Կինտանա Ռոո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox map.png
Կինտանա Ռոո
իսպ.՝ Quintana Roo
flag of Quintana Roo Զինանշան
Flag of Queretaro.svg
Coat of arms of Queretaro.svg
Tulum - 01.jpg
Երկիր Մեքսիկա Մեքսիկա
Կարգավիճակ նահանգ
Մտնում է Մեքսիկա
Վարչկենտրոն Չետումալ
ԲԾՄ 31 մետր
Օրենսդրական մարմին Congress of Quintana Roo
Բնակչություն (2013) 1․468․469[1]
Տարածք 44705[2] կմ²
Բարձրություն ծովի մ-ից՝
 - Բարձրագույն կետ

 230[3] մ
Quintana Roo in Mexico (location map scheme).svg
Հիմնադրված է հոկտեմբերի 8, 1974 թ.
Սահմանում է Կամպեչե
Ժամային գոտի UTC−5
ISO 3166-2 կոդ MX-ROO
Փոստային ինդեքսներ 77
Կոորդինատներ: 19°36′ հս․ լ. 87°55′ ամ. ե. / 19.600° հս․. լ. 87.917° ավ. ե. / 19.600; 87.917
qroo.gob.mx

Կինտանա Ռոո, (իսպ.՝ Quintana Roo, (Իսպաներեն արտասանություն՝ [kinˈtana ˈro]), պաշտոնական անվանումը՝ Կինտանա Ռոոյի ազատ և ինքնիշխան նահանգ (իսպ.՝ Estado Libre y Soberano de Quintana Roo), Մեքսիկայի 31 նահանգներից մեկն է, Դաշնային օկրուգի հետ միասին համալրում են Մեքսիկայի վարչական կազմը։ Նահանգը բաժանված է 10 մունիցիպալիտետի, մայրաքաղաքն է Չետումալը։

Տվյալներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նահանգը գտնվում է հարավարևելյան Մեքսիկայում, Յուտական թերակղզու արևելյան մասում։ Սահմանակից է հյուսիս-արևմուտքում Յուկատանին, արևմուտքում Կամպեչեին։ Հյուսիսում և արևելքում սահմանակից է Կարիբյան ծովին, հարավում՝ Բելիզին։ Հարավ-արևմուտքում մի փոքր տարածքով սահմանակից է Գվատեմալային, սակայն այս վիճարկելի տարածքը համարվում է նաև Կանպեչեինը։

Կինտանա Ռոո նահանգում է գտնվում Կանկուն քաղաքը, Կոզումել կղզիները և Իսլա Մուխերեսը (Կանանց կղզի), Բակալար, Պլայա դել Կարմեն և Ակումալ քաղաքները, ինչպես նաև Չակչոբեն, Կոբա, Կոհունլիչ, Մույիլ, Տուլում, Խել-Հա և Շարետ հին մայաների ավերակները։

Պաշտոնական տվյալներով նահանգն զբաղեցնում է 44,705 կմ2 տարածք, սակայն 1997 սկսած Յուկատան և Կամպեչե նահագների միջև շուրջ 10,200 կմ2 տարածքի տարաձայնության խնդիր է առաջացել[4][5]։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տուլումի ավերակները

Կինտանա Ռոոյի ներկայիս տարածքն եղել է Յուտականի մաս։ 1840-ական թվականների Յուկատանի կաստայական պատերազմի ժամանակ բոլոր ոչ բնիկները տեղահանվեցին շրջանից և անկախ Չան Սանտա Կրուզ ազգի մայաները կենտրոնացան ներկայիս Ֆելիպ Կարիլո Պուերտոյում։

Կինտանա Ռոոն Մեքսիկայի տարածք դարձավ Պորֆիրիո Դիասի հրովարտակով 1902 թվականի նոյեմբերի 24-ին։ Այն անվանվել է ի պատիվ Մեքսիկական հանարապետության նվիրյալ Անդրես Կինտանա Ռոոյի։ 1910-ական թվականներին մեքսիկական բանակը պարտության մատնեց տարածաշրջանի մայա բնակչությանը և 1915 թվականին տարածքը դարձավ Յուտական նահանգի մաս։

Կինտանա Ռոոյին նահանգի կարգավիճակ շնորհվեց 1974 թվականի հոկտեմբերի 8-ից։ Այն Մեքսիկայի ամենաերիտասարդ նահանգն է։

Մեծ բնակչություն ունեցող բնակավայրեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնակավայր Իսպաներեն
անվանում
Բնակչություն
(2005)
Կանկուն Cancún 880 000
Չետումալ Chetumal 136 825
Պլայա դել Կարմեն Playa del Carmen 100 383
Կոսումել Cozumel 71 401
Ֆելիպե Կարիլո Պուերտո Felipe Carrillo Puerto 21 530
Տուլում Tulum 14 790
Ալֆրեդո Բոնֆիլ Alfredo V. Bonfil 13 822
Իսլա Մուխերես Isla Mujeres 11 147
Խոսե Մարիա Մորելոս José María Morelos 10 424
Բայալար Bacalar 9 833

Կինտանա Ռոոյի բուսական և կենդանական աշխարհ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կինտանա Ռոոյի բուսական և կենդանական աշխարհ
FL fig04.jpg Mazama americana in Barbados Wildlife Reserve 07.jpg Hawksbill Turtle.jpg Crax rubra (Great Curassow) - male.jpg Brillenkaiman (01) 2006-09-19.JPG
Trichechus Mazama Pandora Eretmochelys imbricata Crax rubra Caiman
Ateles paniscus -Brazil-8.jpg Pivoting king vulture.jpg Tamandua mexicana.jpg Coati.jpg Boa constrictor (2).jpg
Ateles paniscus Sarcoramphus papa Tamandua mexicana Nasua Boa constrictor
Ceiba pentandra 0008.jpg Árbol de Guancaste.jpg Mangroves in Puerto Rico.JPG Haematoxylon campechianum0.jpg Bixa orellana with fruits in Hyderabad, AP W IMG 1453.jpg
Ceiba pentandra Enterolobium cyclocarpum Mangrove Haematoxylum campechianum Bixa orellana

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «ENOE»։ Վերցված է օգոստոսի 24, 2012 
  2. «Resumen»։ Cuentame INEGI։ Վերցված է փետրվարի 12, 2013 
  3. «Relieve»։ Cuentame INEGI։ Վերցված է ապրիլի 6, 2011 
  4. «Controversia Constitucional: Estado de Quintana Roo Vs. Estado de Yucatán (3 de Mayo de 1997)»։ Suprema Corte de Justicia de la Nacion։ Վերցված է ապրիլի 6, 2011 
  5. «Campeche insiste en que Quintana Roo le invadió terreno»։ Notisureste։ Վերցված է ապրիլի 6, 2011 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]