Jump to content

Կրթությունը Թայվանում

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Կրթությունը Թայվանում
կրթությունը երկրում կամ տարածաշրջանում Խմբագրել Wikidata
Ենթադասկրթություն Խմբագրել Wikidata
Թեմայով վերաբերում էկրթություն Խմբագրել Wikidata
ԵրկիրԹայվան Խմբագրել Wikidata
ՎայրԹայվան Խմբագրել Wikidata
Կազմված էsecondary education in Taiwan, Category:Primary schools in Taiwan, junior high school, Institute of technology, skill-based senior high school, Comprehensive high school Խմբագրել Wikidata

Թայվանի կրթական համակարգը գտնվում է Կրթության նախարարության պատասխանատվության ներքո։ Համակարգը պատրաստել է աշակերտների, որոնք աշխարհում գրանցել են թեստային ամենաբարձր արդյունքներից մի քանիսը՝ հատկապես մաթեմատիկայի և բնական գիտությունների ոլորտներում[1][2]:

2015 թվականին թայվանցի աշակերտները մաթեմատիկայի, բնական գիտությունների և ընթերցանության գրագիտության ոլորտներում գրանցել են աշխարհում լավագույն արդյունքներից մի քանիսը՝ ըստ Աշակերտների միջազգային գնահատման ծրագրի (PISA), որը 15-ամյա դպրոցականների կրթական առաջադիմության համաշխարհային գնահատման ծրագիր է։ Թայվանը ընթերցանության գրագիտության, մաթեմատիկայի և բնական գիտությունների ցուցանիշներով լավագույն արդյունքներ գրանցած երկրների շարքում է։ Թայվանցի աշակերտների միջին միավորը կազմել է 523,7՝ ՏՀԶԿ-ի միջին 493 միավորի համեմատ, ինչի շնորհիվ երկիրը զբաղեցրել է յոթերորդ տեղն աշխարհում։ Թայվանն ունեցել է նաև ՏՀԶԿ երկրների շարքում աշխարհի ամենաբարձր կրթական մակարդակ ունեցող աշխատուժերից մեկը[3][4][5]։ Գործող օրենսդրությամբ պարտադիր է տասներկուամյա կրթությունը։ Մինչև 2014 թվականին տասներկուամյա կրթական համակարգի ներդրումը՝ հիմնական դպրոցի աշակերտների 95 տոկոսը կրթությունը շարունակել է ավագ մասնագիտական դպրոցում, արհեստագործական դպրոցում, կրտսեր քոլեջում կամ համալսարանում[6][7]։

Թայվանում կրթության նկատմամբ պահպանվել է կոնֆուցիական մոտեցումը, որի համաձայն ծնողները լավ կրթություն ստանալը համարում են ընտանիքի առաջնահերթություններից մեկը և իրենց երեխաների կյանքի կարևոր նպատակը[8]։ Թայվանում շատ ծնողներ կարծել են, որ դպրոցում ավելի բարձր գնահատականներ ստանալու համար ջանքն ու հաստատակամությունն ավելի կարևոր են, քան բնածին ունակությունները[9][10]։ Այս համոզմունքները տարածված են նաև ուսուցիչների, մասնագիտական կողմնորոշման խորհրդատուների և դպրոցների շրջանում, որոնք պարբերաբար ծնողներին տեղեկացրել են իրենց երեխաների ընդհանուր առաջադիմության մասին։ Շատ ծնողներ մեծ ակնկալիքներ են ունեցել իրենց երեխաներից, կարևորել են ուսումնական հաջողությունները և ակտիվորեն հետևել նրանց կրթական առաջընթացին՝ ձգտելով, որ նրանք ստանան բարձր գնահատականներ։ Երեխաների համալսարանական կրթությունն ապահովելու համար ծնողները երբեմն պատրաստ են եղել նաև զգալի զոհողությունների, այդ թվում՝ գումար պարտք վերցնել։

Թայվանի կրթական համակարգը բարձր գնահատականի է արժանացել երկրի տնտեսական զարգացմանը նպաստելու, թեստային բարձր արդյունքների և համալսարան ընդունվելու բարձր ցուցանիշների շնորհիվ։ 25-ից 64 տարեկան թայվանցիների 45 տոկոսն ունեցել է բակալավրի կամ ավելի բարձր գիտական աստիճան[11][12]։ Այնուամենայնիվ, կրթական համակարգը քննադատության է ենթարկվել անգիր սովորելու վրա չափազանց մեծ շեշտադրելու և աշակերտների վրա չափազանց մեծ ակադեմիական ճնշում գործադրելու համար։ Թայվանի ծնողները, ուսուցիչները, հասակակիցները և հասարակությունը զգալի ճնշման են ենթարկել աշակերտներին՝ ուսման մեջ հաջողության հասնելու և հեղինակավոր գրասենյակային աշխատանք ձեռք բերելու նպատակով, մինչդեռ մասնագիտական կրթությունը, քննադատական մտածողությունն ու ստեղծագործականությունը հաճախ երկրորդ պլան են մղվել։ Հեղինակավոր աշխատատեղերի սահմանափակ թվի և դրանց հավակնող համալսարանների շրջանավարտների անհամեմատ մեծ քանակի պատճառով շատ շրջանավարտներ աշխատանքի են ընդունվել ավելի ցածր պաշտոններում՝ իրենց սպասելիքներից զգալիորեն ցածր աշխատավարձով[13]։ Թայվանի համալսարանները նույնպես քննադատության են ենթարկվել արագ զարգացող աշխատաշուկայի տեխնոլոգիական միտումներին և զբաղվածության պահանջներին չհամապատասխանելու համար։ Նշվել է նաև հմտությունների անհամապատասխանության խնդիրը, որի մասին հայտնել են իրենց որակավորումը չափազանց բարձր գնահատող և աշխատաշուկայի պահանջների համեմատ գերկրթված մի շարք համալսարանավարտներ[14]։ Բացի այդ, Թայվանի կառավարությունը քննադատության է ենթարկվել տնտեսության զարգացմանը խոչընդոտելու համար, քանի որ չի կարողացել ստեղծել բավարար թվով աշխատատեղեր՝ գործազուրկ համալսարանավարտների մեծ թվի պահանջարկը բավարարելու համար[15][16]։

Պատմություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Պինդունի ակադեմիան՝ Պինդուն շրջանում
Ճապոնական ժամանակաշրջանում դասերին մասնակցող տարրական դպրոցի աշակերտներ

Հոլանդական Արևելահնդկական ընկերությունը, Կոքսինգայի գլխավորած Մին դինաստիայի չինացի հավատարիմները, Ցին դինաստիայի Չինաստանը և ճապոնացիները Թայվանում ներդրել են կրթական համակարգեր[17]։ Հոլանդական տիրապետության ժամանակաշրջանում դասավանդվել է քրիստոնեություն[18]։ Թայվանում գործել են նաև բազմաթիվ ակադեմիաներ, այդ թվում՝ Դաոդունի ակադեմիան, Ֆոնյի ակադեմիան, Հուանսի ակադեմիան, Ճեն Վենի ակադեմիան, Մինսինի ակադեմիան և Պինդունի ակադեմիան։

1944-1945 թվականներին Չան Կայշիի գլխավորած Չինաստանի ազգայնական կուսակցության իշխանության ներքո գտնվող Չինաստանի Հանրապետությունը վերահսկողություն հաստատեց կղզու նկատմամբ։ Քաղաքական հավատարմության վերաբերյալ կասկածների պատճառով սահմանափակվել է արդեն գոյություն ունեցող մասնավոր դպրոցների գործունեությունը։ 1949 թվականին Չինաստանի Հանրապետության՝ Թայվան նահանջելուց հետո իշխանությունները փորձել են պետական դպրոցներն օգտագործել թայվանական բնակչության ձուլման նպատակով, իսկ մասնավոր դպրոցները, որոնք դիտարվկել են որպես այդ գործընթացի խոչընդոտ, ճնշումների են ենթարկվել։ Սակայն 1954 թվականին կուսակցությունը տեղի է տվել կրթական բարեփոխումների պահանջներին և սկսեց վերականգնել ու ընդլայնել մասնավոր կրթությունը։ Ազգայնականները մի շարք միջոցներ են կիրառել՝ մասնավոր կրթությունը պետական ազդեցության ներքո պահելու համար, այդ թվում՝ դպրոցների կառավարման խորհուրդներում հավատարիմ անձանց նշանակելը և պետական ֆինանսավորման նկատմամբ խիստ վերահսկողություն սահմանելը[19]։

