Կոստա Աբրաշևիչ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կոստա Աբրաշևիչ
սերբ.՝ Коста Абрашевић, Kosta Abrašević
մակեդ.՝ Коста Абраш, Коста Абрашевиќ
Kosta Abrasevic.jpg
Ծնվել էմայիսի 29, 1879(1879-05-29)
ԾննդավայրՕխրիդ, Southwestern Statistical Region, Հյուսիսային Մակեդոնիա[1]
Վախճանվել էհունվարի 20, 1898(1898-01-20) (18 տարեկանում)
Վախճանի վայրՇաբաց, Սերբիա[1]
Մասնագիտությունբանաստեղծ, հեղինակ և գրող
Լեզուսերբերեն
Ազգությունսերբ
ՔաղաքացիությունOttoman flag.svg Օսմանյան կայսրություն
Սերբիայի թագավորություն
Kosta Abraš Վիքիպահեստում

Կոստա Աբրաշևիչ (սերբ.՝ Коста Абрашевић, Kosta Abrašević, մակեդ.՝ Коста Абраш, Коста Абрашевиќ, մայիսի 29, 1879(1879-05-29), Օխրիդ, Southwestern Statistical Region, Հյուսիսային Մակեդոնիա[1] - հունվարի 20, 1898(1898-01-20), Շաբաց, Սերբիա[1]), սերբ բանաստեղծ: Համարվում է սերբական պրոլետարական գրականության նախահայրը: Մակեդոնիայի Հանրապետության ազգային բանաստեղծ[2]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կոստա Աբրաշևիչը ծնվել է 1879 թվականի մայիսի 29-ին Օսմանյան կայսրության Մանաստիր վիլայեթում՝ Օխրիդում (ներկայիս Մակեդոնիայի տարածք) առևտրականի ընտանիքում: Հայրն ազգությամբ սերբ է, մայրը՝ հույն: Հունական դպրոցում երեք տարի ուսանելուց հետո Կոստան տեղափոխվում է Սերբիա, որտեղ շարունակում է կրթությունը Շաբացի գիմնազիայում: Այստեղ, 1894 թվականին, ապագա բանաստեղծն առաջին անգամ ծանոթանում է սոցիալիզմի գաղափարներին: Հետո Աբրաշևիչը հիմնադրում է գրական-քաղաքական խմբակ, որը թողարկում էր երկու ձեռագիր թերթեր. գրական՝ «Омиров венац» և երգիծական՝ «Грбоња»[3]:

1897 թվականին Կոստա Աբրաշևիչը ծանր հիվանդանում է: Բուժումն անցկացնում է Բանյա-Կովիլյաչում, սակայն ապարդյուն: Նա վերադառնում է Շաբաց, որտեղ 1898 թվականի հունվարի 20-ին կնքում է մահկանացում: Հուղարկավորվում է քաղաքային գերեզմանատանը:

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կոստա Աբրաշևիչի շատ բանաստեղծություններ նվիրված են բանվորների կյանքին: Դրանցից մի քանիսն առաջին անգամ հրապարակվել են «Социјалдемократ» (1895) և «Врач» (1896) թերթերում: Մի շարք ստեղծագործություններում նկարագրված են սերբ պրոլետարների ծանր աշխատանքի ու կենցաղի մասին՝ «Радник на раду» (ռուս.՝ Աշխատավորը բանում է, 1893), «Лопов» (ռուս.՝ Գողը, 1896), «У руднику» (ռուս.՝ Հանքահորում, 1897): Բանաստեղծի մոտ երևում են լավատեսական մոտեցումներ հեղափոխական պայքարում հետևյալ ստեղծագործություններում՝ «Црвена» (ռուս.՝ Կարմիրը, 1894), «Звижди ветре», (ռուս.՝ Քամի, փչի՛ր, 1897) և այլն[4]:

Բացի ստեղծագործելուց, Կոստա Աբրաշևիչը զբաղվում էր նաև թարգմանությամբ: Թարգմանել է գերմանացի բանաստեղծներ Հայնրիխ Հայնեի, Մաքս Կեոգելի, Վալտեր Հազենկլեվերի, Հոֆման ֆոն Ֆալերսլեբենի, Էռնեստ Օբենհալդի ստեղծագործությունները սերբերենով:

Բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն՝ «Песме» (ռուս.՝ Երգեր), լույս է ընծայվել 1903 թվականին, մահվանից հինգ տարի հետո, այն տպագրվել է ուսանողների ջանքերով:

Կոստա Աբրաշևիչի շատ բանաստեղծություններ թարգմանվել են ռուսերեն, հունգարերեն, ալբաներեն, ռումիներեն:

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հարավսլավիայի փոստային նամականիշ (1979)
  • Աբրաշևիչների ընտանիքի տան տեղում՝ մակեդոնական Օխրիդ քաղաքում, տեղադրվել է հուշարձան:
  • 1905 թվականին Բելգրադում ստեղծվել է Աբրաշևիչի անվան մշակութային-ճանաչողական խորհուրդ: Նրա պատվին են անվանակոչվել նաև Սերբիայի և Մակեդոնիայի շատ մշակութային կոլեկտիվներ[5]:
  • Բելգրադի Մենեժ (սերբ.՝ Manjež) այգում տեղադրվել է բանաստեղծի կիսանդրին:
  • 1979 թվականին, Կոստա Աբրաշևիչի 100-ամյակին, թողարկվել է փոստային նամականիշ Հարավսլավիայի կողմից[6]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Абрашевич Коста // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. Тоциновски Васил, Стојановска-Друговац Јованка, Наумов Никола, Миронска-Христовска Валентина. Коста Абраш: (125 години од раѓањето), (материјали од научниот собир одржан во домот на културата «Григор Прличев» Охрид, 6 јуни 2004). Скопје: Институт за македонска литература, 30 стр. (մակեդ.).
  3. IZ KALENDARA ŠABAČKIH DOGAĐANJA: 133 GODINE OD ROĐENJA KOSTE ABRAŠEVIĆA (սերբ.)
  4. «Краткая литературная энциклопедия»
  5. Сајт Kултурно-уметничког друштва Абрашевић из Панчева (սերբ.) (անգլ.)
  6. Philatelia.ru

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]