Կուկուլկան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կուկուլկան
YaxchilanDivineSerpent.jpg
փետուրավոր օձ; թևավոր օձ՝ ծածկված կեցալի թետուրներով
Տեսակաստված
ԴիցաբանությունՄայաների դիցաբանություն
Սեռարական
Այլ մշակույթներումԿետցալկոաթլ
Երևի համընկնում էԿետցալկոաթլ
ՎայրՅուկատան թերակղզի
Զբաղմունքքանու և անձրևի աստված
Կապված կերպարներԿետցալկոաթլ

Կուկուլկան (յուկ. k’uk’ul kaank'uk' «կեցալ», kaan «օձ» - «փետուրավոր օձ», հետագայում՝ Կուկումաց, Կետցալկոաթլ ) մայաների դիցաբանության գերագույն աստվածներից մեկն է:

Դիցաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նա համարվում էր քամու ու ջրի, կրակի ու օդի աստվածը, թագավորական տոհմերի ու խոշոր քաղաքների հիմնադիրը: Նա Մայապան քաղաքում Կոկոմ տոհմի հովանավոր աստվածն էր[1]:

Մայաների հավատալիքներից մեկի համաձայն՝ աշխարհը ստեղծվել է Կուկուլկան և Խուրական աստվածների կողմից: Մայաները հավատում էին, որ Կուկուլկանն իրենց սովորեցրել է ձկնորսություն, նրանց համար ստեղծել է գիր և օրացույց, ինչպես նաև հորինել է արարողակարգեր: Ի վերջո, Կուկուլկանի պաշտամունքը դարձավ ազնվականության մի տեսակ պաշտամունք. հանդիսավոր կարգով միայն ազնվական պատանիներ էին զոհաբերվում Կուկուլկանի համար: Կուկուլկանի գործառույթների և դերերի այսպիսի մեծ առատությունը կարելի է բացատրել այն փաստով, որ նրա պաշտամունքը չափազանց հնագույն էր:

Եղել է Ացտեկական Կետցալկոաթլ Աստծո անալոգը։

Մարմնավորումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կուկուլկանի հիմնական մարմնացումը փետուրավոր օձն էր՝ մարդու գլուխով: Նա նաև պատկերվում էր որպես արծիվ, յագուար, արյան տեսքով, որպես խխունջի խեցի և, վերջապես, որպես ոսկորներից պատրաստված սրինգ:

Տաճարներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կուկուլկանի բուրգը

Մեքսիկայի Յուկատան թերակղզու Մայաների հնագույն Չիչեն Իցա քաղաքի ավերակների մեջ պահպանվել է Կուկուլկանի բուրգի տաճարային կառույցը: Բուրգի գագաթին կար մի տաճար, որտեղ զոհեր էին մատուցվում Կուկուլկանին: Տաճարը կառուցվել էր այնպես, որ ամեն տարի, գարնանային և աշնանային գիշերահավասարի օրերին, բուրգի աստիճանների եզրերին ստվերն այնպես էր ընկնում բազրիքի վրա, որ թվում է, թէ բուրգի երկայնքով օձ է սողում:

Անկասկած, Հին Մայաներին թվում էր, որ երկրի վրա է իջել ​​հենց Կուկուլկան[2]:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Мифологический словарь / Е.М. Мелетинский. — М.: Советская энциклопедия, 1990. — С. 672.
  2. Низовский А. Ю. Величайшие чудеса света. С. 43-45.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]