Հանրային կրթություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թայվանի հանրային կրթության համակարգը ներառում է կրթության բոլոր մակարդակները՝ մանկապարտեզից մինչև համալսարան։ 1968 թվականից տարրական դպրոցից մինչև հիմնական դպրոց կրթությունը պարտադիր է եղել[20]։ 2011 թվականի օգոստոսին Գործադիր Յուանը հաստատել է, որ մինչև 2014 թվականը ներդրվելու է ամբողջական տասներկուամյա պարտադիր կրթության ծրագիր[21][22]։ Նույն կրթական բարեփոխումների շրջանակում նախագահ Մա Ինձյուն 2011 թվականի հունվարին հայտարարել է, որ նախադպրոցական կրթության համար կսկսվի ֆինանսական աջակցություն՝ սկզբնական փուլում ուսման վճարից ազատման ձևով[23]։

Ավագ դպրոց և համալսարան ընդունվելը կարգավորվում է մի շարք ազգային քննությունների միջոցով։ Բոլոր մակարդակների հանրային դպրոցներում կարգապահությունը սովորաբար բավական խիստ է, իսկ դպրոցական համազգեստն ու առավոտյան շարային հավաքները սովորական երևույթ են։ Մինչև ավագ դպրոց ներառյալ բոլոր մակարդակների աշակերտները պատասխանատու են իրենց դասասենյակների և դպրոցի հարակից տարածքների մաքրման համար, իսկ մաքրման ժամանակը ամենօրյա սովորույթ է։ Մարմնական պատիժը պաշտոնապես արգելված է, սակայն բազմաթիվ հաղորդումների համաձայն՝ այն դեռևս կիրառվում է շատ ուսուցիչներից, ինչին զգալիորեն նպաստում է նաև այն հանգամանքը, որ ծնողների մեծ մասը աջակցում է նման պատժամիջոցներին։

Ուսումնական տարին բաղկացած է երկու կիսամյակից։ Աշնանային կիսամյակը սկսվում է սեպտեմբերի սկզբին և շարունակվում մինչև հունվարի վերջը կամ փետրվարի սկիզբը։ Ձմեռային արձակուրդը սովորաբար տևում է երեքից չորս շաբաթ՝ Չինական Նոր տարվա շրջակայքում։ Գարնանային կիսամյակը սկսվում է փետրվարի կեսերին՝ Լապտերների տոնից հետո, և ավարտվում հունիսի վերջին։ Միջին դպրոցից սկսած՝ շատ դպրոցներում ձմեռային և ամառային արձակուրդների ընթացքում, ինչպես նաև սովորական դասաժամերից հետո անցկացվում են ընտրովի լրացուցիչ դասեր։ Չնայած անվանմանը՝ շատ դեպքերում դրանց մասնակցությունը պարտադիր է։ Դասավանդման լեզուն մանդարին չինարենն է։

Դպրոցական գնահատականներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ուսումնական տարին բաժանված է երկու կիսամյակի։ Առաջին կիսամյակը սկսվում է սեպտեմբերի սկզբին և ավարտվում հունվարին, իսկ երկրորդը սկսվում է փետրվարի կեսերին և ավարտվում հունիսի վերջին։

ՄակարդակԴասարանՏարիքը՝ սեպտեմբերի 1-ի դրությամբՆշումներ
Մանկապարտեզ Ոչ մի3–6 Նախադպրոցական կրթություն

Կարգավորվում է Վաղ մանկության կրթության և խնամքի մասին օրենքով

Տարրական դպրոց 1-ին6 Ազգային կրթություն, պարտադիր կրթություն կարգավորվում է տարրական և միջնակարգ դպրոցի մասին օրենքով
2-րդ7
3-րդ8
4-րդ9
5-րդ10
6-րդ11
Կրտսեր ավագ դպրոց 7-րդ12
8-րդ13
9-րդ14
Ավագ դպրոց Ավագ դպրոցի 1-ին դասարան (10-րդ դասարան)15 Ազգային կրթություն 2019 թվականից

Կարգավորվում է ավագ դպրոցի կրթության մասին օրենքով

Ավագ դպրոցի 2-րդ դասարան (11-րդ դասարան)16
Ավագ դպրոցի 3-րդ դասարան (12-րդ դասարան)17

Թայվանում բարձրագույն և հետբուհական կրթությունն ունեն տարբեր կրթական ուղիներ, իսկ դրանց տևողությունն ու դասակարգման մակարդակները տարբեր են։

ՄակարդակՏիպիկ երկարությունԱստիճանՆշումներ
Կրտսեր քոլեջՄիջնակարգ դպրոցից 5 տարի անց

Ավագ դպրոցից 2 տարի անց

 Ասոցիացված աստիճանԿարգավորվում է Կրտական ​​քոլեջի մասին օրենքով
Համալսարան (բակալավրիատ) ավագ դպրոցից 4-7 տարի անց, կրտսեր քոլեջից 2 տարի անցԲակալավրի աստիճան Կարգավորվում է Համալսարանի մասին օրենքով
Համալսարան (ասպիրանտուրա) Բակալավրի աստիճան ստանալուց 1-4 տարի անցՄագիստրոսի աստիճան
Մագիստրոսի կոչում ստանալուց 2-7 տարի անցԴոկտորի աստիճան

Բացի այդ, Թայվանում գործում է նաև հատուկ կրթության, մեծահասակների կրթության և շարունակական կրթության համակարգեր, որոնք հիմնականում հետևում են վերոնշյալ կրթական համակարգերին։

Ազգային կրթություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թայվանում ներկայիս ազգային հիմնական կրթությունը 12-ամյա է: Այս պարտադիր կրթության ներդրումը փոխարինում է հին 9-ամյա կրթությանը[24]։

12-ամյա կրթության քաղաքականությունն սկզբնապես առաջարկվել է 1983 թվականին, սակայն հետաձգվել է ֆինանսական պատճառներով։

Տարրական դպրոց

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարրական դպրոցներում դասընթացները ընդգրկում են 1-ից 6-րդ դասարանները, դասերը տեղի են ունենում երկուշաբթիից ուրբաթ, սովորաբար ժամը 7:30-ից մինչև 16:00-ը (կամ չորեքշաբթի օրերին՝ կեսօրից հետո): Առարկաներն են՝

Ինչպես հիմնական դպրոցների դեպքում, աշակերտները սովորաբար նշանակվում են իրենց գրանցված բնակության վայրին ամենամոտ տարրական դպրոցը։ Դրա պատճառով որոշ ծնողներ իրենց երեխաների բնակության գրանցումը ձևակերպում են այլ հարազատների կամ ընկերների հասցեներում՝ երեխաներին ավելի լավ համարվող դպրոցներ ուղարկելու նպատակով։

Կրտսեր ավագ դպրոց

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիմնական դպրոցն ընդգրկում է 7-ից 9-րդ դասարանները և պարտադիր կրթության վերջին փուլն է։ Հիմնական դպրոցի աշակերտները սովորաբար կենտրոնանում են 9-րդ դասարանի ավարտին անցկացվող ավագ դպրոցի ընդունելության ազգային քննություններին պատրաստվելու վրա։ Դասերը սովորաբար ավարտվում են մոտավորապես ժամը 17:00-ին, սակայն աշակերտները հաճախ ավելի երկար են մնում դպրոցում՝ ստուգողական աշխատանքների և ընդունելության քննություններին լրացուցիչ պատրաստվելու համար։

