Կարել Զեման

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կարել Զեման
Karel zeman.JPG
Ծննդյան թիվ՝ նոյեմբերի 3, 1910(1910-11-03)[1][2][3][4]
Ծննդավայր՝ Ostroměř, Պրիբրամի շրջան, Hradec Králové Region, Չեխիա[5]
Վախճանի թիվ՝ ապրիլի 5, 1989(1989-04-05)[1][2][3][4] (78 տարեկանում)
Վախճանի վայր՝ Պրահա, Չեխոսլովակիայի Սոցիալիստական Հանրապետություն
Քաղաքացիություն՝ Flag of the Czech Republic.svg Չեխիա
Flag of the Czech Republic.svg Չեխոսլովակիա
Flag of Bohemia.svg Բոհեմիայի թագավորություն
Մասնագիտություն՝ կինոռեժիսոր և մուլտիպլիկատոր
Պարգևներ՝ ժողովրդական արտիստ
IMDb։ ID 0954724

Կարել Զեման, (չեխ․՝ Karel Zeman, նոյեմբերի 3, 1910(1910-11-03)[1][2][3][4], Ostroměř, Պրիբրամի շրջան, Hradec Králové Region, Չեխիա[5] - ապրիլի 5, 1989(1989-04-05)[1][2][3][4], Պրահա, Չեխոսլովակիայի Սոցիալիստական Հանրապետություն), չեխ ռեժիսոր, մուլտիպլիկատոր և սցենարիստ: Համարվում է չեխական տիկնիկային մուլտիպլիկացիայի հիմնադիրներից մեկը:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1910 թվականին, Մորավիայում: Նրա ավագ եղբայրը Զեման Բորժիվոյը, նույնպես կինեմատոգրաֆիստ է և ռեժիսոր: Մանկուց սիրել է տիկնիկներ և հաճախ տանը կազմակերպում էր տիկնիկային ներկայացումներ անգամ հինել էր իր տիկնիկային թատրոնտ, որը սակայն երկար գոյություն չի ունեցել: Ավարտել է նկարչական ինստիտուտ Փարիզում: 1942 թվականին Զլին քաղաքոմ սկսել է աշխատել կինոատելյեում, որտեղ էլ նկարահանել է իր առաջին` «Տոնածառի երազը» ֆիլմը: Դրանից առաջ նա նկարահանել էր մի քանի գովազդային հոլովակ[6]: Ռեժիսորը նկարահանել է մի քանի մուլտֆիլմ` իր մշտական կերպարի` Պարոն Բրոկուկի հետ: Հերմինա Տիրլովայի և Իրժի Տրնկայի հետ դարձել է չեխական մուլտիպլիկացիայի հիմնադիրը: Իր առաջին լիամետրաժ մուլտֆիլմում Զեմանը միավորել է նկարչական և տիկնիկային անիմացիաները[7]. 1970-ականների սկզբին Զեմանի տեսողությունը հանկարծակի վատանում է, և նա ստիպված է լինում ծանր վիրահատություն տանել: Թուլացած տեսողությունը թույլ չի տալիս ռեժիսորին համադրված ֆիլմեր նկարել, և նա վերադառնոմ է «մաքուր» անիմացիաին և նկարահանում է երեք մուլտֆիլմ: Կարել Զեմանը մահացել է 1989 թվականի ապրիլի հինգին: 2012 թվականի հոկտեմբերին Պրահայում բացվել է Կարել Զեմանի թանգարան:

Ֆիլմոգրաֆիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Զեման Կարելի նկարահանած ֆիլմերից են.

  • 1946-«Տոնածառի երազը»
  • 1947-«Պարոն Բրոկուկը բյուրոկրատ»
  • 1948-«Պարոն Բրոկուկը կինոգործիչ»
  • 1950-«Արքա Լավրան»
  • 1958-«Սև ադամանդ», «Բեկ-կապ լճի գաղտնիքը»
  • 1967-«Սինդբադը ծովագնաց», «Խորհրդավոր աշխարհ»
  • 1969շ-«Հեկտոր Սեվատակի տապանը»
  • 1964-«Երկու հրացանակիրները»
  • 1966-«Գոողացել են դիրիժաբլ»
  • 1957-«Մի սատանայական հնարանք»
  • 1961-«Բարոն դը Կրակտ»

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #122177835 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 SNAC — 2010.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 filmportal.de
  5. 5,0 5,1 5,2 Земан Карел // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  6. Հ. Թահմիզյան, Կինոռեժիսորներ, դերասաններ, Երևան, 1984, էջ 14
  7. Асенин С. Н. Фантастический киномир Карела Земана. — М. : Искусство, 1979. — С. 13 — 42.