Կարլ Կրաուս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կարլ Կրաուս
գերմ.՝ Karl Kraus
Karl Kraus.jpg
Ծնվել էապրիլի 28, 1874(1874-04-28)[1][2][3][4][5][6][7][8] կամ մարտի 28, 1874(1874-03-28)[9]
ԾննդավայրJičín, Պրիբրամի շրջան
Վախճանվել էհունիսի 12, 1936(1936-06-12)[1][10][2][3][4][5][6][7][8][11][12] (62 տարեկանում)
Վախճանի վայրՎիեննա, Ավստրիա[1][10]
Մասնագիտությունթարգմանիչ, բանաստեղծ, լրագրող, ակնարկագիր, դրամատուրգ, գրական քննադատ և գրող
Լեզուգերմաներեն[2]
ՔաղաքացիությունFlag of Austria.svg Ավստրիա
ԿրթությունՎիեննայի համալսարան
Ժանրերերգիծանք
Ուշագրավ աշխատանքներThe Last Days of Mankind? և Q354576?
Karl Kraus Վիքիպահեստում

Կարլ Կրաուս (գերմ.՝ Karl Kraus, ապրիլի 28, 1874(1874-04-28)[1][2][3][4][5][6][7][8] կամ մարտի 28, 1874(1874-03-28)[9], Jičín, Պրիբրամի շրջան - հունիսի 12, 1936(1936-06-12)[1][10][2][3][4][5][6][7][8][11][12], Վիեննա, Ավստրիա[1][10]), ավստրիացի գրող, բանաստեղծ-սատիրիկ, գրական ու գեղարվեստական քննադատ, ֆելիետոնիստ, հրապարակախոս: Ինքնատիպ դեմք է 20-րդ դարի առաջին երեք տասնամյակների գերմանախոս հասարակական ու մշակութային կյանքում:

Կենսագրություն և արվեստ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իյչին, կենտրանական հրապարակ

Կարլ Կրաուսը ծնվել է Բոհեմիայում, հրեական հարուստ ընտանիքում: 1877 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Վիեննա, որտեղ 1892 թվականին Կարլը ընդունվել է իրավաբանական ֆակուլտետ: Նույն ժամանակ հանդես է եկել նաև որպես գրական քննադատ, իր ուժերը փորձել է բեմում: 1894 թվականին տեղափոխվել է փիլիսոփայության ու գրականության ֆակուլտետ, սակայն 1896 թվականին դուրս է եկել համալսարանից` չստանալով վկայական:

Այս շրջանում ծանոթացել է Պետեր Ալտենբերգի հետ և մտել Երիտասարդ Վիեննա խմբակի մեջ, որի անդամներից էին Հերման Բարը, Հոֆմանսթանը, Արթուր Շնիցլերը, Ֆելիքս Զալտենը և այլք: Մեկ տարի անց խզել է նրանց հետ ունեցած կապերը` հրապարակելով Die demolierte Literatur պամֆլետը: Խստորեն մերժել է Թեոդոր Հերցլի սիոնիզմը: 1899 թվականին սկսել է հրատարակել սեփական ամսագիրը` «Լապտեր» անունով, որը լույս է տեսել ընդհուպ իր մահը և եղել է դարաշրջանի ամենաազդեցիկ հրատարակություններից մեկը: Նրա էջերում տպագրվել են խոշորագույն այնպիսի գրողներ ու նկարիչներ, ինչպիսիք են Դեմելը, Օսկար Կոկոշկան, Էլզա Լասկեր-Շյուլերը, Հայնրիխ Մանը, Առնոլդ Շյոնբերգը, Յուհան Ավգուստ Ստրինդբերգը, Գեորգ Թրակլը, Ֆրանց Վերֆելը, Օսկար Ուայլդը և այլք: 1911 թվականից դարձել է ամսագրի միակ հեղինակը: Նույն թվականին ընդունել է կաթոլիկություն: Կրաուսը զուգահեռաբար ելույթ է ունեցել հրապարակային դասախոսություններով և զեկուցումներով. մինչև 1936 թվականը նա նմանատիպ մոտ 1.700 ելույթ է ունեցել ոչ միայն Վիեննայում, այլև Բեռլինում ու Պրահայում: 1923 թվականին նա լքել է կաթոլիկ եկեղեցին:

