Կրոնական ազատությունը Իրաքում
Իրաքի կառավարության 2010 թվականի պաշտոնական վիճակագրության համաձայն՝ երկրի բնակչության 97%-ը մուսուլման էր (60%-ը՝ շիա, 40%-ը՝ սուննի)։ Երկրի սահմանադրությամբ Իսլամը պետական կրոն է[1]։
2023 թվականին Իրաքը կրոնական ազատության ցուցանիշով 4 հնարավոր միավորից ստացել է 1 միավոր[2]։
Նույն թվականին Իրաքն աշխարհում 18-րդն էր՝ որպես քրիստոնյաների համար ամենավատ վայրերից մեկը[3]։
Նախապատմություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]2010-ական թվականներին Իսլամական պետության (ԻՊ) (անգլ.՝ Islamic State (IS))՝ նախկինում Իրաքի և Լևանտի իսլամական պետություն (ԻԼԻՊ) (անգլ.՝ Islamic State of Iraq and the Levant (ISIL)) կամ Իրաքի և Սիրիայի իսլամական պետություն (ԻՍԻՊ) (անգլ.՝ Islamic State of Iraq and Syria (ISIS)) անվանմամբ խմբավորման ապստամբությունները հանգեցրել են կրոնական ազատության խախտումների Իրաքի որոշ հատվածներում։ ԻՊ-ը սուննի ջիհադիստական խմբավորում է, որը հավակնում է կրոնական իշխանության աշխարհի բոլոր մուսուլմանների վրա[4] և ձգտում է աշխարհի մուսուլմանաբնակ տարածքների մեծ մասը, սկսած Իրաքից, ենթարկել իր քաղաքական վերահսկողությանը[5]։ ԻՍԻՊ-ը հետևում է Իսլամի հակաարևմտյան ծայրահեղ մեկնաբանությանը, խթանում է կրոնական բռնությունը և նրանց, ովքեր համաձայն չեն իր մեկնաբանությունների հետ, համարում է անհավատ կամ ուրացող։ Միաժամանակ, ԻՊ-ը նպատակ ունի Սալաֆիստական ուղղվածության իսլամիստական պետություն հիմնել Իրաքում, Սիրիայում և Լևանտի այլ մասերում[6]։
Քանի որ ԻԼԻՊ-ը 2016 թվականին կորցրել է իր տարածքները Իրաքում, զինված ուժերը և դաշնակից աշխարհազորայինները նորից տեղադրել են խաչեր, և քրիստոնյաներին թույլատրվել է վերադառնալ իրենց տներ[7]։
Կրոնական ազատության կարգավիճակը Իրաքում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]2006 թվականին The Globe-ի թղթակից Խիդիր Դոմլեն հայտարարեց, որ Քուրդիստանի տարածաշրջանային կառավարությունը (ՔՏԿ) (անգլ.՝ Kurdistan Regional Government (KRG)) խտրական վարքագիծ է դրսևորում քրիստոնյաների նկատմամբ։ Ասորի քրիստոնյաների պնդմամբ՝ Քուրդիստանի դեմոկրատական կուսակցության (ՔԴԿ) (անգլ.՝ Kurdistan Democratic Party (KDP)) գերակշռող դատական համակարգը դա անում էր պարբերաբար ասորիների նկատմամբ՝ ձախողելով ի նպաստ նրանց կայացված որոշումների կատարումը։ ՔՏԿ-ն մերժեց այս մեղադրանքները[8]։
2022 թվականին տեղական և միջազգային հասարակական կազմակերպությունները հայտնեցին, որ կառավարությունը շարունակում է օգտագործել հակաահաբեկչական օրենքները՝ որպես պատրվակ անձանց (հիմնականում սուննի արաբների) առանց պատշաճ իրավական ընթացակարգի կալանավորելու համար[1]։ Եզդիները և քրիստոնյաները նաև հայտնել են տեղական բնակչության կողմից բանավոր և ֆիզիկական բռնությունների մասին։ 2022 թվականի սեպտեմբերին տեղական ոստիկանության և շիա աշխարհազորային «Քաթաիբ Հեզբոլլահ» (արաբ․՝ Kata’ib Hezbollah (KH)) խմբավորման հետ կապված մասնավոր անվտանգության ընկերության անդամները սպառնացել են վտարել Բաղդադի Մարիամ ալ-Ադրա Ներքին Տեղահանված Անձանց ճամբարից 400 ներքին տեղահանված քրիստոնյաների։
2022 թվականին Իսլամական պետությունը դեռևս ակտիվ էր Իրաքում՝ իրականացնելով առևանգումներ և սպանություններ. շարունակվում է նաև Քրդական բանվորական կուսակցության (անգլ.՝ PKK) գործունեությունը[1]։
