Կոնրադ Հեսներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Կոնրադ Հեսներ
Conrad Gesner
Conrad Gesner by Tobias Stimmer.jpg
Ծնվել է մարտի 26, 1516[1]
Ցյուրիխ, Շվեյցարիա[2]
Մահացել է դեկտեմբերի 13, 1565[1] (49 տարեկանում)
Ցյուրիխ, Շվեյցարիա[2]
բնական պատճառով
Քաղաքացիություն Flag of Switzerland.svg Շվեյցարիա
Մասնագիտություն լեզվաբան, կենդանաբան, լեռնաբնակ, բժիշկ, գրող, մատենագետ, համալսարանի պրոֆեսոր և կենսաբան
Ալմա մատեր Ստրասբուրգի համալսարան և Բուրժի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներին լատիներեն[1]
Ինչով է հայտնի Բույսերի դասակարգում
Հեղինակի անվան հապավումը (բուսաբանություն) Gesner
Conrad Gesner Վիքիպահեստում

Կոնրադ Հեսներ (գերմ.՝ Conrad Gesner, կամ Konrad Gessner, Konrad Geßner, Conrad Gessner, Conrad Geßner, Conrad von Gesner, Conradus Gesnerus, 1516, Ցյուրիխ1565, Ցյուրիխ), շվեյցարացի գիտնական-լեզվաբան[3]։ Նա առաջիններից է, ով փորձել է համակարգել բույսերի և կենդանիների մասին մարդկանց ունեցած փաստերը։ Նա հայտնի է որպես կենսաբան, բուսաբան, բժիշկ և լեզվաբան։ Նրա «Կենդանիների պատմություն»[4] (անգլ.՝ Historiae animalium (Gessner), հրատարակվել է Ցյուրիխում, (1551–1558)) 5 հատորանոց գրքում ներկայացրել է ժամանակակից կենդանաբանությունը։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Ցյուրիխում աղքատ կաշեգործի ընտանիքում։ Նրա հայրը զոհվել է Երկրորդ կապելական պատերազմի տարիներին (գերմ.՝ Zweiter Kappelerkrieg1531 թ.։ Դրանից հետո դաստիարակություն է ստացել հորեղբոր մոտ, ով մեծացրել է տղային բուսաբանության և գրականության դասեր տալով։

Բողոքական ընկերները, առաջին հերթին՝ Հենրիխ Բուլինգերը (գերմ.՝ Heinrich Bullinger), օգնել են երիտասարդ Կոնրադին կրթություն ստանալ Ցյուրիխում, Բազելում, Ստրասբուրգում, Բուրժում (ֆր.՝ Bourges, լատ.՝ Avaricum Biturigum), Փարիզում, Մոնպելյեում։ Նրանց խորհրդով 19 տարեկանում ամուսնացել է աղքատ մի աղջկա հետ։

1537 թ.՝ 21 տարեկանում ստեղծել է Ջովանի Կրաստոնի լատինահունական բառարանի լրացված տարբերակը և Լոզանում ընտրվել է հունարենի պրոֆեսոր։ 1541 թ. ստացել է բժշկական գիտությունների դոկտորի աստիճան։

1545-ին նա հրատարակել է կաթի օգտակարության մասին իր աշխատությունը։ 10 տարի անց նա նկարագրել է դեպի Պիլատուս (գերմ.՝ Pilatus; ֆր.՝ Pilatus) լեռ՝ իր բարձրունքը։ Դա վկայում է այն, մասին որ Կոնրադն առաջին լեռնագնացներից է եղել[5]։

1557-ին Ցյուրիխում ստացել է Բնափիլիսոփայության պրոֆեսորի կոչում։ Միևնույն ժամանակ զբաղվել է նաև բժշկությամբ և ձեռք բերել փորձ այդ ոլորտում։ Նա կառուցել է բուսաբանական այգի։

Մահացել է ժանտախտի համաճարակի տարիներին՝ 1565 թվականին։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • М. Л. Сергеев. Конрад Гесснер (1516–1565) как библиограф // Acta linguistica Petropolitana. Труды Института лингвистических исследований. T. IV, 1. СПб.։ Наука, 2008.С. 527-537.
  • М. Л. Сергеев. Комментарий к рассмотрению галльских имен в «Митридате» (1555) Конрада Гесснера // Индоевропейское языкознание и классическая филология – XIV. Часть 2. СПб.։ Наука, 2010. С. 292-304.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]