Կոնրադ Հեսներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կոնրադ Հեսներ
Conrad Gesner
Conrad Gesner by Tobias Stimmer.jpg
Ծնվել էմարտի 26, 1516[1]
Ցյուրիխ, Շվեյցարիա[2]
Մահացել էդեկտեմբերի 13, 1565[1] (49 տարեկանում)
Ցյուրիխ, Շվեյցարիա[2]
բնական մահով
ԳերեզմանGrossmünster
ՔաղաքացիությունFlag of Switzerland.svg Շվեյցարիա
Մասնագիտությունլեզվաբան, կենդանաբան, լեռնագնաց, բժիշկ, գրող, մատենագետ, համալսարանի պրոֆեսոր, կենսաբան, բուսաբան, թռչնաբան և մեղվաբույծ
Հաստատություն(ներ)Ցյուրիխի համալսարան և Լոզանի համալսարան
Գործունեության ոլորտգիտություն բույսերի մասին
Ալմա մատերՍտրասբուրգի համալսարան և Բուրժի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներինլատիներեն[1]
Ինչով է հայտնիԲույսերի դասակարգում
Հեղինակի անվան հապավումը (բուսաբանություն)Gesner
Conrad Gesner Վիքիպահեստում

Կոնրադ Հեսներ (գերմ.՝ Conrad Gesner, կամ Konrad Gessner, Konrad Geßner, Conrad Gessner, Conrad Geßner, Conrad von Gesner, Conradus Gesnerus, 1516, Ցյուրիխ1565, Ցյուրիխ), շվեյցարացի գիտնական-լեզվաբան[3]։ Նա առաջիններից է, ով փորձել է համակարգել բույսերի և կենդանիների մասին մարդկանց ունեցած փաստերը։ Նա հայտնի է որպես կենսաբան, բուսաբան, բժիշկ և լեզվաբան։ Նրա «Կենդանիների պատմություն»[4] (անգլ.՝ Historiae animalium (Gessner), հրատարակվել է Ցյուրիխում, (1551–1558)) 5 հատորանոց գրքում ներկայացրել է ժամանակակից կենդանաբանությունը։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Ցյուրիխում աղքատ կաշեգործի ընտանիքում։ Նրա հայրը զոհվել է Երկրորդ կապելական պատերազմի տարիներին (գերմ.՝ Zweiter Kappelerkrieg1531 թվականին։ Դրանից հետո դաստիարակություն է ստացել հորեղբոր մոտ, ով մեծացրել է տղային բուսաբանության և գրականության դասեր տալով։

Բողոքական ընկերները, առաջին հերթին՝ Հենրիխ Բուլինգերը (գերմ.՝ Heinrich Bullinger), օգնել են երիտասարդ Կոնրադին կրթություն ստանալ Ցյուրիխում, Բազելում, Ստրասբուրգում, Բուրժում (ֆր.՝ Bourges, լատ.՝ Avaricum Biturigum), Փարիզում, Մոնպելյեում։ Նրանց խորհրդով 19 տարեկանում ամուսնացել է աղքատ մի աղջկա հետ։

1537 թվականին՝ 21 տարեկանում ստեղծել է Ջովանի Կրաստոնի լատինահունական բառարանի լրացված տարբերակը և Լոզանում ընտրվել է հունարենի պրոֆեսոր։ 1541 թ. ստացել է բժշկական գիտությունների դոկտորի աստիճան։

1545 թվականին նա հրատարակել է կաթի օգտակարության մասին իր աշխատությունը։ 10 տարի անց նա նկարագրել է դեպի Պիլատուս (գերմ.՝ Pilatus; ֆր.՝ Pilatus) լեռ՝ իր բարձրունքը։ Դա վկայում է այն, մասին որ Կոնրադն առաջին լեռնագնացներից է եղել[5]։

1557 թվականին Ցյուրիխում ստացել է Բնափիլիսոփայության պրոֆեսորի կոչում։ Միևնույն ժամանակ զբաղվել է նաև բժշկությամբ և ձեռք բերել փորձ այդ ոլորտում։ Նա կառուցել է բուսաբանական այգի։

Մահացել է ժանտախտի համաճարակի տարիներին՝ 1565 թվականին։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • М. Л. Сергеев. Конрад Гесснер (1516–1565) как библиограф // Acta linguistica Petropolitana. Труды Института лингвистических исследований. T. IV, 1. СПб.։ Наука, 2008.С. 527-537.
  • М. Л. Сергеев. Комментарий к рассмотрению галльских имен в «Митридате» (1555) Конрада Гесснера // Индоевропейское языкознание и классическая филология – XIV. Часть 2. СПб.։ Наука, 2010. С. 292-304.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]