Կարգիլի պատերազմ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կարգիլի պատերազմ
Պակիստանա-հնդկական հակամարտություն
Kargil war.jpg
Հնդիկ զինվորները Բատալիկում Կարգիլի պատերազմի ընթացքում
Թվական 1999 թվականի մայիսի 3-ից մինչև հուլիսի 26
Վայր Կարգիլի շրջան, Ջամմու և Քաշմիր, Հնդկաստան
Արդյունք Հնդկական կողմի հաղթանակ[1][2][3][4][5]
  • Հնդկաստանը վերադարձնում է Կարգիլը
Հակառակորդներ
Հնդկաստան Հնդկաստան Պակիստան Պակիստան
Հրամանատարներ
Հնդկաստան Կոչերիլ Ռաման Նարայանան
(Հնդկաստանի նախագահ)
Հնդկաստան Ատալ Բիհարի Վաջպայի
(Հնդկաստանի վարչապետ)
Հնդկաստան Գեներալ Վեդ Պրակաշ Մալիկ
(Զինված ուժերի հրամանատար)
Հնդկաստան Գեներալ-լեյտենանտ Չանդրա Շեկհար
(Զինված ուժերի փոխհրամանատար)
Air Force Ensign of India.svg Անիլ Յավշանտ Տիպնիս
(Օդային ուժերի հրամանատար)
Պակիստան Ռաֆիկ Տարար
(Պակիստանի նախագահ)
Պակիստան Նավազ Շարիֆ
(Պակիստանի վարչապետ)
Պակիստան Գեներալ Պերվեզ Մուշարաֆ
(Զինված ուժերի հրամանատար)
Պակիստան Գեներալ-լեյտենանտ Ազիզ Խան
(Զինված ուժերի հրամանատար)
Pakistani Air Force Ensign.svg Մեհդի Քուրեշի
(Օդային ուժերի հրամանատար)
Կողմերի ուժեր
30,000 5,000
Կորուստներ
Հնդկական պաշտոնական տվյալներ
  • 527 զոհվածներ[6][7][8]
  • 1,363 վիրավորվածներ[9]
  • 1 ռազմագերի
  • 1 կործանված կործանիչ ինքնաթիռ
  • 1 վթարի ենթարկված կործանիչ ինքնաթիռ
  • 1 կործանված ուղղաթիռ

Պակիստանական տվյալներ

Անկախ տվյալներ
  • 700 զոհվածներ[11]

Պակիստանական տվյալներ

Այլ պակիստանական տվյալներ

  • 357 զոհվածներ և 665+ վիրվավորվածներ[14][15]
  • 2,700-4,000 զոհվածներ[11][16]

Հնդկական տվյալներ

  • 737-1,200 դժբախտ պատահարներ[17][18][19]
  • 1,000+ վիրավորվածներ[20]

Կարգիլի պատերազմ, սահմանային ռազմական հակամարտություն Հնդկաստանի և Պակիստանի միջև, որը տեղի է ունեցել 1999 թվականին։

1999 թվականի սկզբներին Պակիստանի զինված ուժերը անցել են «վերահսկողության սահմանագիծը»[21] և նվաճել որոշ հնդկական տարածքներ` մասնավորապես Կարգիլի շրջանը[22][23][24]։ Հնդակստանը ձեռնարկել է մեծածավալ ռազմական և դիվանագիտական հարձակում` Պակիստանի զինված ուժերի ստորաբաժանումները իր տարածքից հեռացնելու համար[25]։ Երկու ամիս տևած ռազմական գործողությունների ընթացքում հնդկական զորքերը վերադարձրել էին գրավյալ տարածքների մեծ մասը[26][27][28]։ Մտավախություն ունենալով, որ հակամարտությունը կարող է վերածվել լայնամասշտաբ պատերազմի, միջազգային հանրությունը, ԱՄՆ-ի գլխավորությամբ, մեծացրել է միջազգային ճնշումը Պակիստանի վրա` հնդկական տարածքներից զորքերը դուրս բերելու համար[25][29]։ Հանդիպելով միջազգային մեկուսացմանը` Պակիտսանի արդեն թույլ տնտեսությունը ավելի է թուլանում[30][31]։ Պակիստանի ուժերի ոգին զգալիորեն անկում է ապրում զորքերը դուրս բերելուց հետո` մեծ կորուստներ ունենալու պատճառով[32][33]։ Կառավարությունը հրաժարվում է ընդունել մահացած զինվորների մարմինները[34][35], որը բողոքների և ցույցերի պատճառ է դառնում երկրի հյուսիսային շրջաններում[36][37]։ Սկզբնապես Պակիստանը չէր ընդունում կորուստների իրական քանակը, բայց ավելի ուշ Նավազ Շարիֆը փաստում է, որ շուրջ 4 հազար զինվորներ են զոհվել գործողության ընթացքում և Պակիստանը պարտվել է[38][39]։ Մինչև 1999 թվականի հուլիս ամիսը կազամկերպված ռազմական գործողությունները Կարգիլում դադարեցվում են[29]։

Նախապատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1998 թվականի վերջին և 1999 թվականի սկզբին Հնդկաստանի և Պակիստանի միջև հարաբերությունների մեջ նկատվել է նկատելի ջերմացում։ Այդ ընթացքում երկրների միջև ամենաբարձր մակարդակով տեղի են ունեցել հանդիպումներ, փետրվարին Հնդկաստանի վարչապետ Ատալ Բիհարի Վաջպային այցելել է պակիստանական Լահոր քաղաքը, որտեղ ավտոբուսային հաղորդակցություն է սկսել իր և Ամրիստար քաղաքի հետ։ Երկրների միջև ստորագրվել էր Լահորի հռչակագիրը, որը զինվորագրված էր այդ երկրների կողմից իջեցնել միջուկային զենքի պատահաբար և չվավերացված օգտագործումները (1998 թվականին երկու պետություններն էլ իրականացրել են միջուկային փորձություններ)[40]։ Միևնույն ժամանակ երկկողմանի հարաբերությունների մեջ գլխավոր խնդիրը մնում էր Ջամմու և Քաշմիր նահանգի հարցը, որը 1947-1948 թվականների պատերազմից հետո բաժանված էր վերահսկողության գծով։ Նահանգի հնդկական մասում շարունակում էին գործել պարտիզանները, որոնք ցանկանում էին բաժանել այն Հնդկաստանից և միացնել Պակիստանին։ Վերահսկողության գծում երկու պետությունների միջև պարբերաբար լինում էին հրետանային փոխհրաձգություններ։

Համակամարտության ավարտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ՄիԳ-21, օգտագործվել է Կարգիլի պատերազմի ժամանակ

Համակամարտությունն ավարտել է հնդիկների հաղթանակով, քանի որ նրանց հաջողվել է վերադարձնել գրեթե բոլոր տարածքները, որոնք պատերազմի առաջին օրերին նվաճվել էին պակիստանցիների կողմից։

Հաղթանակի հաջողվել է հասնել զորքերի բարձր լարվածությամբ՝ ստեղծելով բազմակի թվային առավելություն՝ ավիացիայի և ծանր սպառազինության օգտագործմամբ։ ԱՄՆ-ն չի օգնել Պակիստանին Կարգիլի պատերազմի ժամանակ և անգամ ճնշում է գործադրել Պակիստանի կառավարության վրա ռազմական գործողությունները դադարեցնելու համար[41][42]։

