Կոնգոյի ցեղասպանություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Կոնգոյի ցեղասպանություն, մարդկության դեմ կատարված հանցագործություն, որը իրականացվե է Կոնգոյում Բելգիայի թագավոր Լեոպոլդ II-ի հրահանգով 1884-1908 թվականներին։

1865 թվականին Բելգիան սահմանադրական միապետություն էր, երկիրը ղեկավարում էր խորհրդարանը։ Լեոպոլդը թագադրվելուց հետո սկսեց կապ հաստատել Բելգիայի գաղութային իշխանության հետ՝ փորձելով խորհրդարանին համոզել ակտիվորեն ուսումնասիրել Աֆրիկայի և Ասիայի հողերը։ Սակայն խորհրդարանը անտարբերության մատնեց թագավորի հորդորը, բայց նա որոշեց ամեն գնով այնտեղ հաստատել իր գաղութատիրական տերությունը։

Լեոպոլդի գործունեությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1876 թվականին Բրյուսելում կայացած միջազգային համաժողովում որոշվեց ստեղծել բարեգործական ընկերություն Կոնգոյի բնակչությանը օգնելու համար, որի ղեկավարը պետք է լիներ Լեոպոլդը։ Տվյալ կազմակերպության հիմնական խնդիրն էր պայքարել Կոնգոյում կատարվող ստրկավաճառության դեմ։ Արդյունքը եղավ «Միջազգային Աֆրիկական ասոցիացիա»։ Լեոպոլդը, մի շարք բարեգործություններ կատարելով, ամրապնդեց իր անունը որպես բարերար և Աֆրիկացիների բարեկամ։

1884-1885 թվականներին Լեոպոլդը Բելգայում հրավիրում է եվրապական պետությունների խորհրդաժողով, որպեսզի քննարկեն Կենտրանական Աֆրիկայի տարածքնեչի բաժանումը։ Շնորհիվ հմուտ ինտրիգների Լեոպոլդին հաջողվում է ստանալ հող 2, 3 մլն․ քառակուսի հող Կոնգոյի հարավային ափին և այնտեղ հիմնել «Կոնգոյի ազատ պետությունը»։ Ըստ Բեռլինի պայմանագրի՝ նա պարտավորվել է ստեղծել բարեկեցություն տեղական բնակչության համար, բարելավվել բարոյական և նյութական պայմանները բնակչության կյանքում, պայքարել ստրուկների առևտրի դեմ, խթանել աշխատանքը և խթանել ազատ առեւտուրը տարածաշրջանում:

Թագավորի նոր ունեցվածքը 76 անգամ ավելի մեծ էր, քան Բելգիայում: Կոնգոյի միլիոնավոր բնակչությանը վերահսկողության տակ պահելու համար օգտագործվում էր այսպես կոչված «Սոցիալական ուժեր» (անգլ.՝ Force publique)՝ մասնավոր բանակ, այն պատվիրվել էր եվրոպական աշխատակիցների կողմից:

Հետևանքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լեոպոլդի հարստության հիմքը դարձել էր բնական կաուչուկի և փղոսկրի արտահանումը: Աշխատանքային պայմանները անտանելի էին: Հարյուր հազարավոր մարդիկ մահացան սովից և համաճարակներից: Հաճախ, որպեսզի ստիպի տեղացիներին աշխատել, կանանց պատանդ էր վերցրել և կալանքի ժամանակ կտտանքների ենթարկել։

Սպանվածների դիերը տեսնելով՝ շատերը խեղաթյուրվում էին: «Սոցիալական ուժերը» հակախռովարարության գործողությունների համար բերում էին կտրված ձեռքեր զոհվածների: Հետագայում կատարվեցին լուսանկարներ ավերված գյուղերի և այլանդակված աֆրիկացիների, այդ թվում `կանանց և երեխաների, որոնք ցուցադրվել են աշխարհում, որոնք ունեցել են մեծ ազդեցություն հասարակական կարծիքի ձևավորման և արտահայտման համար, որը գտնվում ճնշման տակ 1908 թվականին, Թագավորը ստիպված է եղել վաճառել իր ունեցվածքը, ինչպես նար ​​Բելգիայի իր կալվածքները:

Ճշգրիտ զոհերի թիվը Կոնգոյի հայտնի չէ, սակայն փորձագետները համաձայն են, որ 20 տարվա ընթացքում բնակչությունը Կոնգոյի կրճատվել էր: Թվերը տատանվում է երեք տասնյակ մինչև բնակչության ուղիղ կեսը։

Մինչև այսօր չի ճանաչվել Կոնգոյի ցեղասպանությունը, այն նույնիսկ չի պիտակվել որպես ցեղասպանություն թև պատմաբանները ունեին բազմաթիվ ապացույցներ[1]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]