Կլոոգա (ճամբար)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Museum Silhouette.svg
Կլոոգա
(էստ․՝ Klooga)
Holocaust Memorial in Estonia.jpg
Կլոոգա համակենտրոնական ճամբարի զոհերի հիշատակին նվիրված հուշարձան
Տեսակհամակենտրոնացման ճամբար
ԵրկիրԷստոնիա
ՏեղագրությունԿլոոգա
ՎայրԿլոոգա
Ղեկավար կազմակերպությունՍՍ
Կառուցման սկիզբ1943
Սկսել է աշխատել1943 թվականի սեպտեմբեր
Փակվել է1944 թվականի սեպտեմբեր
Կարգավիճակավերված
ԻրադարձություններՀոլոքոստ

Կլոոգա (էստ․՝ Klooga), համակենտրոնացման ճամբար կամ այսպես կոչված «աշխատանքային ճամբար», որը կառուցել են նացիստները օկուպացրած Էստոնիայի տարածքում՝ Կլոոգա գյուղական ավանի հարևանությամբ՝ մայրաքաղաք Տալլինից 38 կմ արևմուտք։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կլոոգա համակենտրոնացման ճամբարը ձևավորվել ու սկսել է գործել 1943 թվականի սեպտեմբերից մինչև խորհրդային բանակի կողմից Էստոնիայի ազատագրումը՝ 1944 թվականը։ Այն Էստոնիայի տարածքում գոյություն ունեցող 20 ճամբարների համակարգի մեջ էր մտնում, որոնցից գլխավորը Վայվառան էր։

Կլոոգայի ներքին պաշտպանությունն իրականացնում էին 287-րդ էստոնական ոստիկանական գումարտակը[1]։

Ճամբարով են անցել շատ ֆինն ինգերմանլանդցիներ, ովքեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Լենինգրադի մարզից տեղափոխվում էին Էստոնիայի տարածքով դեպի Ֆինլանդիա[2][3][4]։

Գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1943-1944 թվականներին ճամբար տեղափոխվեցին մի քանի հազար հրեաներ Կաունասի գետտոյից, Վիլնյուսից և Լատվիայի Սալասպիլս համակենտրոնացման ճամբարից։ Կալանավորներին հիմնականում օգտագործում էին տորֆի վերամշակման կենտրոնում, շինարարությունում և արտադրությունում։ Բացառիկ դեպքերում կալանավորներին հաջողվում էր դուրս գալ ճամբարի սահմաններից, որպեսզի պարենմթերք կարողանան հարակից գյուղակների բնակիչներից սնունդ վերցնել։ 1944 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Կարմիր բանակը, վերմախտի համար անսպասելի, հասավ ընդհուպ Կլոոգա։ Այդ ամենի արդյունքում հրաման տրվեց գնդակահարել բոլոր 2000 կալանավորներին։

Հրեաներին կոտորելու օրը նրանց քշեցին Կլոոգայի մոտակա երկաթուղային կայարան, որտեղ նախօրեին բերվել էին գերաններ։ Կալանավորներին հրամայվեց վերցնել մեկական գերան ու տեղափոխել դեպի գնդակահարման վայր։ Կոտորածն իրականացնելուց հետո մարմիններն այրեցին այդ գերաններով։

Պատերազմից հետո[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Համաձայն Նյուրնբերգյան դատավարության փաստաթղթերի, այդ նախճիրն իրականացրել են Շվարցե մահվան ճամբարի ունտերշարֆյուրերն ու նույնի ղեկավար հաուպտշարֆյուրեր Մաքս Դալմանը[5]։

Սակայն ցայսօր էլ անհայտ է մնացել, թե կոնկրետ ովքեր են իրականացրել կոտորածը՝ ՍՍ-ի անդամները, ՍՍ-ի 20-րդ էստոնական դիվիզիայի անդամները, թե 287-րդ էստոնական ոստիկանական գումարտակը։ Ապացուցվել է այն հանգամանքը, որ վերջինս ակտիվորեն մասնակցել է կալանավորների հավաքագրմանը, պահակությանը, նույնիսկ կրակելու վայր ուղեկցմանը։ Գերմանացիները ճամբարը լքեցին 1944 թվականի սեպտեմբերի 20-ի գիշերը։ Էստոնացի պահակախմբայինները փախուստի դիմեցին ավելի ուշ։ Նրանցից ոմանք ավելի ուշ բռնվեցին և դատապարտվեցին ազատազրկության։ Մոտավորապես 80 կալանավորներին հաջողվեց ողջ մնալ Կլոոգայում, քանի որ նրանք թաքնվել էին նկուղներում և տանիքում։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Клоога: чудовищные злодеяния гитлеровских захватчиков у станции Клоога в ЭССР. — Ленинград : Воениздат 1944.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]