Կիևի մետրոպոլիտեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կիևի մետրոպոլիտեն
Київський метрополітен
Kyiv Metro logo.svg
KyivMetroLogo.png
Տեսակ մետրոպոլիտեն
Երկիր Flag of the Ukrainian Soviet Socialist Republic.svg Ուկրաինա
Քաղաք Կիև
Բացման տարեթիվ նոյեմբերի 6, 1960
Գծերի երկարություն 67.6 կմ
Կայարանների քանակ 52
Գծերի քանակ 3
Գծեր Sviatoshynsko-Brovarska Line, OTL և Syretsko-Pecherska Line
Ուղևորահոսքը մեկ օրում 1.439 միլիոն
Ուղևորահոսքը մեկ տարում 536,2 միլիոն
Պարգևներ Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան
metro.kyiv.ua
Kiev Metro Վիքիպահեստում

Կիևի մետրոպոլիտեն (ուկր.՝ Київський метрополітен կամ Київське метро), մետրոհամակարգ, որը հանդիսանում է Կիևի հասարակական տրանսպորտի հենակետը։ Այն Ուկրաինայի առաջին արագ տրանզիտային համակարգն էր և երրորդն էր ԽՍՀՄ-ում (Մոսկվայի և Սանկտ Պետերբուրգի մետրոներից հետո)։ Այն ունի 3 գծեր՝ ընդհանուր 37,6 կմ երկարությամբ և 52 կայարաններ։ Մետրոպոլիտենը կատարում է Կիևի հասարակական տրանսպորտով փոխադրումների 38%-ը։ 2013 թ. մետրոպոլիտենը տեղափոխել է 536,2 միլիոն ուղևորների։ Աշխարհի ամենախորը կայարաններից մեկը՝ Արսենալնան, համակարգում է հիմնադրվել։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տեսարան դեպի գիծ 1-ը Դնեպրի ձախ ափից

Կիևի արագ փոխադրման պատմությունը սկսվում է 1916 թվականից, երբ ռուս-ամերիկյան առևտրով զբաղվող բիզնես ընկերությունը փորձեց հավաքել գումար և հովանավորել Կիևի մետրոպոլիտենի կառուցումը։ Ցարական կառավարության անկումից հետո Սկորոպադսկին նույնպես հետաքրքրված էր կառուցվող համակարգով, սակայն Ուկրաինայի նահանգի անկումից հետո Ուկրաինան ընկավ քաղաքացիական պատերազմի քաոսի մեջ, և նախագիծը հետաձգվեց։

Ռուսական քաղաքացիական պատերազմում բոլշևիկների հաղթանակի հետևանքով Կիևը դարձավ գավառական քաղաք, և քաղաքը բարելավելու ոչ մի պլաններ չգծվեցին։ Երկու տասնամյակ հետո այս ամենը փոխվեց, երբ 1934 թ. ԽՍՀՄ-ի Ուկրաինայի մայրաքաղաքը Խարկովից տեղափոխվեց Կիև։ 1936 թ. հուլիսի 9-ին Կիևի ղեկավարությունը աչքի անցկացրեց Փափազովի (Փափազյանի)՝ Մոսկվայի տրանսպորտի ինժեներության համալսարանի շրջանավարտի նախագծին, որ կոչվում էր «Կիևի մետրոյի նախագիծ»։ Հանդիպման րոպեներում նշվում է, որ «հեղինակը հաջող կերպով շրջանցել է Կիև քաղաքի վերակառուցման խնդիրներից մեկը և ներքաղաքային փոխադրամիջոցի հիմնադրումը, նույնպես պատասխանել է տարբեր հարցերի՝ կապված մետրոյի նախագծի հետ»։ Ինժեներ Փափազյան բոնուս է ստացել 1000 ռուբլու չափով իր նախագծի համար Կիևից։

Պատերազմի ընթացքում կրած սարսափելի ավերածությունների հետևանքով մասսայական վերակառուցումներ սկսվեցին ԽՍՀՄ-ի երրորդ ամենամեծ քաղաքի համար։ Այս անգամ մետրոպոլիտենը նախագծի մեջ էր, և կառուցումը սկսվեց 1949 թ. օգոստոսին։ 11 տարի անց 5.2 կմ երկարությամբ առաջին հատվածը բացվեց, որը միացնում էր Վոկզաինան Դնիպրոյին։

