Կարուսել

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Museum Silhouette.svg
Կարուսել
ManègeLR1.jpg

Կարուսել ( ֆր.՝ carrousel, իտալ.՝ carosello), պտտվող հարթակով ատրակցիոն, որի վրա տեղադրված են ձիերի, մեքենաների և այլ կենդանիների կամ տրանսպորտային միջոցների տեսք ունեցող նստատեղեր (կամ ամրացված են տանիքից կամ կցված են կենտրոնական կայանին)։

16-րդ դարում կարուսելներ (այդ բառն այն ժամանակ նշանակում էր արական սեռ) կոչվում էին այն տոները, որոնք փոխարինում էին ասպետական ​​մրցաշարերին։ Կարուսելը հաճախ ներառում էր ձիասպորտի մրցույթներ ու ձիավորների ցուցադրական ելույթներ։ Տոներն առանձնանում էին ինչպես մասնակիցների, այնպես էլ հանդիսատեսի հանդերձանքի շքեղությամբ և մեծ ուշադրություն էին գրավում. ավանդույթը հասել է նաև Ռուսաստան։ Այսպիսով, 1766 թվականի հունիսի 16-ին Ձմեռային պալատի առջև կազմակերպվել է վիթխարի կարուսել։ Շքերթին մասնակցում էր ամբոխ, որը պարում էր չորս կադրիլ՝ սլավոնական, հռոմեական, հնդկական, թուրքական։ Երկրորդ անգամ կարուսելը կազմակերպվել է նույն տեղում, նույն թվականի հուլիսի 11-ին։ Այս կարուսելների մանրամասն նկարագրությունը տրված է 1766 թվականի No 51 և 58 համարների «Прибавление к Санкт-Петербургским ведомостям» թերթում[1]։

18-րդ դարում ծաղրելով ձիավորների ցուցադրական կատարումները՝ ֆրանսիացի ինժեներները սկսել են կառուցել ատրակցիոն՝ պտտվող հարթակ, որի վրա տեղադրված էին փայտե ձիեր, որոնց վրա նստած այցելուները ստիպված էին նիզակով հարվածել թիրախներին։ Այս մեխանիկական կարուսելներից մեկը Ռուսաստան է բերել Պետրոս I-ը։ Դրանից հետո մեխանիզմը պարզեցվել է՝ աստիճանաբար հասնելով այն տեսքին, որին մենք այսօր ծանոթ ենք։

Կարուսելը կարող է շարժվել ինչպես շարժիչով (սովորաբար էլեկտրական), այնպես էլ նստողների ուժերով, որոնք կարուսելի վրա նստելուց առաջ պտտեցնում են այն։ Նման կարուսելները, որոնք պետք է նստողները իրենք պտտեցնեն, հաճախ տեղադրվում են մանկական խաղահրապարակներում։

Կարուսելները անընդհատ զարգացել են․ սկսած պտտվող պարզ կառուցվածքներից (օրինակ՝ խաղահրապարակի կարուսելը) մինչև կարուսելների շղթա («Կրկես», «Հեքիաթ», «Տրոպիկանա») ու հիդրավլիկա օգտագործող բարդ շարժումով կարուսելներ (օրինակ՝ «Թաիթի»-ի մինի-ինքնաթիռը)։

Բացի ատրակցիոնից, նման տեսք ունեցող այլ մեխանիզմներ նույնպես հաճախ անվանում են կարուսելներ, օրինակ՝ խմիչքների շշալցման, մեծ քանակությամբ նյութերի փաթեթավորման կամ տպագիր արտադրանք արտադրելու ավտոմատացված շարքերում։ Վեբ ձևավորման ժամանակ կարուսելը ինտերֆեյսի տարր է, որը սովորաբար տեղադրվում է կայքի սկզբնական մասում, որը կանոնավոր ընդմիջումներով միմյանց փոխարինող մեխանիզմների շարք է։ Արտասահմանյան օդանավակայաններում կարուսելը կոչվում է նաև պտտվող ուղեբեռի գոտի։

Փոխաբերական իմաստով կարուսելը կոչվում է մռայլություն, խառնաշփոթություն, արագորեն փոփոխվող օբյեկտների կամ իրադարձությունների շարք, փոթորիկ, հաճախ հիմար, օրինակ ՝ «փոխող նախարարների անվերջ կարուսել»։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Успенский Г. П. «Опыт повествования о древностях русских». — Харьков, 1818, — С. 100

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Л. В. Беловинский Карусель // Иллюстрированный энциклопедический историко-бытовой словарь русского народа. XVIII — начало XIX в. / под ред. Н. Ерёминой. — М.: Эксмо, 2007. — С. 271. — 784 с.: — ил. с. — 5 000 экз. — ISBN 978-5-699-24458-4

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]