Կարլ Կրաուսի խոշորագույն ստեղծագործությունը «Մարդկության վերջին օրերը» դրաման է (1915-1919), որը հիմնականում կառուցված է եվրոպական թերթերի նյութերի հիման վրա: Բացի դրանից` Կրաուսը հայտնի է իր աֆորիզմներով, որոնք զետեղված են «Խոսքի վերածված» (գերմ.՝ Beim Wort genommen, 1955) գրքում: Կարլ Կրաուսը պատկերված է 1974 թվականին թողարկված ավստրիական դրոշմանիշի վրա:

Ստեղծագործությունների ընտրանի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լապտեր ամսագրի առաջին համարը
  • Die demolirte Literatur (1897)
  • Eine Krone für Zion (1898)
  • Sittlichkeit und Kriminalität (1908)
  • Sprüche und Widersprüche (1909)
  • Die chinesische Mauer (1910)
  • Pro domo et mundo (1912)
  • Nestroy und die Nachwelt (1913)
  • Worte in Versen (1916—1930)
  • Die letzten Tage der Menschheit (1918)
  • Weltgericht (1919)
  • Nachts (1919)
  • Untergang der Welt durch schwarze Magie (1922)
  • Literatur (1921)
  • Traumstück (1922)
  • Die letzten Tage der Menschheit: Tragödie in fünf Akten mit Vorspiel und Epilog (1922)
  • Wolkenkuckucksheim (1923)
  • Traumtheater (1924)
  • Die Unüberwindlichen (1927)
  • Epigramme (1927)
  • Die Unüberwindlichen (1928)
  • Literatur und Lüge (1929)
  • Shakespeares Sonette (1933)
  • Die Sprache (1937)
  • Die dritte Walpurgisnacht (posthumous, 1952)

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Краткая литературная энциклопедияМ.: Советская энциклопедия, 1962. — Т. 3.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Encyclopædia Britannica
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 SNAC — 2010.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 International Music Score Library Project — 2006.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Discogs — 2000.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Babelio
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 Indiana Philosophy Ontology Project
  9. 9,0 9,1 Person Profile // Internet Movie Database — 1990.
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 10,5 Краус Карл // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  11. 11,0 11,1 11,2 Munzinger-Archiv — 1913.
  12. 12,0 12,1 12,2 Brockhaus Enzyklopädie

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Zohn H. Karl Kraus. New York: Twayne Publishers, 1971
  • Timms E. Karl Kraus, apocalyptic satirist: culture and catastrophe in Habsburg Vienna. New Haven: Yale UP, 1986
  • Zohn H. Karl Kraus and the critics. Columbia: Camden House, 1997
  • Carr G.J., Timms E. Karl Kraus und Die Fackel: Aufsätze zur Rezeptionsgeschichte = Reading Karl Kraus: essays on the reception of Die Fackel. München: Iudicium, 2001
  • Bouveresse J. Schmock ou Le triomphe du journalisme: la grande bataille de Karl Kraus, Paris: Seuil, 2001
  • Rothe F. Karl Kraus: die Biographie. München: Piper, 2003
  • Timms E. Karl Kraus und der Kampf ums Recht. Wien: Picus, 2006
  • Ganahl S. Ich gegen Babylon: Karl Kraus und die Presse im Fin de Siècle. Wien: Picus, 2006
  • Reitter P. The anti-journalist: Karl Kraus and Jewish self-fashioning in fin-de-siècle Europe. Chicago: The University of Chicago Press, 2008
  • Канетти Э. Карл Краус, школа сопротивления// Канетти Э. Человек нашего столетия. Художественная публицистика. М.: Прогресс, 1990, с.34-43
  • Беньямин В. Карл Краус// Беньямин В. Маски времени. Эссе о культуре и литературе. СПб: Симпозиум, 2004, с.313-358
  • Джонстон У. М. Поклонение языку у Карла Крауса: проклятие фотографической памяти// Джонстон У. М. Австрийский Ренессанс: Интеллектуальная и социальная история Австро-Венгрии 1848—1938. М.: Московская школа политических исследований, 2004, с.306-310

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]