Տասնորդական հաշվման համակարգեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Կոտորակներից)

Կոտորակները հնարավորություն են տալիս գրել ոչ ամբողջ թվերը։ Կոտորակներով կարելի է լրացնել ամբողջ թվերի միջև եղած միջակայքերը, իսկ դա հնարավորություն է տալիս ավելի ճշգրիտ չափումներ կատարել։

Կոտորակային թվեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կա կոտորակային թվերը գրելու 2 եղանակ. այսպես կոչված սովորական կոտորակներ, որը 2 ամբողջ թվերի հարաբերություն է, օրինակ՝ 3/4, և տասնորդական կոտորակներ, օրինակ՝ 0, 75։ Սովորական կոտորակի վերևի թիվն անվանում են համարիչ, ներքևինը՝ հայտարար:

Անկանոն և կանոնավոր կոտորակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այն կոտորակնեը, որոնց համարիչը մեծ է հայտարարարից, կոչվում են անկանոն կոտորակներ, օրինակ՝ 13/7, իսկ այն դեպքում, երբ հայտարարը փոքր է համարիչից, անվանում ենք կանոնավոր, օրինակ՝3/5: Անկաննոն կոտորակները ներկայացվում են հաճախ խառը թվերի տեսքով:

Խառը թվեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խառը թվի վերածելու համար համարիչը բաժանում ենք հայտարարին, ստացված ամբողջ թիվը գրում կոտորակի դիմաց, մնացորդը համարիչի տեղում՝ հայտարարը թողնելով նույնը: Օրինակ կոտորակը խառը թվի տեսքով կգրվի այսպես՝ 2 և կընթերցվի երկու ամբողջ երեք հինգերորդ:

Տասնորդական կոտորակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այն կոտորակը, որի հայտարարը 1-ից տարբեր կարգային միավոր է, կոչվում է տասնորդական կոտորակ: Տասնորդական կոտորակը, օրինակ՝ 16, 25, գրվում է առանց հայտարարի և կարդացվում «տասնվեց ամբողջ քսանհինգ հարյուրերորդական»։ Տասնորդական կոտորակներում ինչպես ամբողջ թվերի, այնպես էլ ստորակետից հետո եղած թվերի արժեքը կախված է դրանց գրաված տեղից՝ կարգից. յուրաքանչյուր կարգ գնահատվում է 10 անգամ ավելի փոքր, քան ձախ կողմի հարևանը։ Այսպիսով՝ 16, 25 տասնորդական կոտորակում 2 թիվը նշանակում է 2 տասնորդական, իսկ 5-ը՝ 5 հարյուրերորդական. արդյունքում՝ քսանհինգ հարյուրերորդական։

Այս հոդվածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցված է Հայկական համառոտ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png