Կեչի թղթյա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կեչի թղթյա
BirchTreeSummer3800ppx.jpg
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Բույսեր
Կարգ Կեչածաղկավորներ
Ընտանիք Կեչազգիներ
Ցեղ Կեչի
Տեսակ Կեչի թղթյա
Լատիներեն անվանում
B. papyrifera
Marsh.
Հատուկ պահպանություն
Արեալ
պատկեր

Կեչի թղթյա (լատ.՝ B. papyrifera), կեչածաղկավորների ընտանիքի, կեչազգիների ցեղի բույս։

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հզոր, ճյուղավորված ծառեր են՝ 25-30 մ բարձրությամբ և 1-1,2 մ բնի տրամագծով։ Սաղարթը ցրված է, անկանոն ձևի։ Բնի և բազմամյա ճյուղերի կեղևը սպիտակ է կամ սպիտակ-վարդագույն, չափազանց երկար, երբեմն 15-20 սմ-ի հասնող դեղնավուն կամ շագանակագույն ոսպնյակներով։ Վերնակեղևը բնից հեշտությամբ է անջատվում նեղ, հորիզոնական շերտերով։ Ընձյուղները մազմզուկապատ են, ծածկվածնոսր, խեժային գեղձիկներով, կանաչավուն են կամ բաց դեղնագույն։ Ավելի ուշ ստանում են փայլուն մուգ դարչնագույն գունավորում և մերկանում են։ Բողբոջները նեղ-ձվաձև են, 4-8 սմ երկարությամբ և 2-5 սմ լայնությամբ, սրածայր, կլորավուն, սեպաձև կամ հատված հիմքով, ատամնասղոցաեզր, երբեմն թեթևակի բլթակավոր, սկզբում ծածկված աղվամազով, ավելի ուշ մերկանում են և ստանում անփայլ, կանաչավուն գունավորում։ Կոթունները հաստ են, մազմզուկապատ, 1,5-3 սմ երկարությամբ։ Պտղաբերող կատվիկները հասնում են 2-5 սմ երկարության և 1 սմ տրամագիծ ունեն, կախված են նուրբ, խեժապատ կոթուններից։ Թեփուկների երկարությունը 5 մմ է, միջին բլթակը ավելի երկար է կողմնայինից, թևիկները լայն են ընկուզիկից։ Պտուղները հասունանում են օգոստոս-սեպտեմբերին։ Արմատային համակարգը մակերեսային է։

Տարածվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնական պայմաններում տարածված է Հյուսիսային Ամերիկայում, ժայռոտ լեռներից մինչև Ատլանտյան օվկիանոս և Նյուֆաունդլենդ: Հյուսիսում հասնում է մինչև Հուդզոնի ծոցը: Հյուսիս-արևմուտքում ավելի դեպի հյուսիս է բարձրանում։ Հանդիպում է անտառի բոլոր տիպերում, հատկապես շաքարային թխկու և հաճարենու հետ խառը, ինչպես նաև մի շարք ասեղնատերևավոր ծառերի հետ միասին։ Աճման պայմանների նկատմամբ ավելի քչապահանջ է, քան վերը նշված կեչիները, որոնք տարածված են նաև մեր հանրապետությունում։ Լավ է աճում ինչպես չոր, քարքարոտ, այնպես էլ խոնավ վայրերում։ Հայաստան է ներմուծվել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո և ներկայումս հաջողությամբ է աճում ինչպես Երևանի բուսաբանական այգում, այնպես էլ նրա լեռնային բաժանմունքներում։ Արտակարգ ցրտադիմացկուն է, միաժամանակ աչքի է ընկնում նաև շոգադիմացկունությամբ։ Հաճախակի է ողողվում ոռոգման ջրերով և երբեմն էլ ստիպված է լինում դիմանալ երկարատև երաշտին: Պահանջկոտ չէ հողի բերրիության նկատմամբ։ Բավականին արագ է աճում։ Ամեն տարի առատորեն ծաղկում և պտղաբերում է։

Կիրառություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խորհուրդ է տրվում լայնորեն ներդնել ինչպես դեկորատիվ, պարտիզագործության, այնպես էլ անտսամշակության բնագավառում[1]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. (1), Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ (199)։