Ճանաչում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Իրաքի կառավարությունը ճանաչում է հետևյալ կրոնական խմբերին՝ մուսուլմաններ, քաղդեացիներ, ասորիներ, ասորական ուղղափառներ, ասորական կաթոլիկներ, հայ առաքելականներ, հայ կաթոլիկներ, հռոմեացի կաթոլիկներ, ազգային բողոքականներ, անգլիկաններ, ավետարանական բողոքական ասորիներ, Յոթերորդ օրվա ադվենտիստներ, ղպտի ուղղափառներ, եզդիներ, սաբի-մանդեացիներ և հրեաներ։ Բոլոր ճանաչված կրոնական խմբերը (բացառությամբ եզդիների) ունեն իրենց անձնական կարգավիճակի դատարանները, որոնք զբաղվում են ամուսնության, ամուսնալուծության և ժառանգության հարցերով[1]։ Բահայի, զրադաշտական և քաքաի խմբերին թույլ չի տրվում գրանցվել կառավարությունում, թեև նրանք ճանաչված են քրդական տարածքներում. բահայիզմն անօրինական է։
Կրթություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Կառավարության կանոնակարգերը պահանջում են շաբաթական երեք ժամ իսլամական կրթություն պետական դպրոցներում. ոչ մուսուլման աշակերտները պարտավոր չեն մասնակցել դրան։ Քրդական տարածքներում կրոնական կրթության պահանջ չկա[1]։
Նույնականացման քարտեր
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]2016 թվականից երկիրը սկսել է նույնականացման քարտեր տրամադրել։ Քարտերի վրա նշված չէ կրողի կրոնը, թեև դիմումի ձևում պահանջվում է այս տեղեկությունը, և այն պահվում է քարտի տվյալների չիպի վրա։ Քաղաքացիները պարտավոր են իրենց նույնականացնել որպես քրիստոնյա, սաբի-մանդեացի, եզդի, հրեա կամ մուսուլման[1]։
Կրոնափոխության օրենքներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Օրենքը արգելում է մուսուլմանների դարձը այլ կրոնների։ Եթե անձը մուսուլման է կամ ընդունում է իսլամ, նրա զավակներն ինքնաբերաբար համարվում են մուսուլման[2]։
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- 1 2 3 4 5 6 US State Dept 2022 report
- 1 2 Freedom House website, retrieved 2023-08-08
- ↑ Open Doors website, retrieved 2023-08-08
- ↑ «داعش تعلن تأسيس دولة الخلافة وتسميتها "الدولة الإسلامية" فقط دون العراق والشام والبغدادي أميرها وتحذر "لا عذر لمن يتخلف عن البيعة». Arabic CNN. 2014 թ․ հունիսի 29. Վերցված է 2014 թ․ հուլիսի 31-ին.
- ↑ «Isis rebels declare 'Islamic state' in Iraq and Syria». BBC News. 2014 թ․ հունիսի 30. Վերցված է 2014 թ․ հունիսի 30-ին.
- ↑ «Islamic State». Australian National Security. National Security Committee. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ սեպտեմբերի 24-ին. Վերցված է 2021 թ․ նոյեմբերի 1-ին.
- ↑ Neffinger, Veronica. «Christians Return to Iraq and Reopen Churches». Christian Headlines. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ նոյեմբերի 29-ին. Վերցված է 2021 թ․ նոյեմբերի 1-ին.
- ↑ Domle, Khidir. «Assyrians accuse Kurdish authorities of discrimination». Kurdish Aspect. Արխիվացված է օրիգինալից 2006 թ․ նոյեմբերի 6-ին. Վերցված է 2018 թ․ ապրիլի 15-ին.
Արտաքին հղումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]United States Bureau of Democracy, Human Rights and Labour. Iraq: International Religious Freedom Report 2007. This article incorporates text from this source, which is in the public domain.