Դասավանդվող առարկաներն են՝

  • Գրականություն՝ դասական և ժամանակակից չինական գրականություն և պոեզիա, կոմպոզիցիա և հրապարակային ելույթներ։
  • Մաթեմատիկա՝ Ընդգրկում է միափոփոխական և երկփոփոխական հանրահաշիվ, երկրաչափություն, ապացույցներ, եռանկյունաչափություն և նախահաշվարկ։
  • Անգլերեն՝ Պարունակում է անգլերենի քերականության հիմնական նյութեր։
  • Գիտություն և տեխնոլոգիա
    • Կենսաբանություն՝ Առաջին կուրսում, որը ներառում է ավելի խորը ուսումնասիրություններ և լաբորատոր աշխատանքներ։
    • Քիմիա՝ Երկրորդ կուրսում։ Ավելի խիստ ներածություն ատոմների, մոլեկուլների և քիմիական ռեակցիաների վերաբերյալ, ներառյալ լաբորատոր աշխատանքներ։
    • Ֆիզիկա՝ Երկրորդ կուրսում։ Ավելի խիստ ներածություն ֆիզիկական օրենքների և հավասարումների վերաբերյալ, ներառյալ լաբորատոր աշխատանքներ։
    • Երկրագիտություն՝ Երրորդ կուրսում։
    • Տեխնոլոգիա՝ Ամբողջ երեք տարիների ընթացքում։ Ներդրեք որոշ հիմնական տեխնոլոգիաներ առօրյա կյանքում։
  • Հասարակագիտություն
    • Քաղաքացիություն՝ Ժողովրդագրության, քաղաքագիտության և տնտեսագիտության հիմունքներ։
    • Պատմություն՝ Կենտրոնացեք Թայվանի և Չինաստանի պատմության վրա առաջին երկու տարիների ընթացքում, և համաշխարհային պատմության վրա՝ երրորդ կուրսում։
    • Աշխարհագրություն՝ Պարունակում է աշխարհագրության ներածական բաժին, որին ուղեկցում է Թայվանի աշխարհագրությունը՝ առաջին կուրսում, Չինաստանի և Արևելյան Ասիայի աշխարհագրությունը՝ երկրորդ կուրսում, և համաշխարհային աշխարհագրությունը՝ երրորդ կուրսում։
  • Տնային տնտեսություն և արհեստներ
  • Արվեստ՝ Ներառում է երեք անկախ մասեր՝ կերպարվեստ, երաժշտություն և դրամա։
  • Ֆիզիկական դաստիարակություն
  • Սկաուտական ​​կրթություն՝ Բացօթյա գոյատևման հմտություններ։

Երրորդ ուսումնական տարվա ավարտին աշակերտները մասնակցում են ավագ դպրոցի ընդունելության ազգային քննություններին և իրենց արդյունքների հիման վրա բաշխվում ավագ դպրոցներ։ Մասնագիտական դպրոցում սովորել ցանկացող աշակերտները կարող են մասնակցել նաև մասնագիտական դպրոցների ընդունելության առանձին ազգային քննությանը։ Երկու դեպքում էլ պետական դպրոցները սովորաբար ավելի մեծ պահանջարկ ունեն, մինչդեռ մասնավոր դպրոցներն ավանդաբար դիտարկվել են որպես այլընտրանք այն աշակերտների համար, որոնք չեն կարողացել պետական դպրոց ընդունվելու համար բավարար բարձր միավորներ հավաքել։

Կրտսեր դպրոցի աշակերտների մոտավորապես 94.7%-ը շարունակում է ուսումը ավագ դպրոցում կամ մասնագիտական ​​դպրոցում։

Սովորական ավագ դպրոց

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ավագ դպրոցը ընդգրկում է 10-ից մինչև 12-րդ դասարանները, և կրկին, աշակերտների հիմնական նպատակը երրորդ կուրսի վերջում ազգային բուհական ընդունելության քննություններում բարձր միավորներ հավաքելն է: Տեմպը նույնքան ինտենսիվ է, եթե ոչ ավելի ինտենսիվ, քան կրտսեր դպրոցում:

Ավագ դպրոցից սկսած կրթական հաստատություններում, ներառյալ մասնագիտական դպրոցներում, կարգապահության ապահովումը եղել է տվյալ դպրոցներում տեղակայված զինվորական սպաների պատասխանատվությունը՝ ի տարբերություն տարրական և հիմնական դպրոցների, որտեղ դրա համար պատասխանատու էին ուսուցիչներն ու դպրոցի ղեկավարությունը։ Սովորական առարկաներից բացի՝ աշակերտները պարտավոր էին մասնակցել նաև ռազմական կրթության դասերին, որոնք ներառում էին քաղաքացիական պաշտպանության, զորավարժությունների, ազգային պաշտպանության և հրազենի օգտագործման հիմունքների վերաբերյալ թեմաներ։ Նախկինում ավագ և մասնագիտական դպրոցների աշակերտներից ակնկալվում էր, որ ազգային արտակարգ իրավիճակի դեպքում նրանք կմասնակցեն քաղաքացիական պաշտպանության աշխատանքներին։ Տղաներն ու աղջիկները նաև սովորում էին հրազեն օգտագործել և նռնակ նետել։

Շատ ավագ դպրոցներում նոր ընդունված աշակերտները կարող են, ըստ իրենց հետաքրքրությունների, ընտրել բնական գիտությունների կամ հումանիտար ուղղություն։ Այս կրթական ուղղությունները սովորաբար բաժանվում են խմբերի։ I խմբում սովորում են հումանիտար ուղղության աշակերտները, իսկ II և III խմբերում՝ բնական գիտությունների ուղղության աշակերտները, ընդ որում III խմբում կենսաբանությունն ուսումնասիրվում է որպես լրացուցիչ առարկա։ Բնական գիտությունների ուղղության ուսումնական ծրագիրը ներառում է ավելի խորացված բնական գիտությունների և մաթեմատիկայի դասընթացներ՝ աշակերտներին գիտության և ճարտարագիտության ոլորտներում ապագա կարիերայի համար պատրաստելու նպատակով։ Հումանիտար ուղղությունում ավելի մեծ ուշադրություն է դարձվում գրականությանը և հասարակագիտական առարկաներին՝ համապատասխան ոլորտներում հետագա կրթության և կարիերայի համար պատրաստելու նպատակով։ Հաճախ I խմբի աշակերտները կարող են ազատվել բնական գիտությունների առարկաների ուսումնասիրությունից, նույնիսկ եթե ցանկանում են դրանք սովորել, իսկ II խմբի աշակերտներից չի պահանջվում ուսումնասիրել աշխարհագրություն, քաղաքացիագիտություն և պատմություն։

Համալսարան ընդունվելը կազմակերպվում է երկու եղանակով՝ երաշխավորագրերի միջոցով կամ համալսարանների ընդունելության ազգային քննությանը մասնակցելով։ Երաշխավորագրերի միջոցով դիմող ուսանողները պետք է հանձնեն ազգային ակադեմիական քննություն և ընտրեն այն մասնագիտությունների ցանկը, որոնց ցանկանում են դիմել։ Առաջին փուլում քննության արդյունքների հիման վրա որոշվում է դիմորդի համապատասխանությունը, իսկ երկրորդ փուլը կախված է ընտրված բաժինների սահմանած պահանջներից։ Այն ուսանողները, որոնք չեն ընտրել երաշխավորագրերի միջոցով դիմելու տարբերակը կամ որոնց դիմումները չեն հաջողվել, կարող են ավարտելուց հետո մասնակցել համալսարանների ընդունելության ազգային քննություններին՝ համալսարան ընդունվելու նպատակով։ Ավագ դպրոցն ավարտած աշակերտները սովորաբար մասնակցում են համալսարանների ընդունելության ազգային քննությանը՝ քառամյա ընդհանուր համալսարան ընդունվելու համար։ Որպես այլընտրանք՝ նրանք կարող են դիմել նաև կրտսեր քոլեջներ, տեխնոլոգիական ինստիտուտներ կամ գիտության ու տեխնոլոգիայի համալսարաններ[25]։

Մասնագիտական ավագ դպրոց

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2016 թվականի հունիսին «մասնագիտական ավագ դպրոցները» վերանվանվել են «հմտությունների վրա հիմնված ավագ դպրոցներ»։ Մասնագիտական ուսուցման և դրա հետ կապված կարիերայի հնարավորությունների մասին աշակերտները տեղեկանում են հիմնական դպրոցի ընտրովի դասընթացների միջոցով[26]։ Հմտությունների վրա հիմնված ավագ դպրոցները եռամյա հաստատություններ են, որոնք նման են սովորական ավագ դպրոցներին: Սովորական ավագ դպրոցներից տարբերվող՝ դրանք ավելի մեծ շեշտադրում են կատարում գործնական և մասնագիտական ​​հմտությունների վրա[27]։ Այս դպրոցները առաջարկում են բազմազան ծրագրեր, որոնք բավարարում են տարբեր կարողություններ և հմտություններ ունեցող աշակերտների կարիքները: Հմտությունների վրա հիմնված ավագ դպրոցները առաջարկում են ծրագրեր, որոնք բաժանված են վեց տարբեր կատեգորիաների՝ գյուղատնտեսություն, արդյունաբերություն, բիզնես, ծովային արտադրանք, առօրյա կյանքի ոլորտ և արվեստ[28]։ Հմտությունների վրա հիմնված ավագ դպրոցների շրջանավարտները կարող են ընտրել աշխատանքի անցնելը, սեփական բիզնես հիմնելը կամ ուսումը շարունակել բարձրագույն կրթության հաստատությունում։ Նրանք կարող են դիմել կրտսեր քոլեջներ, տեխնոլոգիական ինստիտուտներ և գիտության ու տեխնոլոգիայի համալսարաններ։ Բացի այդ, նրանք կարող են մասնակցել համալսարանների ընդունելության ազգային քննություններին՝ ընդհանուր քառամյա համալսարան ընդունվելու համար[29]։

