Կարնուլ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բնակավայր
23 - Telugu Talli Statue with Kondareddy Buruju as background.JPG
ԵրկիրՀնդկաստան Հնդկաստան
Մակերես97,69 կմ²
ԲԾՄ274±1 մետր
Բնակչություն457 633 մարդ (2011)[1]
Ժամային գոտիUTC+5:30
Հեռախոսային կոդ8518
Փոստային ինդեքսներ518000–518999
##Կարնուլ (Հնդկաստան)
Red pog.png

Կարնուլ, Կարնուլու[2] (տելուգու՝ కర్నూలు, հինդի՝ कर्नूल, անգլ.՝ Kurnool), քաղաք Հնդկաստանի հարավային հատվածում գտնվող Անդհրա-Պրադեշ նահանգում[3]։ Կարնուլ շրջանի վարչական կենտրոն։ Կարնուլը նահանգի մայրաքաղաքից՝ Հայդարաբադից տեղակայված է 212 կմ դեպի հարավ[4][5]։ Մեծությամբ նահանգի վեցերորդ քաղաքն է։ Հայտնի է որպես «Ռայալասիմայի դարպասներ»։ 1953 թվականի հոկտեմբերի 1-ից մինչև 1956 թվականի հոկտեմբերի 31-ը եղել է Անդհրա նահանգի մայրաքաղաքը[6][7]։

Ծագումնաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Կարնուլ» անվանումը ծագում է «Կանդենավոլու» անվանումից։ Կանդենան տելուգուից թարգմանաբար նշանակում է քսուք[8]։ Նաև քաղաքը հայտնի է որպես Սկանդա կամ Կումարասվանի (պատերազմի գլխավոր աստված)[8][9][10]։

Ֆիզիկա-աշխարհագրական բնութագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տեսարան Կարնուլից դեպի Տունգաբհադրա գետը

Միջին բարձրություն ծովի մակարդակից կազմում է 273 մետր[11]։ Կարնուլը տեղակայված է Տունգաբհադրա գետի ափերին՝ Կրիշնա գետի աջ վտակի վրա[12]։ Քաղաքի միջով նաև հոսում են Հանդրի և Նիվա գետերը[13]։

Կլիման արևադարձային է՝ ամռանը 26 °C-ից մինչև 45 °C և ձմռանը՝ 12 °C-ից մինչև 31 °C ջերմատիճաններով։ Տեղումների միջին քանակը կազմում է 542 մմ։

Կարնուլ (1981–2010)ի կլիմայական տվյալները
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ Տարի
Ռեկորդային բարձր °C (°F) 37.3
(99.1)
39.9
(103.8)
42.6
(108.7)
44.8
(112.6)
46.5
(115.7)
42
(108)
38.5
(101.3)
37.8
(100)
38.7
(101.7)
38.4
(101.1)
38.8
(101.8)
34.4
(93.9)
46.5
(115.7)
Միջին բարձր °C (°F) 31.7
(89.1)
34.8
(94.6)
38.2
(100.8)
40.1
(104.2)
40.5
(104.9)
36.2
(97.2)
33.6
(92.5)
32.5
(90.5)
32.9
(91.2)
32.5
(90.5)
31.2
(88.2)
30.5
(86.9)
34.6
(94.3)
Միջին ցածր °C (°F) 17.9
(64.2)
20.3
(68.5)
23.8
(74.8)
26.7
(80.1)
27.5
(81.5)
25.5
(77.9)
24.5
(76.1)
23.9
(75)
23.8
(74.8)
22.8
(73)
20.1
(68.2)
17.8
(64)
22.9
(73.2)
Ռեկորդային ցածր °C (°F) 8.3
(46.9)
11.1
(52)
12.8
(55)
15.5
(59.9)
19.4
(66.9)
17.6
(63.7)
19.2
(66.6)
19.9
(67.8)
17.0
(62.6)
13.0
(55.4)
9.3
(48.7)
6.7
(44.1)
6.7
(44.1)
Տեղումներ մմ (դյույմ) 4.0
(0.157)
2.2
(0.087)
9.8
(0.386)
26.4
(1.039)
50.4
(1.984)
93.6
(3.685)
121.4
(4.78)
143.4
(5.646)
145.0
(5.709)
114.1
(4.492)
23.0
(0.906)
3.9
(0.154)
737.2
(29.024)
Միջ. տեղումների օրեր (≥ {{{միավոր տեղումների օրեր}}}) 0.3 0.2 0.7 1.6 2.7 5.7 7.6 9.0 7.7 5.2 1.9 0.3 43.0
աղբյուր: նդկաստանի օդերևութաբանական դեպարտամենտ[14][15]

