Կյանքի կայծ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Կյանքի կայծ
գերմ.՝ Der Funke Leben
ՀեղինակԷրիխ Մարիա Ռեմարկ
Տեսակգրական ստեղծագործություն
Ժանրվեպ
ԹեմաՀոլոքոստ և Համակենտրոնացման ճամբար
Բնօրինակ լեզուանգլերեն և գերմաներեն
ԵրկիրFlag of Germany.svg Գերմանիա
Հրատարակման տարեթիվ1952
OCLC38572809

«Կյանքի կայծ» (գերմ.՝ Der Funke Leben), գերմանացի գրող Էրիխ Մարիա Ռեմարկի վեպը, որը լույս է տեսել 1952 թվականին։ Նվիրված է գրողի քրոջը՝ Էլֆրիդա Շոլցին։

Նվիրում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրողն ուներ երկու քույր, Էռնան և Էլֆրիդան։ Փոքրը, Էլֆրիդա Ռեմարկը (ծնված 1903 թվականի մարտի 25-ին), ամուսնանալով՝ կրել է ամուսնու ազգանունը՝ Շոլց։ Պատերազմն սկսվելուց հետո նա մնացել է Գերմանիայում, 1943 թվականին ձերբակալվել է հակառազմական ու հակահիտլերյան ելույթների պատճառով։ Դատարանում նա մեղավոր է ճանաչվել և դեկտեմբերի 16-ին մահապատժի է ենթարկվել գլխատման միջոցով։ Էռնա Ռեմարկին հաշիվ է ներկայացվել Էլֆրիդային բանտում պահելու, դատական պրոցեսի ու հենց գլխատման համար, գումարը կազմել է 450 մարկ, 80 պֆենինգ, որը նրանից պահանջվել է փոխանցել գոյություն ունեցող բանկային հաշվին մեկ շաբաթվա ընթացքում։ Ըստ գոյություն ունեցող վկայությունների, դատավորն ասել է նրան. «Ձեր եղբայրը, դժբախտաբար, թաքնվել է մեզնից, սակայն դուք չեք խուսափի»։ Պատերազմից հետո Ռեմարկն իմացել է Էլֆրիդայի մահվան մասին, իսկ 1952 թվականին հրատարակելով «Կյանքի կայծ» վեպը, գրողն այն նվիրել է քրոջը։

Սյուժե[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վեպի գործողությունները տեղի են ունենում պատերազմի ավարտին, Գերմանիայում, Մելերն քաղաքի մոտ գտնվող համակենտրոնացման ճամբարում։ Բանտարկյալների մեծ մասը կորցնում է երբևէ նորից ազատության մեջ հայտնվելու հույսը։ Սակայն կան նաև այնպիսիք, որ հավատում են փրկությանը։ Եվ դա նրանց հնարավորություն է տալիս ապրել և երազել ապագայի մասին։ Չէ՞ որ քանի դեռ նրանց մեջ առկայծում է կյանքի կայծը, նրանք շարունակում են իրենց մարդ զգալ։

Իրականում նման ճամբար գոյություն չի ունեցել, սակայն դրա նկարագրության համար Ռեմարկն օգտագործել է Բուխենվալդի մասին եղած տվյալները[1]։ Մելերն քաղաքի հիմքում էլ իր հայրենի քաղաքն էր՝ Օսնաբրյուկը[2]։ Ինքը՝ Ռեմարկը, երբեք չի եղել համակենտրոնացման ճամբարում, սակայն նկարագրությունների համար օգտագործել է պաշտոնական զեկույզներն ու ականատեսների վկայությունները[3]։

Ստեղծման պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս վեպում Ռեմարկն առաջին անգամ անդրադարձել է մի թեմայի, որի մշակման ժամանակ ինքը չէր կարող հիմնվել իր սեփական փորձի վրա։ Գրքի կոնցեպտը պատրաստ էր 1944 թվականին, իսկ դրա վրա նա սկսել է աշխատել 1946 թվականի հուլիսին, «Հետպատերազմյան Գերմանիայում գործնական դաստիարակչական աշխատանքի մասին» էսսեն ավարտելուց հետո, երբ իմացել է քրոջ դատապարտման մասին։ Հնգամյա աշխատանքի ընթացքում Ռեմարկը հասկացել է, որ խախտում է այդ ժամանակվա ԳԴՀ-ում այդ թեմաների վրա գործող տաբուն (որի մասին նա ավելի ուշ խոսել է նաև անավարտ «Ստվերները դրախտում» վեպում)։ Ձեռագրին ծանոթանալուց հետո շվեյցարական «Շերց» հրատարակչատունը խզել է պայմանագիրը գրողի հետ։ Նոր հրատարակիչը՝ Յի. Կ. Վիչը, չնայած սկզբնական լավատեսությանը, ստիպված էր արձանագրել, որ գիրքը դժվարությամբ է վաճառվել և ԳԴՀ-ում բացառապես բացասական գնահատական է ստացել գրական քննադատության կողմից, սակայն նացիզմի նախկին զոհերի արձագանքը դրական է եղել։ Սրա հետ կապված՝ հեղինակը մի քանի նախաբան է գրել, որոնք բացատրում էին վեպի կոնցեպտն ու թեմայի մշակումը[4]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. The Buchenwald Memorial
  2. «Understanding Erich Maria Remarque. Columbia: University of South Carolina Press, 1991.»։ Արխիվացված է օրիգինալից -ին։ Վերցված է 2017-10-02 
  3. «Books: Behind Barbed Wire — TIME»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2010-11-25-ին։ Վերցված է 2009-11-11 
  4. Комментарии к «Искре жизни» и предисловию Ремарка 1952—1953 гг. Archived 2017-05-10 at the Wayback Machine. на сайте em-remarque.ru