Բարձրագույն կրթություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Թայվանի ազգային համալսարան

Համալսարան

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Համալսարան ընդունվելը թայվանցի ուսանողների համար բարձրագույն կրթություն ստանալու ավանդական ուղին է, քանի որ համալսարանական կրթությունը Թայվանում բարձրագույն կրթության ամենահեղինակավոր ձևն է համարվում։ 2008 թվականից ի վեր համալսարան ընդունվող ավագ դպրոցի շրջանավարտների մասնաբաժինը գերազանցել է 95 տոկոսը[30][31][32][33]։ Թայվանի բարձրագույն կրթության համակարգը նման է ամերիկյան բարձրագույն կրթության համակարգին։ 1990-ական թվականներից ի վեր մի շարք կրթական բարեփոխումների արդյունքում բազմաթիվ արհեստագործական դպրոցներ և կրտսեր քոլեջներ ստացել են համալսարանի կարգավիճակ, ինչը կարող է մասամբ բացատրել Թայվանում համալսարան ընդունվելու բարձր ցուցանիշը[30]։ Թեև երկրի ամենահեղինակավոր և բարձր վարկանիշ ունեցող համալսարաններ ընդունվելու համար բարձր միավորը շարունակում է կարևոր չափանիշ լինել, այս բարեփոխումների հետևանքով աշխատաշուկան լցվել է գործազուրկ համալսարանավարտներով[34][35][16]։

Ընդհանուր տեսք

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Գիտնականների բաշխումը հյուսիսում՝ 2015 թվականի դրությամբ[36][37]
ՀամալսարանԳիտնականների թիվը
Թայվանի ազգային համալսարան2066
Թայվանի ազգային մանկավարժական համալսարան894
Չենչի ազգային համալսարան744
Ֆու Ջենի կաթոլիկ համալսարան728
Կենտրոնական ազգային համալսարան663
Չյաո Թունի ազգային համալսարան735
Ցինխուայի ազգային համալսարան838
Յան Մինի ազգային համալսարան402
Սամ6342

Թայվանում գործում են բազմաթիվ պետական և մասնավոր համալսարաններ։ Ինչպես արևմտյան երկրների մեծ մասում, պետական համալսարաններում ուսման վարձն ավելի ցածր է, քան մասնավոր համալսարաններում։ Շատ պետական համալսարաններ ֆինանսական աջակցություն են ստանում կառավարությունից։ Ներկայումս Թայվանում գործում է համալսարանների հինգ դաշինք, որոնք միտումնավոր ձևավորվել են այլ կրթական համակարգերի, օրինակ՝ Կալիֆոռնիայի համալսարանի համակարգի օրինակով։ Թայվանի ազգային մանկավարժական համալսարանը (NTNU) լեզվաբանության ոլորտում միջազգային բարձր վարկանիշ ունեցող համալսարան է, հատկապես այն օտարերկրացիների համար, որոնք հետաքրքրված են մանդարին չինարենը խորացված մակարդակով սովորելով,[38] այն նաև ունի Թայվանի ամենամեծ ինստիտուտը, որը նախատեսված է մանդարին չինարենը որպես երկրորդ լեզու սովորողների համար[39]։

Որոշ մասնավոր ուսումնական հաստատություններ աջակցություն են ստացել առևտրային խմբերից կամ կրոնական կազմակերպություններից (օրինակ՝ Ֆու Ջենի կաթոլիկ համալսարանը և Ցզի Չի համալսարանը)։

Ճարտարագիտությունը Թայվանում մեծ տարածում ունի, և ճարտարագիտական մասնագիտություններին բաժին է ընկնում երկրում շնորհվող բակալավրի աստիճանների ավելի քան մեկ քառորդը։ Սա կապված է նաև հետագա զբաղվածության հնարավորությունների հետ, քանի որ կառավարության քաղաքականությունը կենտրոնացած է բարձր տեխնոլոգիական արտադրական ոլորտների զարգացման վրա։

Պետական
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թայվանի բարձր հեղինակություն ունեցող պետական համալսարաններից մի քանիսն են՝ (Հետազոտական = ազգային նշանակության հետազոտական համալսարան[40])

  • Հյուսիս, հետազոտական
    • Թայվանի ազգային համալսարան (NTU)՝ հետազոտական համալսարան, նախկինում կոչվել է Թայհոկու կայսերական համալսարան և հիմնադրվել է ճապոնական կառավարման ժամանակաշրջանում։ Այն Թայվանի առաջատար պետական համալսարաններից է և հայտնի է գրեթե բոլոր ոլորտներում իր բարձրակարգ ծրագրերով։ Համալսարանի բիզնես ծրագրերը հավատարմագրվել են AACSB-ից։
    • Ցինհուայի ազգային համալսարան (NTHU), Յան Մին Չյաո Թունի ազգային համալսարան (NYCU) և Կենտրոնական ազգային համալսարան (NCU)
  • Հյուսիս, ընդհանուր
    • Չենչի ազգային համալսարան (NCCU) և Թայվանի ազգային մանկավարժական համալսարան (NTNU)
  • Կենտրոնական
  • Հարավ
    • Չեն Կունի ազգային համալսարան (NCKU)՝ հետազոտական համալսարան, որն առավել հայտնի է ճարտարագիտության, բժշկության և բնական գիտությունների ծրագրերով։ Այն Թայվանի բարձր վարկանիշ ունեցող ընդամենը երկու համալսարաններից մեկն է, որն առաջարկում է ավիատիեզերական ճարտարագիտության ծրագիր։ Այս ոլորտի շրջանավարտների համար հնարավորություններ կարող են բացվել մասնավոր տիեզերական թռիչքներով զբաղվող ոչ պետական ընկերություններում կամ հետագայում՝ Թայվանի Տիեզերական ազգային կազմակերպությունում (NSPO)։
    • Սուն Յաթ-սենի ազգային համալսարան՝ հետազոտական համալսարան, որը հայտնի է օվկիանոսագիտության, համակարգչային գիտության, օպտոէլեկտրոնիկայի, նանոտեխնոլոգիայի, քաղաքագիտության, սոցիոլոգիայի և բիզնեսի կառավարման ծրագրերով։ Համալսարանի բիզնես ծրագրերը հավատարմագրել են AACSB-ից։
  • Արևելք
Գաղտնի
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Ֆու Ժենի կաթոլիկ համալսարանի օժանդակ հիվանդանոց

Կան նաև մի քանի հայտնի մասնավոր համալսարաններ՝

  • Ֆու Ժենի կաթոլիկ համալսարան․ հայտնի է օտար լեզուների և գրականության, փիլիսոփայության, իրավունքի, բիզնեսի կառավարման (AACSB հավատարմագրմամբ), աստվածաբանության, կերպարվեստի, հասարակական գիտությունների և հաղորդակցության ծրագրերով։ Հատկանշական է նաև նրանով, որ Թայվանում առաջինն է հիմնել կոնֆերանսային թարգմանության մագիստրոսական մակարդակի ծրագիր։ Ուսանողական կազմը ներառել է նաև մեծ թվով միջազգային ուսանողների։
  • Սուչոուի համալսարան․ հայտնի է իրավունքի, հաշվապահության, օտար լեզուների և գրականության, ինչպես նաև քաղաքագիտության ոլորտներում իրականացվող ուսուցմամբ։

