Կոնստանտին Ծերեթելի

Կոնստանտին Ծերեթելի; վրաց.՝ კონსტანტინე გრიგოლის ძე წერეთელი
Ծնվել է	փետրվարի 4, 1921; Թիֆլիս, Վրաստանի Դեմոկրատական Հանրապետություն
Մահացել է	փետրվարի 27, 2004 (83 տարեկան)
Քաղաքացիություն	Վրաստան
Մասնագիտություն	բանասեր, համալսարանի դասախոս և լեզվաբան
Գիտական աստիճան	բանասիրական գիտությունների դոկտոր
Տիրապետում է լեզուներին	ռուսերեն
Պարգևներ
Երեխա(ներ)	Իոսիֆ Ծերեթելի
	Konstantin Grigoryevich Tsereteli (philologist) Վիքիպահեստում

Կոնստանտին Ծերեթելի (վրաց.՝ კონსტანტინე გრიგოლის ძე წერეთელი , փետրվարի 4, 1921(1921-02-04)^[1], Թիֆլիս, Վրաստանի Դեմոկրատական Հանրապետություն - փետրվարի 27, 2004(2004-02-27)^[1]), վրացի գիտնական, բանասեր։ 1988 թվականից Վրացական ԽՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս:

Կենսագրություն

Սերում է ուսուցիչների ընտանիքից։ 1937 թվականին դպրոցն ավարտելուց հետո՝ Թբիլիսիի պետական համալսարանում բանասիրության ֆակուլտետում ուսումնասիրել է Կովկասի և արևելքի լեզուները։ 1945 թվականին սկսել է աշխատել Վրացական ԽՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի Մերձավորարևելյան լեզուների բաժնում։ 1946 թվականին ավարտել է ասպիրանտուրան։

1956 թվականին ստացել է լեզվաբանական գիտությունների դոկտորի աստիճան^[3]։ 1959 թվականին էլ ստացել է պրոֆեսորի կոչում։ 1960 թվականին Վրացական ԽՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի արևելագիտության ինստիտուտի հիմնադրման օրվանից գլխավորել է Սեմագիտության ինստիտուտը։ 1991 թվականին, իր նախաձեռնությամբ, Թբիլիսիի պետական համալսարանում ստեղծվել է Հրեա-արամեեական բանասիրության ամբիոն։ Ծերեթելին դարձել է նույն ամբիոնի առաջին վարիչը։ 1994 թվականին նա նշանակվել է Վրաստանի կրթության նախարարությանը կից Արևելյան լեզուների համակարգման կենտրոնի ղեկավար։ Արամեերենի բարբառագիտության վերաբերյալ նրա աշխատությունները հիմք են ծառայել գիտական այս ուղղվածության խնդիրների լայն ուսումնասիրության համար և խթան հանդիսացել համաշխարհային արևելագիտության մեջ այս ճյուղի ինտենսիվ զարգացման համար։

Համարվում է արամեերենի բարբառագիտության հայրը։ Նրա աշխատություններում մեծ տեղ են գրավել նաև արևելավրացական լեզուների ուսումնասիրությունները և պատմամշակութային հարաբերությունները։

1988 թվականին ընտրվել է Վրացական ԽՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի իսկական անդամ^[4]։ 1993 թվականին էլ ընտրվել է Ակադեմիայի նախագահության անդամ։ Անդամակցել է գիտական բազմաթիվ համայնքների, այդ թվում նաև՝ Արևելագետների գերմանական ընկերությանը։

Ծերեթելիի գիտական ձեռքբերումները հիմնված են նոր արամեերենի բարբառների ուսումնասիրմանը։ Նոր ասորերենի քերականությունից զատ, նա հրատարակել է նաև դասական սիրիական լեզվի քերականությունը, արամեերենի համապարփակ դասագիրք և աստվածաշնչյան եբրայերենի ձեռնարկ։ Չնայած Ծերեթելիի հիմնական աշխատությունները թարգմանվել են արևմտյան ժամանակակից լեզուներով, բազմաթիվ աշխատություններ էապես անտեսվել են, քանի որ դրանք հիմնականում հրատարակվել են ռուսերենով և վրացերենով։

Թաղված է Սաբուրթալոյի գերեզմանատանը։

Որդին՝ Իոսիֆը, նկարիչ էր, որը մասնակցել էր 1983 թվականին Թբիլիսիի օդանավակայանից Տու-134 ինքնաթիռի առևանգման փորձին՝ ջանալով փախչել Խորհրդային Միությունից։ Անհայտ հանգամանքներում մահացել է բանտում։

Ծանոթագրություններ

1 2 3 4 საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი (վրաց.) — 2001.
↑ Identifiants et Référentiels (ֆր.) — ABES, 2011.
↑ Каталог РГБ
↑ «The Georgian National Academy of Sciences. Academicians». Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ դեկտեմբերի 3-ին. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 25-ին.

Արտաքին հղումներ

Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կոնստանտին Ծերեթելի» հոդվածին։

[_586f285282f50b67-1] 1 2 3 4 საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი (վրաց.) — 2001.

[_803ab8096d641813-2] Identifiants et Référentiels (ֆր.) — ABES, 2011.

[3] Каталог РГБ

[4] «The Georgian National Academy of Sciences. Academicians». Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ դեկտեմբերի 3-ին. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 25-ին.

[1]

[2]

[3]

[4]