Կարմիր Վիեննա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կառլ Մարքս Հոֆը

Կարմիր Վիեննա (գերմ.՝ Rotes Wien), Ավստրիայի մայրաքաղաքի ոչ պաշտոնական անվանումը 1918-1934 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում[1]:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ավստրո-Հունգարիայի կայսրությունն Առաջին համաշխարհային պատերազմում հարում էր Քառյակ դաշինքին՝ հանդիսանալով Գերմանական կայսրության անմիջական դաշնակիցը:

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո Ավստրո-Հունգարիան փլուզվեց: Կայսերական հողերի վրա ստեղծվեցին նոր միապետություններ, որոնցից մեկն էլ անկախ Ավստրիան էր: 1918 թվականի նոյեմբերի 12-ին Հաբսբուրգների վարչակարգն Ավստրիայում փլուզվեց և երկիրը հռչակվեց հանրապետություն: 1919 թվականի մայիսի 4-ին Ավստրիայի բոլոր չափահաս քաղաքացիները ստացան ընտրական իրավունք: Դրան հաջորդեց այն, որ ձախակողմյան սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության ներկայացուցիչ Յակոբ Ռայմանը հաղթանակ տարավ Վիեննայի քաղաքապետի ընտրություններում: 1923 թվականին նրան փոխարինեց նույն քաղաքական հոսքին հարող Կառլ Զեյթսը:

Սոցիալ-դեմոկրատների կառավարման ընթացքում քաղաքը ենթարկվել է բազմաթիվ փոփոխությունների: Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ռուսական բանակի կողմից մասամբ օկուպացված Գալիցիայի երկրամասի (ներկայումս՝ Արևմտյան Ուկրաինա) գաղթականությունը տեղափոխվեց Վիեննա: Վիեննայում ապաստանեցին նաև նախկին կայսերական բանակի այլազգի մի շարք զինվորներ:

Այս ժամանակահատվածում Վիեննայի շենքերն ու առանձնատները գերբնակեցված էին: Լուրջ խնդիր էր հանդիսանում հիվանդությունների՝ տուբերկուլոզի, սիֆիլիսի և իսպանական գրիպի տարածվածությունն Ավստրիայի մայրաքաղաքում: Սոցիալ-դեմոկրատական Վիեննան համարվում էր փոքր երկրի չափազանց մեծ մայրաքաղաք: Հարկ է նշել նաև այն, որ մինչ Ավստրո-Հունգարիայի տրոհումը Վիեննան եղել է կայսրության մայրաքաղաքն ու խոշորագույն քաղաքը:

Հանրապետականները Վիեննայի պատմության այս ժամանակաշրջանը բնութագրում էին հետևյալ կերպ՝ «զարթոնք, նոր սահմաններ և լավատեսություն»[2]: Անշլյուսի գործողությունից հետո Վիեննան դադարեց գոյություն ունենալ, որպես սոցիալ-դեմոկրատական երկրի մայրաքաղաք:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Reichsgesetzblatt für die im Reichsrat vertretenen Königreiche und Länder No. 34 and 36/1917, see Austrian National Library, historical laws online
  2. Allan Janik, Stephen Toulmin: Wittgenstein’s Vienna. Simon & Schuster, New York 1973