Ի տարբերություն հիմնական և ավագ դպրոցների, որտեղ աշակերտները մեծ ճնշման են ենթարկվել խիստ մրցակցային ընդունելության քննությունների պատճառով, Թայվանում համալսարանական կյանքն ընդհանուր առմամբ համարվել է բավական հանգիստ։ ԱՄՆ-ի և Եվրոպայի համալսարաններում ստացած հետբուհական աստիճանները նույնպես բարձր են գնահատվել, և բազմաթիվ ուսանողներ համալսարանն ավարտելուց հետո դիմել են արտասահմանյան հետբուհական կրթական ծրագրերի, թեև վերջին տարիներին նրանց թիվը որոշ չափով նվազել է։ Տարեկան միջինում շուրջ 13 000 համալսարանավարտ ընտրում է հետբուհական կրթությունը շարունակել ԱՄՆ-ում։

Հիմնադրել է Ճապոնիայի կառավարությունը (1895–1945)

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
ՏարեթիվԴպրոցի անունՕրիգինալ անվանում
1911Չուն Սինի ազգային համալսարանAdvanced Academy of Agronomy and Forestry
1922Թայվանի ազգային մանկավարժական համալսարանTaihoku College
1928Թայվանի ազգային համալսարանTaihoku Imperial University
1931Չեն Կունի ազգային համալսարանTainan Technical College

Նմանություններ Չինաստանի համալսարանների հետ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թայվանի բազմաթիվ համալսարաններ սկզբնապես հիմնադրվել են Չինաստանի Հանրապետությունում՝ մինչև Չինաստանի քաղաքացիական պատերազմից հետո Չինաստանի Հանրապետության կառավարության՝ մայրցամաքային Չինաստանից Թայվան նահանջելը։ Մայրցամաքում սկզբնապես հիմնադրված որոշ համալսարաններ հետագայում վերականգնվել են Թայվանում։ Անվանումների շփոթությունից խուսափելու համար Չինաստանի Հանրապետության կառավարությունը Թայվանում գործող այդ համալսարանների անվանումների սկզբում սովորաբար ավելացրել է «Ազգային» բառը՝ դրանք Չինաստանում գտնվող նույնանուն համալսարաններից տարբերակելու նպատակով։

ՏարեթիվԹայվանի համալսարաններՏարեթիվՉինաստանի համալսարաններ
1951Սուչոուի համալսարան1900Սուչոուի համալսարան
1956Ցինխուայի ազգային համալսարան1911Ցինխուայի համալսարան
1958Չյաո Թունի ազգային համալսարան1896Շանհայի Ցզյաո Թունի համալսարան
1961Ֆու Ժենի կաթոլիկ համալսարան1925Պեկինի կաթոլիկ համալսարան
1980Սուն Յաթ-սենի ազգային համալսարան1924Սուն Յաթ-սենի համալսարան
1995Չի Նանի ազգային համալսարան1906Ջինանի համալսարան

Դասավանդման գերազանցության համալսարան մրցանակ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թայվանի Կրթության նախարարությունը 2006 թվականին սկսել է շնորհել Դասավանդման գերազանցության համալսարան մրցանակը։ Այս մրցանակի ստեղծումից ի վեր միայն վեց համալսարան է ամեն տարի արժանացել այդ պատվին։

Բժշկական դպրոց

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թայվանում բժշկական կրթությունը սկսվում է որպես բակալավրիատի մասնագիտություն և տևում է վեց տարի (ատամնաբուժության դեպքում՝ նույնպես վեց տարի), որոնցից վերջին երկու տարիները ներառում են գործնական ուսուցում համալսարանական հիվանդանոցում։ Բժշկական կրթությունն ավարտած շրջանավարտները կարող են շարունակել ուսումը հետբուհական կրթության մակարդակում՝ դոկտորի աստիճան ստանալու նպատակով։

Իրավաբանական դպրոց (իրավաբանական քոլեջ)

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ԱՄՆ իրավաբանական դպրոցների նման իրավաբանական դպրոցներ չկան: Շատ համալսարաններ ունեցել են իրավաբանական քոլեջ կամ իրավունքի ամբիոն, իրավաբանական կրթություն են տրամադրել որպես բակալավրիատի մասնագիտացում և տևել են չորս տարի:

Ուսուցիչների պատրաստում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների մեծ մասն առաջարկել է կրթության ոլորտի ծրագրեր։ Այդ ծրագրերը տևել են չորս տարի, որին ավելացել է կես տարվա պրակտիկա, իսկ ծրագրի ավարտին ուսանողները ստացել են ուսուցչի որակավորում։ Հանրային դպրոցում ուսուցիչ աշխատելու համար նրանք պետք է հանձնեն նաև լրացուցիչ քննություն։ Թեև ներկայում կրթական ծրագրեր հասանելի են բարձրագույն կրթության հաստատությունների մեծ մասում, ապագա ուսուցիչները տարրական դպրոցում դասավանդելու ցանկության դեպքում սովորաբար ընտրել են «կրթության համալսարան», իսկ միջնակարգ դպրոցում դասավանդելու համար՝ «մանկավարժական համալսարան»։ Բացառություններից է Չանհուայի ազգային կրթության համալսարանը, որը, մանկավարժական համալսարանների նման, հայտնի է միջնակարգ դպրոցի ուսուցիչների պատրաստմանն ուղղված իր գործունեությամբ։

Ուսուցիչների ծառայության ընթացքում մասնագիտական զարգացման տեղեկատվություն և ռեսուրսներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թայվանում կրթական քաղաքականության բարեփոխումների իրականացման շրջանակում, ուսուցիչների ծառայության ընթացքում մասնագիտական զարգացման ռեսուրսները համախմբելու և ուսուցիչներին այդ ծրագրերին ակտիվորեն մասնակցելու խրախուսելու նպատակով, Կրթության նախարարությունը 2003 թվականին ստեղծել է ուսուցիչների ծառայության ընթացքում մասնագիտական զարգացման 12 տարածաշրջանային կենտրոն։ Կաոսյունի ազգային մանկավարժական համալսարանը (NKNU) ընտրվել է որպես ընդհանուր համակարգող և պատասխանատու է եղել ուսուցիչների ծառայության ընթացքում մասնագիտական զարգացման համազգային տեղեկատվական ցանցի ստեղծման ու կառավարման համար։

Ուսուցիչների ծառայության ընթացքում մասնագիտական զարգացման համազգային տեղեկատվական ցանցը Թայվանի ուսուցիչներին տրամադրել է հաղորդակցության հարթակ՝ ծառայության ընթացքում մասնագիտական զարգացման համար։ Դրա նպատակն է խրախուսել ուսուցիչների շարունակական մասնագիտական աճը դասավանդման ոլորտում։ Մասնագիտական զարգացման միջոցառումների և դրանցում ուսուցիչների մասնակցության վերաբերյալ տեղեկությունները ներկայացվել են թվային հարթակի միջոցով։

Այս ցանցը հանրակրթական դպրոցների ուսուցիչներին տրամադրել է մասնագիտական զարգացման միջոցառումների վերաբերյալ տեղեկություններ և պահպանում նրանց անհատական ուսումնական գրառումները։ Տվյալների բազայի տեխնոլոգիայի վրա հիմնված այս հարթակը էլեկտրոնային ձևաչափով գրանցել է ուսուցիչների վերապատրաստման առաջընթացն ու ուսուցման տևողությունը։ Այն ստեղծել է կարգավորող մեխանիզմ՝ կրթական հաստատությունների և տեղական լիազորված կրթական մարմինների կրթական ու վարչական ռեսուրսները համախմբելու համար։ Դրա նպատակն է արդյունավետ կերպով իրականացնել կրթական բարեփոխումների գաղափարները։

Ուսուցիչների ծառայության ընթացքում մասնագիտական զարգացման համազգային տեղեկատվական ցանցի նպատակներն են՝

