Կվիստաբերգի աստղադիտարան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կվիստաբերգի աստղադիտարան
Kvistabergs observatorium.jpg
Տեսակթանգարան և աստղադիտարան
ՍեփականատերNils Tamm? և Ուփսալայի համալսարան
Աստղադիտարանի կոդ049
ԵրկիրFlag of Sweden.svg Շվեդիա
ՎայրUpplands-Bro Municipality?
Հիմնադրվել է՝1919
ԲացեցNils Tamm?
ՃարտարապետTorsten Stubelius?
Կայքastro.uu.se/history/Kvistaberg.html
Կոորդինատներ: 59°30′6.0000001011968″ հս․ լ. 17°36′24.000000101198″ ավ. ե. / 59.501666666694774221° հս․. լ. 17.60666666669477820° ավ. ե. / 59.501666666694774221; 17.60666666669477820
Kvistabergs observatorium Վիքիպահեստում

Կվիստաբերգի աստղադիտարան (շվեդ.՝ Kvistabergs observatorium, աստղադիտարանի կոդը` — «049»), աստղադիտարան Շվեդիայում և Ուպսալայի աստղադիտարանի աստղագիտական դիտարկումների կայան, պատկանում է Ուպսալայի համալսարանի ֆիզիկայի և աստղագիտության բաժնին: Գտնվում է շվեդական Ուպսալա և Ստոկհոլմ քաղաքների միջև, համարյա հավասար հեռավորության վրա: 2009 թվականից Կվիստաբերգի աստղադիտարանի աստղադիտակներն ու գմբեթները հանդիսանում են թանգարանային շինություններ:

Աստղադիտարանի պատվին է անվանվել 1979 թվականին շվեդ աստղագետ Կլաս-Ինգվար Լագերկվիստի կողմից Լա Սիլյայի աստղադիտարանում հայտնաբերված (3331) Կվիստաբերգ աստերոիդը[1][2]:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իսկզբանե աստղադիտարանը ստեղծվել է նկարիչ և սիրող աստղագետ Նիլս Տամի կողմից որպես մասնավոր աստղադիտարան 1918 թվականին: 1944 թվականին Նիլս Տամը նվիրաբերեց աստղադիտարանը Ուպսալայի համալսարանին, որտեղ երիտասարդ հասակում ուսանել էր աստղագիտություն:

1963 թվականին Ուպսալայի համալսարանի գիտնականներ Ակե Վիլինգվիստի և Գունար Մալմքվիստի ջանքերով Կվիստաբերգի աստղադիտարանում տեղադրվեց մեծ Շմիդտի աստղադիտակ (100/135/300սմ):

2004 թվականին Ուպսալայի համալսարանը որոշում կայացրեց դադարցնել ակտիվ հետազոտական աշխատանքները աստղադիտարանում: Կառույցը վաճառվեց տեղական ինքնակառավարման մարմնին, ինչից հետո աստղադիտարանի տարածքում բացվեց թանգարան:

Աստղադիտարանի գործիքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 13-սմ Ցեյս ռեֆրակտոր (1919 год);
  • 20-սմ Ցեյս աստղագրաֆ (D = 20 սմ, F = 100 սմ) (ստեղծվել է 1922 թվականին, աստղադիտարանում է գտնվել մինչև 2005 թվականը);
  • 40-սմ Կասսգրենի աստղադիտակ (1950-ականներ);
  • Շմիդտի-Վայսալայի խցիկ (D = 31/38 սմ, F = 73 սմ, ստեղծվել է 1941 թվականին, աստղադիտարանում է գտնվել 1957-ից 2005 թվականները);
  • Շմիդտի աստղադիտակ (D = 100/135 սմ, F = 300 սմ, տեղադրվել է 1963 թվականին) — ստեղծման պահին մեծությամբ երկրորդն էր աշխարհում:

Հիմնական նվաճումները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Մասնակցություն UDAS ծրագրին — երկրամերձ աստերոիդների որոնում:
  • Մերձերկրյա 2001 FX9 աստերոիդի հայտնաբերում[3]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «3331 Kvistaberg (1979 QS)»։ Minor Planet Center։ Վերցված է 20 March 2018 
  2. «MPC/MPO/MPS Archive»։ Minor Planet Center։ Վերցված է 20 March 2018 
  3. 2001 FX9

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում աստղադիտարանի կատարած դիտարկումները

NASA ADS տվյալների բազայում աստղադիտարանի ներդրումը

1870 թվականից հետո աստերոիդների և մոլորակների արբանյակների դիտարկումները