Կիրառական արվեստի թանգարան (Վիեննա)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կիրառական արվեստի թանգարան
M.A.K. Vienna June 2006 017.jpg
ՏեսակMuseum of Decorative Arts?[1]
ԵրկիրFlag of Austria.svg Ավստրիա[2][1]
ՏեղագրությունՆերքին Քաղաք[2][1]
ՀասցեStubenring 5[2]
Հիմնադրված է1867
ՀիմնադիրRudolf Eitelberger?
Կոորդինատներ: 48°12′27.0″ հս․ լ. 16°22′54.1″ ավ. ե. / 48.207500° հս․. լ. 16.381694° ավ. ե. / 48.207500; 16.381694
Կայքmak.at

Կիրառական արվեստի թանգարան (գերմ.՝ Museum für angewandte Kunst, կրճատ՝ ԿԱԹ), գեղարվեստական և մշակութային թանգարան Վիեննայում[3]: Բացվել է 1864 թվականի սկզբում, Պարահանդեսային տանը («Balhaus»)՝ Վիեննայի Հոֆբուրգում, Ներքին քաղաքում: Բացի կիրառական արվեստի ավանդական ոլորտի հավաքածուից, թանգարանը հավաքում և մշտապես համալրում է ժամանակակից արվեստի և ճարտարապետության ստեղծագործությունների հավաքածուն:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Ավստրիական արվեստի ու արդյունաբերության կայսերական և թագավորական թանգարանը» հիմնադրվել է 1863 թվականի մարտի 7-ին կայսր Ֆրանց Իոսիֆ I-ի կողմից: Նրա առաջին տնօրենը դարձավ Վիեննայի համալսարանի պատմության և արվեստի պրոֆեսոր Ռուդոլֆ ֆոն Այտելբերգերը: Թանգարանի բացումը կայացավ 1864 թվականի մայիսի 12-ին, սկզբում ցուցադրությունը ժամանակավորապես տեղակայվեց վիեննական Հոֆբուրգի Պարահանդեսային տանը, որը ճարտարապետ Հենրիխ ֆոն Ֆերստելի կողմից հարմարեցվել էր որպես ցուցասրահ: 1871 թվականի նոյեմբերի 15-ին թանգարանը բացվեց նոր (ներկայիս) շենքում, որը կառուցվել էր Հենրիխ ֆոն Ֆերշթելի նախագծով նեոռենեսանսի ոճով: Գեղարվեստական ձևավորումը իրականացվել է գեղանկարիչ Ֆերդինանդ Լաուֆբերգերի կողմից:

1865-1897 թվականներին թանգարանը հրատարակում է իր ամսագիրը «Տեղեկություններ կայսերական և թագավորական կիրառական արվեստի թանգարանից» անվանումով, 1898-1921 թվականներին ամսագիրը հրատարակվում է «Արվեստ և կիրառական արվեստ» անվանումով: 1955-1986 թվականներին թանգարանը հրատարակում է «Հին և ժամանակակից արվեստ» ամսագիրը:

