Կուրիլյան լիճ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կուրիլյան լիճ
Kurile lake.jpg
Տեսակլիճ
ԵրկիրFlag of Russia.svg Ռուսաստան
ՎարչատարածքԿամչատկայի երկրամաս
Երկարություն12 կիլոմետր
Լայնություն9,9 կիլոմետր
ԲԾՄ81 մետր
Խորություն306 մետր
Մակերես77 կմ²
Ծավալ15 000 000 000 մ³
Ավազանի տարածք316 կմ²
Լճից հոսող գետQ4332306?
Կոորդինատներ: 51°27′26.000000099202″ հս․ լ. 157°5′55.00000009596″ ավ. ե. / 51.45722222224977571° հս․. լ. 157.0986111111377568° ավ. ե. / 51.45722222224977571; 157.0986111111377568

Կուրիլյան կամ Կուրիլյան լիճ[1][2], խառնարանային լիճ, որը գտնվում է խոշոր կալդերայի կենտրոնում՝ Կամչատկա թերակղզու հարավային մասում, հարավկամչատկյան դաշնային պահուստային ֆոնդում։ Պատկանում է Ռուսաստանի Կամչատկայի երկրամասի Ուստ-Բոլշերեցկի շրջանին։

Անվանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անվանումը տրվել է մոտավորապես 1711 թվականին․ ծագում է կամչատկյան ային ցեղերից մեկի՝ կուրիլների (որոնք այդ ժամանակ ապրել են լճի ափին) անունից[3]:

Ստեփան Կրաշեննիկովը «Կամչատկայի երկրի նկարագրությունը» գրքում նշում է նաև լճի տեղական անվանումը՝ «Կուսի»[4]։

Պատմական տեղեկություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լճի առաջին նկարագրությունը կազմվել է 1740 թվականին Գեորգ Ստելլերի կողմից։ 1908 և 1909 թվականներին Ֆյոդոր Ռյաբուշինսկու արշավախումբը անցակցրել է ջրամբարի մանրակրկիտ ուսումնասիրություն:

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կուրիլյան լիճը Կամչատկա թերակղզու հարավային մասի քարտեզում

Համարվում է Կամչատկայի՝ մակերեսով երրորդ լիճը և զբաղեցնում է 77 կմ² տարածք։ Միջին խորությունը 195 մետր է, ամենամեծ խորությունը՝ 316 մետր[5]։ Սնուցումը ձնային և անձրևային է։ Ափին մոտ ջրի միջին ջերմաստիճանը սեպտեմբերին հասնում է 7,6 °C -ի, մաքսիմում՝ 10,8 °C-ի։

Լճի հարավային մասում գտնվում է Տուգումնիկ հրվանդանը, իսկ հյուսիս-արևմուտքում՝ Պուլոմնիկ հրվանդանը։ Լճի ափերը իրենցից ներկայացնում են մանրախճային լողափեր, որտեղ վեր են բարձրանում փոքրիկ լեռներ[6]։

Լիճ են թափվում մի քանի գետ և գետակ՝ Էտամինկ, Հակցին, Կիրուշուտկ, Գավրյուշկա և այլն։ Լճից սկիզբ է առնում Օզյորնայա գետը, որը արևմուտքում թափվում է Օխոտի ծով։

Մակերեսի գոլորշացումը կազմում է 0,294 կմ³/տարի։ Դանդաղեցված ջրափոխանակման ջրամբար ունեցող լճերից է։ Ամբողջական ջրափոխանակումը տեղի է ունենում միջինում 17,4 տարվա ընթացքում։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Курильское озеро // Большая советская энциклопедия, т. 14, с. 32. — Москва, 1973
  2. Курильское озеро // Словарь современных географических названий / под общей редакцией акад. В. М. Котлякова. — Екатеринбург : У-Фактория, 2006.
  3. Камчатский отдел Географического общества СССР
  4. Леонтьев В. В., Новикова К. А. Топонимический словарь Северо-Востока СССР / науч. ред. Г. А. Меновщиков; ДВО АН СССР. Сев.-Вост. комплекс. НИИ. Лаб. археологии, истории и этнографии. — Магадан: Магад. кн. изд-во, 1989. — С. 215. — 456 с. — 15 000 экз. — ISBN 5-7581-0044-7
  5. Кроноцкий государственный природный биосферный заповедник — Озеро Курильское
  6. Физико-географические особенности Камчатки

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]