  • Հանրակրթական դպրոցներում դասավանդող ուսուցիչների համար ծառայության ընթացքում կրթության վերաբերյալ տեղեկատվական հարթակ տրամադրելու նպատակով։ Այն ներառել է նաև վերապատրաստման հաստատված ժամերի և վերապատրաստումների վերաբերյալ էլեկտրոնային գրառումների մասին տեղեկություններ։ Սա հնարավորություն կտա երկրի բոլոր ուսուցիչներին դիտել իրենց ողջ կյանքի ընթացքում անցած վերապատրաստումների ամբողջական պատմությունը և կնպաստի ուսուցիչների ծառայության ընթացքում մասնագիտական զարգացման քաղաքականության իրականացմանը։
  • Կրթական հաստատությունների և տեղական լիազորված կրթական մարմինների կրթական ու վարչական ռեսուրսները համախմբելու նպատակով կարգավորող մեխանիզմ ստեղծելու համար։ Սա կօգնի վերապատրաստում իրականացնող կազմակերպություններին պլանավորել այնպիսի ուսումնական միջոցառումներ և ծրագրեր, որոնք կհամապատասխանեն ծառայության ընթացքում կրթություն ստացող ուսուցիչների կարիքներին։
  • Դասընթացների վերաբերյալ տեղեկատվություն և պահանջներ տրամադրելու, ինչպես նաև ուսուցիչների համար վերապատրաստման տարբեր հնարավորություններ և ուղիներ ստեղծելու նպատակով։ Սա մեծապես կօգնի ղեկավարներին կրթական քաղաքականության մշակման գործում, իսկ ուսուցիչները հնարավորություն կունենան վերապատրաստումներ անցնել իրենց բնակավայրին մոտ։
  • Ուսուցիչներին ծառայության ընթացքում մասնագիտական զարգացման վերաբերյալ խորհրդատվություն և հաղորդակցության ուղիներ տրամադրելու նպատակով։ Սա կօգնի արդյունավետորեն լուծել ուսուցիչների խնդիրները և կավելացնի առաջարկություններ ու խորհրդատվություն ստանալու հնարավորությունները։
  • Կրթական կազմակերպություններին ուսուցիչների վերապատրաստման վերաբերյալ մանրամասն տվյալներ տրամադրելու, կրթական քաղաքականության մշակման համար հղման հիմք ստեղծելու և կրթական բարեփոխումների պահանջները բավարարելու նպատակով։

Ասպիրանտուրա

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Յուրաքանչյուր համալսարանի յուրաքանչյուր ֆակուլտետ սովորաբար ունեցել է իր հետբուհական դպրոցը։ Բացի այդ, Թայվանի ազգային ակադեմիային՝ Academia Sinica-ին կից գործող Taiwan International Graduate Program-ը թայվանցի և միջազգային ուսանողների համար առաջարկել է անգլերենով իրականացվող ծրագրեր կենսաբանական և ֆիզիկական գիտությունների ոլորտներում։

Թայվանում դոկտորական ծրագրերը տևում են երկուից յոթ տարի, իսկ դրանց մեծ մասը՝ չորս տարի։

Միջազգային ծրագրեր

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թայվանի միջազգային ծրագրերը ներառում են արտասահմանցի ուսանողների համար նախատեսված բակալավրի, մագիստրոսի և դոկտորի աստիճանի ծրագրեր։

Մասնագիտական

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թայվանում մասնագիտական կրթությունն իրականացվել է կրտսեր քոլեջներում, տեխնոլոգիական ինստիտուտներում և գիտության ու տեխնոլոգիայի համալսարաններում, որտեղ ուսանողները կարող են ստանալ ասոցացված աստիճանից մինչև դոկտորի աստիճան[41]։ Ներկայումս Թայվանում գործում է մասնագիտական ուսուցում առաջարկող 87 հաստատություն[42]։ Կրթության նախարարությունը խթանել է մասնագիտական կրթությունը և փորձել է երիտասարդ թայվանցիներին համոզել մասնագիտական դպրոցները դիտարկել որպես համալսարանական կրթության այլընտրանքային ուղի[26]։

Կրտսեր քոլեջներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կրտսեր քոլեջները, ըստ ընդունելության պահանջների, դասակարգվել են հնգամյա և երկամյա կրտսեր քոլեջների։ 2004 թվականից սկսած՝ Կրտսեր քոլեջների մասին օրենքի 29-րդ հոդվածի համաձայն, դրանք շնորհել են ասոցացված աստիճան[43]։ Կրտսեր քոլեջներում դասավանդվող տարբեր առարկաների և մասնագիտությունների շարքում ներառվել են ծովային ռեսուրսները, բժշկությունը, լեզուները, տնային տնտեսությունը, զբոսաշրջությունն ու հյուրընկալության ոլորտը։

Հնգամյա կրտսեր քոլեջներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աշակերտները հնգամյա կրտսեր քոլեջներ են ընդունվել հիմնական դպրոցն ավարտելուց և ազգային քննությունը հանձնելուց հետո։ Ուսումնական ծրագիրը նման է մասնագիտական դպրոցների ծրագրին, սակայն հնգամյա կրտսեր քոլեջներում ուսումը շարունակվել է ևս երկու տարի։ Այս ծրագրերում ուսանողները պետք է լրացնեն 220 կրեդիտային ժամ։ Ավարտելուց հետո նրանց շնորհվել է ասոցացված աստիճան[44]։

Երկամյա կրտսեր քոլեջներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկամյա կրտսեր քոլեջներն առաջարկել են խորացված մասնագիտական ուսուցում մասնագիտական կամ ավագ դպրոցների շրջանավարտների համար։ Երկամյա կրտսեր քոլեջների ծրագրերում սովորել են մասնագիտական ավագ դպրոցների կամ գիտության ու տեխնոլոգիայի համալսարանների շրջանավարտները։ Դրանք ընդունել են նաև այն ուսանողներին, որոնք ավագ դպրոցում ավարտել են մասնագիտական կրթական ծրագիր։ Ավարտելուց հետո ուսանողներին շնորհվել է ասոցացված աստիճան[44]։ Երկամյա կրտսեր քոլեջների շրջանավարտները կարող են ընտրել աշխատանքի անցնելը, սեփական բիզնես հիմնելը, ուսումը շարունակել իրենց ընտրած մասնագիտությամբ տեխնոլոգիական ինստիտուտի երկամյա ծրագրում կամ հետագա կրթություն ստանալ քառամյա համալսարանում[41]։

Տեխնոլոգիական ինստիտուտներ և գիտության ու տեխնոլոգիայի համալսարաններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Համալսարանների մասին օրենքի համաձայն՝ տեխնոլոգիական ինստիտուտները և գիտության ու տեխնոլոգիայի համալսարաններն առաջարկել են ասոցացված, բակալավրի, մագիստրոսի և դոկտորի աստիճանի կրթական ծրագրեր[44]։ Ե՛վ տեխնոլոգիական ինստիտուտները, և՛ գիտության ու տեխնոլոգիայի համալսարանները ընդունել են կրտսեր քոլեջ ավարտած կամ համարժեք կրթական որակավորում ունեցող և ընդունելության քննություն հանձնած ուսանողների[44]։ Տեխնոլոգիական ինստիտուտներում և գիտության ու տեխնոլոգիայի համալսարաններում գործել են երկամյա և քառամյա բակալավրի կրթական ծրագրեր։ Քառամյա բակալավրի ծրագրում 128 կրեդիտային ժամ ավարտած ուսանողին շնորհվել է բակալավրի աստիճան։ Երկամյա բակալավրի ծրագրերը նախատեսված են եղել արդեն ասոցացված աստիճան ունեցող ուսանողների համար և պահանջել են 80 կրեդիտային ժամի ավարտում։ Մագիստրոսի աստիճան ստանալու համար անհրաժեշտ է եղել լրացուցիչ 24 կրեդիտ, իսկ դոկտորական ծրագրերի ուսանողները պետք է ավարտեին ևս 18 կրեդիտ և ներկայացնեին ատենախոսություն[42]։

Մասնավոր կրթություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մասնավոր կրթական հաստատումները լայնորեն տարածված են Թայվանում՝ ընդգրկելով բոլոր մակարդակների մասնավոր դպրոցներից մինչև լրացուցիչ կրկնուսուցման դպրոցներ կամ բուսիբաններ (անգլ.՝ buxiban)։

Կրկնուսուցման դպրոցներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քանի որ ծնողները մեծ ճնշում են գործադրել աշակերտների վրա՝ բարձր առաջադիմություն ապահովելու նպատակով, շատ աշակերտներ հաճախել են մասնավոր արտադպրոցական պարապմունքների, որոնք նախատեսված են նրանց հիմնական կրթությունը լրացնելու համար։ Այս կրկնուսուցման դպրոցները Թայվանում չափազանց խոշոր և շահութաբեր բիզնես են, և որոշ քննադատներ դրանք համարել են ակադեմիական առաջադիմության նկատմամբ մշակութային չափազանց մեծ շեշտադրման հետևանք[45]։ Կրկնուսուցման դպրոցներում ամենատարածված առարկաներից են անգլերենը, մաթեմատիկան և ֆիզիկան։ Դրանք առավել տարածված են հիմնական և ավագ դպրոցի աշակերտների շրջանում[46]։

