Կեչի թղթյա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կեչի թղթյա
Կեչի թղթյա
Կեչի թղթյա
Դասակարգում
Թագավորություն  Բույսեր (Plantae)
Վերնաբաժին Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta)
Տիպ/Բաժին Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta)
Ենթատիպ Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytina)
Կարգ Հաճարածաղկավորներ (Fagales)
Ընտանիք Կեչազգիներ (Betulaceae)
Ցեղ Կեչի (Betula)
Տեսակ Կեչի թղթյա (B. papyrifera)
Միջազգային անվանում
Betula papyrifera
Տարածվածություն և պահպանություն
Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝ Status iucn3.1 LC hy.svg
Քիչ մտահոգող տեսակ

Տաքսոնի տարածվածությունը
Տաքսոնի տարածվածությունը

Կեչի թղթյա (լատ.՝ B. papyrifera), կեչածաղկավորների ընտանիքի, կեչազգիների ցեղի բույս։

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հզոր, ճյուղավորված ծառեր են՝ 25-30 մ բարձրությամբ և 1-1,2 մ բնի տրամագծով։ Սաղարթը ցրված է, անկանոն ձևի։ Բնի և բազմամյա ճյուղերի կեղևը սպիտակ է կամ սպիտակ-վարդագույն, չափազանց երկար, երբեմն 15-20 սմ-ի հասնող դեղնավուն կամ շագանակագույն ոսպնյակներով։ Վերնակեղևը բնից հեշտությամբ է անջատվում նեղ, հորիզոնական շերտերով։ Ընձյուղները մազմզուկապատ են, ծածկվածնոսր, խեժային գեղձիկներով, կանաչավուն են կամ բաց դեղնագույն։ Ավելի ուշ ստանում են փայլուն մուգ դարչնագույն գունավորում և մերկանում են։ Բողբոջները նեղ-ձվաձև են, 4-8 սմ երկարությամբ և 2-5 սմ լայնությամբ, սրածայր, կլորավուն, սեպաձև կամ հատված հիմքով, ատամնասղոցաեզր, երբեմն թեթևակի բլթակավոր, սկզբում ծածկված աղվամազով, ավելի ուշ մերկանում են և ստանում անփայլ, կանաչավուն գունավորում։ Կոթունները հաստ են, մազմզուկապատ, 1,5-3 սմ երկարությամբ։ Պտղաբերող կատվիկները հասնում են 2-5 սմ երկարության և 1 սմ տրամագիծ ունեն, կախված են նուրբ, խեժապատ կոթուններից։ Թեփուկների երկարությունը 5 մմ է, միջին բլթակը ավելի երկար է կողմնայինից, թևիկները լայն են ընկուզիկից։ Պտուղները հասունանում են օգոստոս-սեպտեմբերին։ Արմատային համակարգը մակերեսային է։

Տարածվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնական պայմաններում տարածված է Հյուսիսային Ամերիկայում, ժայռոտ լեռներից մինչև Ատլանտյան օվկիանոս և Նյուֆաունդլենդ: Հյուսիսում հասնում է մինչև Հուդզոնի ծոցը: Հյուսիս-արևմուտքում ավելի դեպի հյուսիս է բարձրանում։ Հանդիպում է անտառի բոլոր տիպերում, հատկապես շաքարային թխկու և հաճարենու հետ խառը, ինչպես նաև մի շարք ասեղնատերևավոր ծառերի հետ միասին։ Աճման պայմանների նկատմամբ ավելի քչապահանջ է, քան վերը նշված կեչիները, որոնք տարածված են նաև մեր հանրապետությունում։ Լավ է աճում ինչպես չոր, քարքարոտ, այնպես էլ խոնավ վայրերում։ Հայաստան է ներմուծվել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո և ներկայումս հաջողությամբ է աճում ինչպես Երևանի բուսաբանական այգում, այնպես էլ նրա լեռնային բաժանմունքներում։ Արտակարգ ցրտադիմացկուն է, միաժամանակ աչքի է ընկնում նաև շոգադիմացկունությամբ։ Հաճախակի է ողողվում ոռոգման ջրերով և երբեմն էլ ստիպված է լինում դիմանալ երկարատև երաշտին: Պահանջկոտ չէ հողի բերրիության նկատմամբ։ Բավականին արագ է աճում։ Ամեն տարի առատորեն ծաղկում և պտղաբերում է։

Կիրառություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խորհուրդ է տրվում լայնորեն ներդնել ինչպես դեկորատիվ, պարտիզագործության, այնպես էլ անտսամշակության բնագավառում[1]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. (1), Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ (199)։