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հնդկաստանի 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ Կարնուլի բնակչությունը կազմել է 484 327 մարդ, որոնցից 239 401՝ տղամարդիկ և 238 723՝ կանայք։ Գրագիտության մակարդակը կազմում է 77,37 %[16][17]:

Գրագիտությունը Կարնուլում[17]
Բոլորը
  
77.37 %
Տղամարդիկ
  
83.01 %
Կանայք
  
71.24 %
Տարի Բնակչություն
1901 25 376 մարդ [1]
1911 26 040 մարդ [1]
1921 27 908 մարդ [1]
Տարի Բնակչություն
1931 35 314 մարդ [1]
1941 45 250 մարդ [1]
1951 60 222 մարդ [1]
Տարի Բնակչություն
1961 100 815 մարդ [1]
1971 136 710 մարդ [1]
1981 206 362 մարդ [1]
Տարի Բնակչություն
1991 236 800 մարդ [1]
2001 269 122 մարդ [1]
2011 457 633 մարդ [1]


Արտադրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գերակշռում է ցեմենտի արտադրությունը։ Բնակիչների գործունեության առաջին ոլորտներից մեկն է դարձել բամբակի արտադրանքի և բամբակազտության արտադրությունը, գորգերի պատրաստումը։ Մեծանում է բուսական յուղերի քանակը, որն արտահանվում է։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 District Census Handbook of Andhra Pradesh and Telangana - VillagesOffice of Registrar General & Census Commissioner of India.
  2. Արտասահմանյան երկրների աշխարհագրական անվանումների բառարան / խմբ․ Ա․ Մ․ Կոմիկով. — 3֊րդ հրատարակություն. — Մոսկվա: Նեդրա, 1986. — С. 152.
  3. «District Census Handbook : Kurnool» (PDF)։ Census of India։ էջ 50։ Վերցված է օգոստոսի 21, 2015 
  4. «ourkmc.com»։ ww38.ourkmc.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 2019-05-10-ին։ Վերցված է 2019-10-21 
  5. «KURNOOL MUNICIPAL CORPORATION STATUS REPORT»։ Docslide.us 
  6. «Registration | District Codes | TRANSPORT DEPARTMENT GOVERNMENT OF ANDHRA PRADESH - INDIA»։ aptransport.org 
  7. Sarkar Siddhartha (2011)։ International Journal of Economic and Political Integration: Vol.1, No.1։ Universal-Publishers։ էջ 15։ ISBN 978-1-61233-544-5։ Վերցված է հուլիսի 18, 2015 
  8. 8,0 8,1 «About Kurnool»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014-07-14-ին։ Վերցված է օգոստոսի 19, 2013 
  9. Iswara Dutt, K. (1937), «Kamma commanders of the Vijayangara armies», Journal of the Andhra Historical Society, Andhra Historical Research Society, https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.55404/page/n9 
  10. «Heritage in Kurnool»։ AP Tourism Department։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014-07-13-ին։ Վերցված է օգոստոսի 10, 2014 
  11. Kurmanath K.V (հունիսի 22, 2006)։ «A rocky, solid gift from nature»։ The Hindu Business Line (Orvakal (Kurnool district))։ Վերցված է փետրվարի 28, 2016 
  12. «Gopal Darwaza stands as a witness to history»։ The Hindu (Kurnool)։ ապրիլի 22, 2014։ Վերցված է փետրվարի 28, 2016 
  13. «Rollapadu Wildlife Sanctuary» (անգլերեն), Wikipedia, 2019-03-03, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Rollapadu_Wildlife_Sanctuary&oldid=885958650, վերցված է 2019-03-07 
  14. «Kurnool Climatological Table Period: 1981–2010»։ India Meteorological Department։ Վերցված է 27 May 2015 
  15. «Ever recorded Maximum and minimum temperatures up to 2010» (PDF)։ Հնդկաստանի օդերևութաբանական դեպարտամենտ։ Արխիվացված է օրիգինալից 21 May 2013-ին։ Վերցված է 27 May 2015 
  16. http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_3_PR_UA_Citiees_1Lakh_and_Above.pdf
  17. 17,0 17,1 «Kurnool City Population Census 2011-2019 | Andhra Pradesh»։ www.census2011.co.in 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]