Դասերը սովորաբար անցկացվում են շատ կարգապահ և վերահսկվող պայմաններում, իսկ որոշ այլ հաստատություններում՝ դասարաններում, կարող է սովորել շուրջ 200 աշակերտ։ Կրկնուսուցման դպրոցների որակը զգալիորեն տարբերվում է։ Որոշ խոշոր դպրոցներ և կրթական ցանցեր մշակել են իրենց սեփական ծրագրերը և հրատարակել սեփական դասագրքերը[46]։

Մանկապարտեզներ և նախադպրոցական կրթություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թեև Թայվանում գործում են բազմաթիվ պետական մանկապարտեզներ և նախադպրոցական հաստատություններ, բավական տարածված են նաև մասնավոր մանկապարտեզներն ու նախադպրոցական հաստատությունները։ Շատ մասնավոր նախադպրոցական հաստատություններ առաջարկել են տարբեր առարկաների խորացված դասընթացներ։ Նման հաստատությունների ուսումնական ծրագրերը հաճախ ներառում են բնագիտություն, արվեստ, ֆիզիկական դաստիարակություն և նույնիսկ մաթեմատիկա։ Այս դպրոցների մեծ մասը խոշոր կրթական ցանցերի մաս է կազմել և գործել է ֆրանշիզային պայմաններով։ Տարեկան վճարների դիմաց այդ ցանցերը յուրաքանչյուր առանձին դպրոցին կարող են տրամադրել գովազդային աջակցություն, ուսումնական ծրագրեր, գրքեր, նյութեր, վերապատրաստումներ և նույնիսկ անձնակազմ։

1999 թվականից ի վեր Թայվանում մեծապես աճել է մասնավոր սեփականություն հանդիսացող և մասնավոր կերպով կառավարվող անգլերեն լեզվական միջավայրում ընկղմման նախադպրոցական հաստատությունների թիվը։ Այս հաստատություններում սովորաբար աշխատել են անգլերենը որպես մայրենի լեզու խոսող ուսուցիչներ, որոնք նախադպրոցական ամբողջ ուսումնական ծրագիրը դասավանդում են «միայն անգլերեն» միջավայրում։ Այս տեսակի հաստատությունների օրինականությունը բազմիցս կասկածի տակ է դրվել, սակայն դրանք շարունակում են զարգանալ։ Թայվանական հասարակության որոշ ներկայացուցիչներ մտահոգություն են հայտնել այն հարցի շուրջ, թե արդյոք տեղացի երեխաներին այդքան վաղ տարիքում պետք է ներառել ամբողջությամբ անգլալեզու միջավայրում, և նշել են, որ դրա հետևանքով կարող են տուժել երեխաների մայրենի լեզվի կարողությունները։ Քննարկումները շարունակել են, սակայն ներկայումս անգլերեն լեզվական միջավայրում ընկղմման նախադպրոցական հաստատությունների շուկան շարունակում է աճել։

2016 թվականի հոկտեմբերին կրթության նախարար Փան Վենչժունը հայտարարել է, որ Գործադիր Յուանը նախատեսել է առաջիկա չորս տարիների ընթացքում հատկացնել 6,2 միլիարդ նոր թայվանական դոլար՝ 1 000 մանկապարտեզ հիմնելու համար, որպեսզի մինչև 2020 թվականը երեխաների ընդգրկվածության մակարդակը բարձրացվի 30-40%-ով[47]։

3+3 ավագ դպրոցի համակարգ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ավագ դպրոց ընդունվելու նոր քննության քաղաքականության՝ CAP քննության ներդրումից հետո ծնողների շրջանում լայնորեն տարածվել է այն կարծիքը, որ երեխաների համար ավելի լավ և հարմար է հիմնական դպրոցից ավագ դպրոց անցնելու հարցով չանհանգստանալ և կրթությունը շարունակել նույն մասնավոր դպրոցում։ Այս համակարգը աշակերտներին հնարավորություն է տալիս չհանձնել CAP քննությունը, որը հայտնի է նաև որպես «Հիմնական դպրոցի աշակերտների համապարփակ գնահատման ծրագիր» (Comprehensive Assessment Program for Junior High School Students), և ավագ դպրոցն ավարտելուց հետո հանձնել միայն համալսարանի ընդունելության քննությունը։ Այդ պատճառով Թայվանի բազմաթիվ ավագ դպրոցներ, օրինակ՝ մասնավոր Nan Shan Senior High School-ը, սկսել են բացել նաև իրենց հիմնական դպրոցի բաժինները։

Այլ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հատուկ կրթության ծառայությունները Թայվանում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Թայվանցի ավագ դպրոցի աշակերտը Գիտական հետազոտությունների ազգային սինքրոտրոնային ճառագայթման կենտրոնում իր գիտական հետազոտական նախագծի շրջանակում իրականացնում է ռենտգենյան դիֆրակցիայի փորձարկում։ Թայվանի ավագ դպրոցներում օժտված աշակերտների համար նախատեսված հատուկ կրթությունը հաճախ ներառում է տեղական համալսարանների հետ համատեղ իրականացվող հետազոտական ծրագրեր

1984 թվականին «Հատուկ կրթության մասին» օրենքի ընդունումից հետո հատուկ կարիքներ ունեցող աշակերտները Թայվանում սկսել են ստանալ հատուկ կրթական ծառայություններ։ Հատուկ կրթության մասնագետները նրանց հետագայում բաժանել են երկու հիմնական խմբի՝ դժվարություններ ունեցող և օժտված աշակերտների։ Աշակերտների կարիքներին համապատասխան աջակցություն տրամադրելու նպատակով կիրառվում են հատուկ կրթության երեք հիմնական ձևեր՝ կենտրոնացված հատուկ կրթության դասարան, ապակենտրոնացված ռեսուրսային սենյակ և շրջիկ ռեսուրսային ծրագիր։ 2-ից 22 տարեկան սովորողները կարող են հատուկ կրթական ծառայություններ ստանալ գնահատման, տեղաբաշխման և կրթության տրամադրման գործընթացների ընթացքում[48][49]։

Բուժքույրական կրթություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Կրթությունը ներառել է ընդունելության երեք տարբեր ուղի, որոնցից որևէ մեկով ուսուցումն ավարտելուց հետո ուսանողը ստանում է մասնագիտական բուժքրոջ լիցենզիա ստանալու ազգային քննությանը մասնակցելու իրավունք[50]։

Չինարենը՝ որպես երկրորդ լեզու

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թայվանը վաղուց համարվել է չինարեն սովորելու համար իդեալական ուղղություն, իսկ աշխարհում չինարենի ուսուցման աճող ժողովրդականության պայմաններում նրա գրավչությունն այս առումով ավելի է մեծացել։

Աշակերտներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2015 թվականին մայրցամաքային Չինաստանից 40 000 ուսանող է սովորել Թայվանում, որոնցից 34114-ը կարճաժամկետ փոխանակման ծրագրերի ուսանողներ են եղել[51]։

Ծանոթագրություներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ «TIMSS Math 2003» (PDF).
  2. ↑ «TIMSS Science 2003» (PDF).
  3. ↑ «PISA - Results in Focus» (PDF). OECD. էջ 5.
  4. ↑ «Chinese Taipei Student performance (PISA 2015)». OECD. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 19-ին.
  5. ↑ Kiersz, Andy (2016 թ․ դեկտեմբերի 16). The latest ranking of top countries in math, reading, and science is out — and the US didn't crack the top 10.
  6. ↑ Sechiyama, Kaku (2013). Patriarchy in East Asia: A Comparative Sociology of Gender. Brill Publishers. էջ 254. ISBN 978-9004230606.
  7. ↑ Taiwan Country: Strategic Information and Developments. International Business Publications. 2012. էջ 25. ISBN 978-1438775708.
  8. ↑ Prudence Chou, Chuing (2014). «Dragon Gate: Competitive Examinations and Their Consequences». OpenEdition (HS - 2). doi:10.4000/ries.3800.
  9. ↑ Prudence Chou, Chuing (2014). «A matter of trust: shadow education in Taiwan». OpenEdition (HS - 2). doi:10.4000/ries.3800.
  10. ↑ Kangmin Zeng (1999). Taiwan Country: Strategic Information and Developments. Cassell. էջեր 328. ISBN 978-0304700158.
  11. ↑ «5 mil. Taiwanese hold degrees from higher education institutions». China Post. 2016 թ․ մարտի 13. Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ․ մարտի 19-ին. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 19-ին.
  12. ↑ Hsueh, Chia-Ming (2018 թ․ օգոստոսի 5). «Higher Education Crisis in Taiwan». Inside Higher Ed. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 19-ին.
  13. ↑ Lee, Pearl (2015 թ․ ապրիլի 13). University degrees: Mindset shift needed. The Straits Times. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հունվարի 18-ին. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 25-ին.
  14. ↑ «Taiwan's higher education enrollment starts a downward slide». ICEF Monitor. 2016 թ․ օգոստոսի 16.
  15. ↑ Sui, Cindy (2013 թ․ սեպտեմբերի 23). «The draw of blue collar jobs in Taiwan». BBC News. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ օգոստոսի 19-ին. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 19-ին.
  16. 1 2 Chou, Chuing (2014 թ․ նոյեմբերի 12). «Education in Taiwan: Taiwan's Colleges and Universities».
  17. ↑ United States. Office of Education (1908). Bulletin. U.S. Department of Health, Education, and Welfare, Office of Education. էջեր 4–64.
  18. ↑ Ferdinand Verbiest Foundation (2001 թ․ հունվար). Missionary Approaches and Linguistics in Mainland China and Taiwan. Leuven University Press. էջեր 233–. ISBN 978-90-5867-161-5.
  19. ↑ Wong, Ting-Hong (2020 թ․ մայիս). «Education and National Colonialism in Postwar Taiwan: The Paradoxical Use of Private Schools to Extend State Power, 1944–1966». History of Education Quarterly. 60 (2): 156–184. doi:10.1017/heq.2020.25. S2CID 225917190.
  20. ↑ Chou, Shin-Yi; Liu, Jin-Tan; Grossman, Michael; Joyce, Ted (2010 թ․ հունվար). «Parental Education and Child Health: Evidence from a Natural Experiment in Taiwan». American Economic Journal: Applied Economics. 2 (1): 33–61. doi:10.1257/app.2.1.33. PMC 4170069. PMID 25254082.
  21. ↑ Chang, Meg (2011 թ․ օգոստոսի 10). «Taiwan OKs 12-year compulsory education». Taiwan Today. Վերցված է 2025 թ․ սեպտեմբերի 29-ին.
  22. ↑ Coudenys, Blansefloer; Strohbach, Gina; Tang, Tammy; Udabe, Rachel (2022). «On the Path Toward Lifelong Learning: An Early Analysis of Taiwan's 12-Year Basic Education Reform». In Reimers, Fernando M.; Amaechi, Uche; Banerji, Alysha; Wang, Margaret (eds.). Education to Build Back Better: What Can We Learn from Education Reform for a Post-pandemic World. Springer Cham. էջեր 75–98. doi:10.1007/978-3-030-93951-9_4. ISBN 978-3-030-93950-2.
  23. ↑ «Talk of the day -- Taiwan's education to enter new era». Central News Agency. 2011-01-02. Արխիվացված է օրիգինալից 2011-01-07-ին. Վերցված է 2011-01-02-ին.
  24. ↑ «12 years education website». 12 years education website. Արխիվացված է օրիգինալից 2015-12-22-ին. Վերցված է 2015-12-16-ին.
  25. ↑ «Technological and Vocational Education in Taiwan, Republic of China» (PDF). Ministry of Education. 2011 թ․ օգոստոսի 1. էջ 14. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2022 թ․ սեպտեմբերի 13-ին. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 23-ին.
  26. 1 2 «Taiwan: Career and Technical Education». NCEE. Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 23-ին.
  27. ↑ Pan, Wen-Chung (2016). «Technological and Vocational Education in Taiwan» (PDF). Ministry of Education of Taiwan. էջեր 16–17. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 19-ին.
  28. ↑ Pan, Wen-Chung (2016). «Technological and Vocational Education in Taiwan» (PDF). Ministry of Education of Taiwan. էջ 14. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 19-ին.
  29. ↑ «Technological and Vocational Education in Taiwan, Republic of China» (PDF). Ministry of Education. 2011 թ․ օգոստոսի 1. էջ 14. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2022 թ․ սեպտեմբերի 13-ին. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 23-ին.
  30. 1 2 Hsueh, Chia Ming. «Taiwan: Higher Education under Pressure». IHE. էջ 25. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 19-ին.
  31. ↑ Wiese, Elizabeth (2015 թ․ մայիսի 7). «Taiwan's problem? Too many college graduates, too few machinists». USA Today. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 19-ին.
  32. ↑ Hsueh, Chia-Ming (2018 թ․ օգոստոսի 5). «Higher Education Crisis in Taiwan». Inside Higher Ed. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 19-ին.
  33. ↑ Choy, Wai Ching; Lau, Pui Yan Flora (2019 թ․ հունվարի 1). «Cross-border to Taiwan but not China: The decision-making mechanism of Hong Kong students pursuing higher education in Taiwan». Social Transformations in Chinese Societies. 15 (1): 21–36. doi:10.1108/STICS-06-2018-0012. S2CID 150997454.
  34. ↑ Sui, Cindy (2013 թ․ սեպտեմբերի 23). «The draw of blue collar jobs in Taiwan». BBC News. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ օգոստոսի 19-ին. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 19-ին.
  35. ↑ «Taiwan's higher education enrolment starts a downward slide». ICEF Monitor. 2016 թ․ օգոստոսի 16.
  36. ↑ NYMU
  37. ↑ «頂大專任教師人數 止跌回升 - 生活». 自由電子報 (չինարեն). 2020-01-02. Վերցված է 2020-03-05-ին.
  38. ↑ «NTNU-Resources&Offices». en.ntnu.edu.tw.
  39. ↑ «MTC is the best place to learn Chinese». 2018-10-11. Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ հոկտեմբերի 11-ին. Վերցված է 2025-03-23-ին.
  40. ↑ Huang, Muxuan (黃慕萱) (2004). 書目計量與學術評鑑—國內七所研究型大學論文發表概況分析。引文分析與學術評鑑研討會論文集. Taipei. էջ 135–152.{{cite book}}: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)
  41. 1 2 Pan, Wen-Chung (2016). «Technological and Vocational Education in Taiwan» (PDF). Ministry of Education of Taiwan. էջ 26. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 19-ին.
  42. 1 2 Pan, Wen-Chung (2016). «Technological and Vocational Education in Taiwan» (PDF). Ministry of Education of Taiwan. էջ 28. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 19-ին.
  43. ↑ «Junior College Law» (չինարեն). 2013 թ․ հուլիսի 10. Վերցված է 2014 թ․ փետրվարի 17-ին.
  44. 1 2 3 4 Pan, Wen-Chung (2016). «Technological and Vocational Education in Taiwan» (PDF). Ministry of Education of Taiwan. էջ 27. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 19-ին.
  45. ↑ «Survey shows Taiwan students overdependent on cram schools». www.taiwannews.com.tw. Taiwan News. 2020 թ․ հոկտեմբերի 24. Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 21-ին.
  46. 1 2 K. S. Yuan, James; Prudence Chou, Chuing. «Buxiban in Taiwan» (PDF). nccur.lib.nccu.edu.tw. NCCU. Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 21-ին.
  47. ↑ «Cabinet approves Taipower break up - Taipei Times». 2016 թ․ հոկտեմբերի 21.
  48. ↑ «Ministry of Education, Republic of China (Taiwan)». Արխիվացված է օրիգինալից 2008-05-16-ին. Վերցված է 2013-12-15-ին.
  49. ↑ «Special Education Information Network In Taiwan». Արխիվացված է օրիգինալից 2018-01-28-ին. Վերցված է 2017-08-19-ին.
  50. ↑ «notepad the association of Chinese school health nursing». notepad the association of Chinese school health nursing.
  51. ↑ «'NT$3.4 bil. loss' if mainland bars students». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ հունիսի 9-ին.

Արտաքին հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Կրթությունը_Թայվանում&oldid=10925647» էջից