1907 թվականին Կիրառական արվեստի թանգարանին է անցնում Առևտրի թանգարանի հավաքածուի զգալի մասը: 1897 թվականին թանգարանի տնօրեն է դառնում Արթուր ֆոն Սկալան, որը մինչ այդ ղեկավարում էր Արևելյան թանգարանը: Նրա օրոք Կիրառական արվեստի թանգարանի աշխատակիցներ են դառնում այնպիսի վարպետներ, ինչպիսիք են Օտտո Վագները, Կոլոման Մոզերը, Ֆելիսյեն ֆոն Միրբախը, Յոզեֆ Հոֆմանը, Ալֆրեդ Ռոլլերը և ուրիշներ: Ավստրիական հանրապետության ստեղծումից հետո, 1919 թվականին թանգարանին են փոխանցվում ավստրիական կայսրերի սեփականությունը համարվող գույքի մի մասը, մասնավորապես արևելյան գորգերի հավաքածուն: 1936 և 1840 թվականներին Գեղարվեստա-պատմական թանգարանի հետ քանդակագործական և անտիկ հավաքածուի մի մասի փոխանակման դիմաց թանգարանը ստացավ Ֆիգդորի հավաքածուի կիրառական արվեստի ստեղծագործությունները: Ավստրիայի անշլյուսից հետո 1938 թվականին թանգարանը վերանվանվեց «Վիեննայի կիրառական արվեստի պետական թանգարան» (Staatliches Kunstgewerbemuseum in Wien): 1939-1945 թվականների ընթացքում թանգարանի հավաքածուն համալրվեց նացիստների կողմից բռնագրավված արվեստի բազմաթիվ գործերով: Հետագայում դրանց մի մասը վերադարձվեց սեփականատերերին և նրանց ժառանգներին: 1947 թվականին թանգարանը վերանվանվեց` կոչվելով «Կիրառական արվեստի ավստրիական թանգարան»: Ռազմական գործողությունների հետևանքով հասցված վնասները վերականգնելուց հետո 1949 թվականին թանգարանը նորից վերաբացվեց հանրության առջև:

1965 թվականին որպես մասնաճյուղ թանգարանին միացվեց Վյորնինգ-շտրասե 18 հասցեում գտնվող շենքը: Դրա հետ մեկտեղ թանգարանի տնօրինության տակ անցան 1750 թվականից մինչև 19-րդ դարի երկրորդ կեսի Ֆրանց Սոբեկի հին ժամացույցների հավաքածուն, ինչպես նաև 1800-1840-ական թվականների կահույքի առանձին կտորներ: 1994 թվականին վիեննական Արենբերգ պարկի աշտարակներում հիմնադրվեց թանգարանի երկրորդ արտաքին մասնաճյուղը, սակայն 2011 թվականից հետո այս մասնաճյուղը փակվեց այցելությունների համար: 2000 թվականին թանգարանը ստացավ գիտա-հետազոտական հաստատության կարգավիճակ:

2015 թվականին Վիեննայի Թանգարանի նախաձեռնությամբ անցկացվեց արվեստի դիզայնի և ճարտարապետության բնագավառում առաջին բիենալեն: 2011 թվականի սեպտեմբերից Կիրառական արվեստի Վիեննայի թանգարանը ղեկավարում է Կրիստոֆ Տուն-Խոէնշտեյնը: 2016 թվականին առաջիկա հինգ տարիների համար նա հաստատվեց, որպես թանգարանի գլխավոր տնօրեն և գիտական ղեկավար:

Հավաքածու[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թանգարանի մշակույթի և արվեստի հուշարձանների հավաքածուն դասակարգված է մի քանի բաժինների: Դրանք են`

Ցուցադրության ամենահետաքրքիր առականերն են համարվում վիեննական արվեստանոցներում պատրաստված ստեղծագործությունները` «Տրոնե», «Յակոբ և Յոզեֆ Կոն», «Դանհաուզեր», ընկերությունների կահույքը, Ստոկլեի բրյուսելյան պալատի եզրազարդի խճանկարի համար Գուստավ Կլիմտի էսքիզային աշխատանքները, Դուբսկի պալատի «ճենապակյա սենյակը», բոհեմյան և վենետիկյան բյուրեղապակու հավաքածուն, ֆլամանդական և իտալական սպասքը, ածաթյա զարդեր, ճենապակի, գործվածքներ և գորգեր, չինական ճենապակե արտադրանք, ճապոնական գունավոր գծանկարներ (Ուկիյո-է) և դրանց փայտե կաղապարներ (Կատագամի):

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Եվրախորհրդի մրցանակ, 1996

Մոտակայքում գտնվող պատմական և մշակութային հուշարձաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 archINFORM — 1994.
  2. 2,0 2,1 2,2 Monuments database — 2017.
  3. «MAK Vienna - MAK Museum Vienna»։ mak.at (անգլերեն)։ Վերցված է 2018-04-12 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]