Vokzalna metro station in Kyiv.jpg

Այդ հինգ կայարաննեը ձևավորեցին կենտրոնակն հատվածը, որ հայտնի է որպես Սվյատոշինսկո-Բրովարսկա գիծ։ Այն ձգվում է քաղաքի արևմուտքից դեպի արևելք։ Գիծը խաչվում է Դնեպր գետի հետ 1965 թ. նոր նախագծված մետրո-գետում և գնում արևելք՝ դեպի լայն բնակեցում ունեցով տարածքներ, որոնք կառուցվել են գետի ձախ հատվածում և ավելի ընդարձակվել 1968 և 1971 թթ.։ Միաժամանակ ընդգրկել է Սվյատոշինի և Բիլիչիի ամենաբնակելի տարածքները։

Heroiv Dnipra metro station Kiev 2011 01.jpg

Երկրորդ գծի կառուցումը սկսվել է 1970-ական թվականներին, իսկ առաջին երեք գծերը բացվել են 1976 թվականին։ Այն հայտնի է որպես Կուրենիվսկո-Չերվոնոարմիյսկա գիծ։ 1980-1982 թթ. այն հասավ մինչև Օբոլոն, ապա՝ ամենաշատ բնակեցված շրջանը Կիևի հյուսիսում։ Միաժամանակ կառուցումը շարունակվեց հարավ-արևմուտքում նոր կայարանների ավելացմամբ 1981-1984 թթ.։

Երրորդ՝ Սիրեցկո-Պեչերսկա գծի կառուցումը սկսվեց 1981 թ.։

2010 թ. դեկտեմբերի 15-ին բացվեցին երեք նոր կայարաններ Տերեմկիի ուղղությամբ։ 2010 թ. դեկտեմբերի 27-ին բացվեց նոր կայարանը՝ Վյստավկովյի կենտրոնը։

Ճարտարապետությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Vyrlytsya metro station Kiev 2009 01.jpg
«Ոսկե դարպասներ կայարան»

Կիևի մետրոպոլիտենը բացառություն չի հանդիսանում ԽՍՀՄ-ի մետրոպոլիտենների համակարգում, որ հայտնի է պայծառ և գունավոր նկարչական ձևավորումներով։ Առաջին շրջանի կայարանները մտածված և ձևավորված էին հետպատերազմական խորհրդային ճարտարապետության ոճով՝ խառնած ուկրաինական ժողովրդական մոտիվներով։ Երկրորդ շրջանի կայարանները արդեն ունեին ոչ այնքան գունավոր, ավելի խիստ ձևավորում։ Գործառութային հնարավորությունները դարձան ամենակարևոր գործոնը ավելի նոր նախագծերի համար, իսկ ձևավորումը մղվեց հետին պլան։ Այդ շրջանում կառուցված կայարաները գրեթե նույնն էին։ Միայն 1970-ական թվականների կեսերին դեկորատիվ ճարտարապետությունը սկսեց վերածնունդ ապրել։

2012 թ. «Ոսկե դարպասներ» կայարանը ընդգրկվեց Եվրոպայի ամենագեղեցիկ 22 մետրոպոլիտեների շարքում (բրիտանական Daily telegraph ամսագրի տարբերակում)։

Վերգետնյա նախասրահներ ունեն 15 կայարաներ.

  • «Կրեշատնիկ»
  • «Դնեպր»
  • «Պոլիտեխնիկական ինստիտուտ»
  • «Հիդրոպարկ»
  • «Ձախափնյա»
  • «Դարնիցա»
  • «Չերնոգորյան»
  • «Ոսկե դարպասներ»
  • «Դորոգոժիչի»

1990-ական թվականների սկզբին որոշ կայարաններ վերանվանվեցին (դա կապված էր ապակոմունիստականացման հետ)։ Խորհրդային որոշ խորհրդանիշներ, որ նախապես ներառվել էին կայարանների ինտերյերում, վերացվեցին։

Գծեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կիևի մետրոպոլիտենի նշանը
Livery
and #
Անվանում Անվանումը ուկրաիներենում Առաջին կյարանի
բացման օրը
Ամենանոր կայարանի
բացումը
Երկարությունը
(կմ)
Կայարաների
թիվ
Ուղևորության ժամանակահատված
Գիծ 1 Գիծ 1
(Սվյատոշինկո-Բրովարսկա)
Лінія 1
(Святошинсько-Броварська)
1960 թ. նոյեմբերի 6 2003 թ. մայիսի 4 22.65 18 40 րոպե
Գիծ 2 [[Kurenivsko-Chervonoarmiyska Line|Գիծ 2
(Կուրենիվսկո-Չերվոնոարմինսկայա)
Лінія 2
(Куренівсько-Червоноармійська)
1976 2013 20.95 18 31 րոպե
Գիծ 3 Գիծ 3
(Սիրեցկո-Պեչերկա)
Лінія 3
(Сирецько-Печерська)
1989 2008 23.9 16 44 րոպե
Ընդհանուր։ 67.6 52
Գիծ 4 Գիծ 4
(Պոդլիսկո-Վհյուրիվսկա)
Лінія 4
(Подільсько-Вигурівська)
Կառուցման ընթացքում
(Բացումը՝ 2017 թվականից հետո)
ca. 20
(ամբողջ գիծը)
15
(պլանավորված)
n/a
Գիծ 5 Գիծ 5
(Լիվոբերեժնա)
Лінія 5
(Лівобережна)
պլանավորված
ca. 5
(Առաջին փուլ)
17
(պլանավորվածd)
n/a

Ուղեփակներ և երթուղու վճարներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարբեր տարիների ժետոններ
Մետրոպոլիտենի 50-ամյա հոբելյանին թողարկված ժետոններ
Կանաչ ժետոններ՝ թողարկված 2008 և 2015 թթ.
Կապույտ ժետոններ՝ թողարկված 2000 և 2008 թթ.

Կիևի մետրոպոլիտենում ուղեփակները լինում են երկու տեսակի՝ պատնեշային Типы турникетов Киевского метрополитена // Онлайн-музей Киевского метро</ref> և պտտվող։ Ուղեփակներից կարելի է օգտվել, երբ վառվում է կանաչ գույնը։ Տեղափոխման համար կարելի է վճարել երեք եղանակով

  1. Մեկ տեղափոխման համար նախատեսված ժետոնով, որն ունի կանաչ գույն[1]: Դրանք վաճառվում են մետրոպոլիտենի կասսաներում։ Մուտքի համար անհրաժեշտ է գցել ժետոնը հատուկ տեղում և սպասել կանաչ գույնին։
  2. Տրանսպորտային քարտով. Քարտը կարելի է ստանալ մետրոպոլիտենի կասսայում 7 գրիվին գրավով և օգտագործել այն մի քանի անգամ (ոչ ավելի, քան 50 անգամ) կամ 15 օրով։
  3. «Ուլտրալայթ» համակարգի տոմսերով. «Ուլտրալայթ» համակարգի տոմսեր կարելի է գնել կասսայում։

Ուսանողները տոմսեր կարող են գնել 50% զեղչով։ Թոշակառուները, դպրոցահասակները, ինչպես նաև այլ կատեգորիաների մարդիկ ունեն անվճար երթևեկության իրավունք։ Информация об оплате проезда на официальном сайте(ուկր.)</ref>. 2015 թ. մարտից ժետոների գույնը փոխվեց՝ կապույտից դառնալով կանաչ[2]: Մարտի 1-ից մետրոյով երթևեկությունը թույլատրվեց միայն նոր օրինակով ժետոններով, որ ունեն կանաչ գույն[3]:

Գին ըստ թվականների[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1 երթուղու ուղեվարձը Համարժեքը դոլլարով Արտադրման տարին
50 կոպեկ 0.12 1960
5 կոպեկ 0.05 1961
15 կոպեկ 0.27 1991
30 կոպեկ 0.54 1992
50 կոպեկ 0.005 1992
5 կարբովանետ 0.007 1993
15 կարբովանետ 0.004 1993
30 կարբովանետ 0.005 1993
100 կարբովանետ 0.007 1993
200 կարբովանետ 0.010 1994
1500 կարբովանետ 0.018 1994
1 երթուղու ուղեվարձը Համարժեքը դոլլարով Արտադրման թվականը
7000 կարբովանետ 0.059 1995
10000 կարբովանետ 0.061 1995
20000 կարբովանետ 0.106 1996
20 կոպեկ 0.11 1996
30 կոպեկ 0.15 1996
50 կոպեկ 0.09 2000
2 գրիվնա 0.34 2008
1.70 գրիվնա 0.22 2009
2 գրիվնա 0.25 2010
4 գրիվնա 0.40 2015[4]

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]