Կոստանդնուպոլսում. Դիվանագետի օրագրությունը Դարդանելի օպերացիայի ժամանակ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կոստանդնուպոլսում. Դիվանագետի օրագրությունը Դարդանելի օպերացիայի ժամանակ
Inside Constantinople: A Diplomatist’s Diary During the Dardanelles Expedition
Inside Constantinople.jpg
ՀեղինակԼյուիս Այնշտայն
Տեսակգրական ստեղծագործություն
Ժանրվավերագրական
ԹեմաՀայոց ցեղասպանություն
Բնօրինակ լեզուանգլերեն
Էջեր319
Հրատարակման վայրԼոնդոն
Հրատարակման տարեթիվ1918
OCLC8869360
Թվային տարբերակarchive.org կայքում (անգլ.)]

Կոստանդնուպոլսում. Դիվանագետի օրագրությունը Դարդանելի օպերացիայի ժամանակ (անգլ.՝ Inside Constantinople: A Diplomatist’s Diary During the Dardanelles Expedition), Լյուիս Դավիդ Այնշտայնի 1917 թվականին Լոնդոնում հրատարակած գիրքն է հայերի ցեղասպանության մասին։

Հեղինակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լյուիս Դավիդ Այնշտայն, (1877-1967), ամերիկյան դիվանագետ և պատմաբան։ Լ. Այնշտայնը երկար տարիներ զբաղեցրել է դիվանագիտական պաշտոններ Օսմանյան կայսրությունում։ 1903 թ. նա նշանակվել է Կոստանդնուպոլսում ամերիկյան առաքելության երրորդ քարտուղար, ապա դարձել երկրորդ, առաջին քարտուղար, իսկ 1908 թ.` գործերի հավատարմատար։ Լյուիս Այնշտայնը ծառայել է Կոստանդնուպոլսում ԱՄՆ-ի դեսպանությունում նաև Առաջին աշխարհամարտի տարիներին։ Այնշտայնի օրագիր-գիքը` հիմնականում նվիրված է 1915 թ. ծավալված Դարդանելի ռազմական գործողությանը՝ իր լայն համատեքստում, ներառելով նաև Հայոց ցեղասպանությունը[1]։

Քաղվածքներ գրքից[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Aquote1.png Կոտորածի քաղաքականությունն իրագործվեց սառնասրտորեն։ «Մենք վախենում ենք նրանցից», - ասել է մի մասնավոր խոսակցությունում Թալեաթը, - «Մենք մեր հեղափոխական կազմակերպությանը սովորել ենք հայերից։ Նրանք գիտեն մեր գաղտնիքները»: Հայերի առավել բարձր կազմակերպվածությունը սպառնալիք էր երևում մի կազմակերպությանը, որը չէր կարող հանդուրժել որևէ ընդդիմություն։ Այնուհանդերձ, կոտորածները երբեք չէին տեղի ունենա, եթե չլիներ Դաշնակիցների մարտի 18-ի ճակատագրական գրոհը։ Միայն (դաշնակիցների) նավատորմի գրոհը կասեցնելուց հետո, երբ ծայր առավ Նեղուցների անառիկության հավատը, թուրքական կառավարությունը համարձակվեց սկսել ոչնչացման իր դիվական քաղաքականությունը։ Aquote2.png
Aquote1.png Թալեաթն է (հակահայ գործողությունների) հիմնական սադրիչը իր ղեկավարած կառավարությունում։ Իր հավատարմությունն ուղղված է դեպի իր կազմակերպությանը և նրա քաղաքականությունն է անխնա թուրքացումը, որը հետագայում գերմանացիների դեմ էլ կուղղվի, սակայն ներկայումս հայերին է դիտում իբրև թիրախ։ Նա բացեիբաց հայտարարում է, որ հետապնդումները վրեժ են Սարիղամիշի մոտ պարտության, Վանի գրավման, Ադրբեջանից թուրքերի վտարման դիմաց, որոնց պատասխանատվությունը նա բարդում է հայերի վրա։ «Միություն և Առաջադիմություն» կոմիտեն վախենում է հայերի կազմակերպվածությունից։ Դրան գումարվում է նաև այն համոզմունքը, որ հայերը չեն կարող ձուլվել, և հետևաբար պետք է նրանց ճզմել, և ներկա պահն ամենապատեհն է այդ նպատակի համար։ Փոքր Ասիան իսլամացնելու և թուրքացնելու համակարգված փորձ կա և հայերն այդ ամենից ամենամեծ տուժողներն են։ Aquote2.png


Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Lewis David Einstein, Inside Constantinople: A Diplomatist’s Diary During the Dardanelles Expedition, April - September, 1915, London: John Murray, 1917