Կարմիր գյուղ (Ասկերանի շրջան)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բնակավայր
Karmirgyugh, Nagorno-Karabakh.jpg
ԵրկիրԱրցախ Արցախ
ԲԾՄ1211 մետր
Բնակչություն174 մարդ (2005)[1]
Ժամային գոտիUTC+4
##Կարմիր գյուղ (Ասկերանի շրջան) (Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն)
Red pog.png
Արցախի Հանրապետության քարտեզը, որտեղ մուգ շագանակագույնով պատկերված են Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները, իսկ մարմնագույնով՝ Արցախի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները 2021 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ[2]

Կարմիր գյուղ, գյուղ Արցախի Հանրապետության Ասկերանի շրջանում։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գտնվում է շրջկենտրոն Ասկերանից 43 կմ դեպի հարավ, իսկ Արցախի մայրաքաղաք Ստեփանակերտից` 23 կմ հեռավորության վրա։ Նախկինում գյուղը կոչվում էր Տռնավարզ, այն առաջացել է «Տեր Ավեզ» անունից, ով այս բնակավայրի հիմնադիրն է եղել։ Նախկին բնակավայրը գտնվում էր 1,5 կմ հեռավորության վրա`«Կալերահող» տեղամասում։ Լեռնային գյուղ է, տեղադրված է Բովուրխան լեռան հարավային լանջին, բարձրությունը ծովի մակերևույթից 1400 մ է։ Կլիմայական պայմանները համեմատաբար ցամաքային են[3]։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1920 թվականին, գյուղում, ինչպես և Շուշիում, թուրքական մուսավաթական խմբերը համատարած արյունահեղություն են կազմակերպում։ Գյուղը ավերելուց և թալանելուց, կանանց, երեխաների նկատմամբ վայրագություններ կատարելուց հետո, նրանք 80 տղամարդու ծեծելով հասցնում են Շուշի, որտեղ դրանցից 73-ին գազանաբար սպանում են, իսկ 7-ին հրաշքով հաջողվում է կենդանի մնալ։ 1921 թվականին գյուղը վերանվանվել է Կարմիր գյուղ։

Կոլտնտեսությունը կազմակերպվել է 1929 թվականին։ Էլեկտրաֆիկացվել է 1963 թվականին։

Հայրենական մեծ պատերազմին մասնակցել է 160 մարդ, զոհվել է 102-ը, որոնց հիշատակին կառուցվել է հուշարձան[4]։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1920 թվականին այստեղ եղել է 1800 բնակիչ։ 1987 թվականին կար 72 տուն, 198 բնակիչ։

Տարի 2008 2009 2010
Բնակիչ 184 186 189

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն է, հացահատիկի մշակությունը և այգեգործությունը։

Պատմական հուշարձաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գյուղում նշանավոր են Վալադանց, Մեծ ջուր, Թղկե աղբյուրները։

Նշանավոր են նաև «Սուրբ Աղին» նահատակը, «Բովուրխանա վանքը»։ Վերջինս մեծ հետաքրքրություն ներկայացնող ճարտարապետական համալիր է, բաղկացած է եկեղեցական, բնակելի, օժանդակ շենքերից, պարիսպներից։ Կառուցված է խիտ անտառապատ, գեղատեսիլ լեռան վրա։ Գյուղի եկեղեցին կառուցվել է 1941 թվականին։

Հասարարակական կառույցներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1840-ական թվականներին գործել է ծխական դպրոց։ 1894 թվականին այստեղի դպրոցում սովորում էր 65 աշակերտ։ 1987 թվականին դպրոցում կար 62 աշակերտ և 19 ուսուցիչ։

Անվանի մարդիկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս գյուղում են ծնվել բժշկական գիտ. դոկտոր, պրոֆեսոր Քրիստափոր Պետրոսյանը, դիվանագետ Վալենտին Իսրայելյանը, մարքսիստ-փիլիսոփա Արմեն Տեր-Մանվելյանը։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. http://census.stat-nkr.am/nkr/1-1.pdf
  2. Արցախի տարածքները համարվում են օկուպացված Ադրբեջանի կողմից. ԱՀ ԱԺ հայտարարությունը, (արխիվացված 05․04․2021թ․)
  3. Մելքումյան Ս., Լեռնային Ղարաբաղ, Երևան, 1990, էջ 130
  4. Մելքումյան Ս., Լեռնային Ղարաբաղ, Երևան, 1990, էջ 131