Կուննինգհամիա նշտարաձև

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կուննինգհամիա նշտարաձև
Cunninghamia.jpg
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Բույսեր
Կարգ Ասեղնատերևավորներ
Ընտանիք Գետնանոճազգրիներ
Ցեղ Կուննինգհամիա
Տեսակ Կուննինգհամիա նշտարաձև
Լատիներեն անվանում
C. lanceolata Lamb.


Կուննինգհամիա նշտարաձև (լատ.՝ C. lanceolata Lamb.), գետնանոճազգրիների ընտանիքի, կուննինգհամիա ցեղի բույս։

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մշտադալար ծառ է՝ մինչև 30 մ բարձրությամբ, Նեղ-բրգաձև սաղարթով։ Բունը սլացիկ է, ուղիղ։ Կեղևը մոխրագույն է, հարթ, անջատվում է երկար շերտերով։ Ճյուղերը օղակաձև են դասավորված։ Ընձյուղները համարյա հակադիր են, սկզբում՝ կանաչ։

Բողբոջները կլորավուն են, կաշվեկերպ, սուր թեփուկներով, վերևից՝ կանաչավուն են, փայլուն, ներքևից՝ 2 լայն կապտասպիտակ հերձանցքաշերտերով. սրածայր, նեղ-նշտարաձև, 3 - 6 սմ երկարությամբ և 3 - 4 մմ լայնությամբ։ Արական հասկիկները դեղին են, 1,9 - 1,5 սմ երկարությամբ։ Կոները 3 - 4 սմ երկարություն և լայնություն ունեն, բաց գորշավուն են։ Դրանց թեփուկները ունեն 1,5 - 2,0 սմ երկարություն և այդքան էլ լայնություն։ Սերմերը 6 - 7 մմ երկարություն և 5 - 6 մմ լայնություն ունեն, դեղնականաչավուն են, բարակ թևերով։ Լավ է զարգանում խոնավ, կավային հողերում։ Վատ է աճում չոր, կրով հարուստ հողերում։

Լավ է աճում սննդանյութերով հարուստ ոռոգելի հողերում։

Ունի դեկորատիվ չափազանց բարձր հատկանիշներ, ձմեռը ասեղնատերևները կարմրում են, ամառը ընդունում կանաչ գույն։ Պիտանի է որպես սոլիտեր և խմբերով տնկելու համար։

Բազմանում է սերմերով, որոնք պետք է ցանել հավաքելուց անմիջապես հետո, քանի որ ծլունակությունը արագ կորցնում է։ Կարելի է բազմացնել նաև աշնանային կտրոններով։

Տարածվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարածված է Հարավային և Կենտրոնական Չինաստանում' Գուանդունից և Ցյանսուից դեպի հյուսիս մինչև Խուանխե գետը։ Անտառներ է առաջացնում 1000 — 3600 մ բարձրության վրա, բարեխառն տաք ու խոնավ պայմաններում։

Եվրոպա է բերված 1804 թվականին։ Մշակվում է որպես չափազանց դեկորատիվ ծառատեսակ։ ԽՍՀՄ է բերված 1834 թվականին (Նիկիտյան բուսաբանական այգի)[1]:

Հայաստանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջին անգամ Հայաստան է ներմուծվել 1965 թվականին (Իջևան), Սոչիի դենդրարիից, երեք տարեկան տնկիներով։ Իջևանում կլիմայավարժվել է, դիմանալով տեղական ցրտերին և օդի հարաբերական խոնավության պակասությանը։ Պահպանում է իր կենսական ձևը, տալով տարեկան 25 - 30 (60) սմ ընթացիկ աճ։ Հիվանդություններով և վնասատուներով չի վարակվում։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 1, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 73։