Հակամարտությունն իր հետևից թողել է մի շարք չվորոշված հարցեր, որը բերել է 2001-2002 թվականների Հնդկաստանի և Պակիստանի միջև հերթական հակամարտությանը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Praagh David Van (2003)։ The Greater Game: India's Race with Destiny and China։ McGill-Queen's Press։ էջ 253։ ISBN 978-0773526396։ «By then, India had won decisively in the mountains of Kashmir.» 
  2. MacDonald Myra (2017)։ Defeat is an Orphan: How Pakistan Lost the Great South Asian War։ Oxford University Press։ էջեր 27, 53, 64, 66։ ISBN 978-1-84904-858-3։ «p. 27: It was not so much that India won the Great South Asian War but that Pakistan lost it. . 53: The story of the Kargil War—Pakistan's biggest defeat by India since 1971 —is one that goes to the heart of why it lost the Great South Asian War. . 64: Afterwards, Musharraf and his supporters would claim that Pakistan won the war militarily and lost it diplomatically. In reality, the military and diplomatic tides turned against Pakistan in tandem. . 66: For all its bravado, Pakistan had failed to secure even one inch of land. Less than a year after declaring itself a nuclear-armed power, Pakistan had been humiliated diplomatically and militarily.» 
  3. Lavoy Peter René, ed. (2009)։ Asymmetric Warfare in South Asia: The Causes and Consequences of the Kargil Conflict։ Cambridge University Press։ էջ 180։ ISBN 978-0-521-76721-7։ «The false optimism of the architects of the Kargil intrusion, colored by the illusion of a cheap victory, was not only the main driver of the operation, and hence the crisis, it also was the cause of Pakistan's most damaging military defeat since the loss of East Pakistan in December 1971.» 
  4. Dettman Paul R. (2001)։ India Changes Course: Golden Jubilee to Millennium։ Greenwood Publishing Group։ էջեր 130, 131, 140, 177։ ISBN 978-0-275-97308-7։ «p. 130: the BJP could go to the people as the party that had undergirded India's victory over Pakistan in the Kargil 'war'. . 131: Another of India's institutions that had benefited from India's victory in the Kargil war was its military establishment. . 140: He went on to take credit for the conduct of a "war" effort that had led to a diplomatic as well as a military victory. . 177: For India, Vajpayee had led the military and diplomatic effort that had won the Kargil "war." For the world, he had done so while keeping India's armed forces on their own side of the LOC in Kashmir and he had prevented the outbreak of a multi-front general war with Pakistan.» 
  5. Perkovich George (2002)։ India's Nuclear Bomb: The Impact on Global Proliferation։ University of California Press։ էջ 479։ ISBN 978-0-520-23210-5։ «The Kargil war ended as had previous wars, with an Indian victory.» 
  6. Chakraborty A. K.։ «Kargil War Brings into Sharp Focus India's Commitment to Peace»։ Press Information Bureau, Government of India։ Վերցված է 23 May 2014 
  7. «Breakdown of casualties into Officers, JCOs, and Other Ranks»։ Parliament of India Website։ Արխիվացված է օրիգինալից 2 December 2008-ին։ Վերցված է 20 May 2009 
  8. «Complete Roll of Honour of Indian Army's Killed in Action during Op Vijay»։ Indian Army։ Արխիվացված է օրիգինալից 22 December 2007-ին։ Վերցված է 20 May 2009 
  9. «Official statement giving breakdown of wounded personnel»։ Parliament of India Website։ Արխիվացված է օրիգինալից 16 February 2008-ին։ Վերցված է 20 May 2009 
  10. «Musharraf claims Kargil was a big success militarily for Pakistan»։ Greater Kashmir։ 1 February 2013։ Արխիվացված է օրիգինալից 29 May 2013-ին։ Վերցված է 6 April 2013 
  11. 11,0 11,1 Tavares Rodrigo (2006)։ Understanding Regional Peace and Security։ Göteborg University։ էջ 297։ ISBN 978-9187380679։ «the US State Department quoted the Pakistani military casualties at 700, but according to the then PM Nawaz Sharif (quoted in Gulf News, February 2002), the entire Northern Light Infantry of Pakistan was wiped out during the conflict claiming 2,700 lives.» 
  12. «Pak quietly names 453 men killed in Kargil war»։ 18 November 2010։ Վերցված է 6 April 2013 
  13. «Pakistan Army admits to Kargil martyrs»։ NDTV։ Վերցված է 19 November 2010 
  14. «Musharraf now has Pak's Kargil toll: 357»։ Indian Express։ 7 October 2006։ Վերցված է 2 February 2013 
  15. «Kargil probe body had sought Musharraf's court martial»։ thenews.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 31 January 2013-ին։ Վերցված է 2 February 2013 
  16. «Over 4,000 soldiers killed in Kargil: Sharif»։ The Hindu։ Արխիվացված է օրիգինալից 3 October 2003-ին։ Վերցված է 17 January 2013 
  17. Malik V.P. (2006)։ Kargil from Surprise to Victory։ HarperCollins։ էջ 342։ ISBN 978-8172236359։ «According to our intelligence estimates, their Army suffered over 737 casualties, primarily due to our artillery fire.» 
  18. Pubby Manu (19 November 2010)։ «Kargil: Pak suffered most casualties at Batalik»։ The Indian Express։ Վերցված է 27 June 2018։ «Indian records say a total of 249 bodies of Pakistani soldiers were recovered during the battle but estimates of total enemy casualties is put around 1000-1200.» 
  19. Kanwal Gurmeet (2009)։ «Pakistan's Strategic Blunder at Kargil»։ CLAWS Journal: 72։ Արխիվացված է օրիգինալից 18 August 2019-ին։ Վերցված է 27 June 2018։ «The army recovered 249 dead bodies of Pakistani regular soldiers from the area of operations in Kargil; 244 dead bodies were buried as per military norms with religious rites; five bodies were accepted by Pakistan and taken back» 
  20. «How artillery changed the tide of the Kargil war»։ The Economic Times։ 25 July 2017։ Վերցված է 27 June 2018 
  21. «1999 Kargil Conflict»։ GlobalSecurity.org։ Վերցված է մայիսի 20, 2009 
  22. Tom Clancy, Tony Zinni, Tony Koltz (2004)։ Battle Ready։ Grosset & Dunlap։ ISBN 0-399-15176-1 
  23. «Pak commander blows the lid on Islamabad's Kargil plot»։ հունիսի 12, 2009։ Վերցված է հունիսի 13, 2009 
  24. «Sharif admits he let down Vajpayee on Kargil conflict»։ The Hindu (Chennai, India)։ սեպտեմբերի 10, 2007։ Վերցված է հունվարի 3, 2017 
  25. 25,0 25,1 Wolpert Stanley (14 Aug 2010)։ «Recent Attempts to Resolve the Conflict»։ India and Pakistan: Continued Conflict or Cooperation?։ University of California Press։ էջեր 73։ ISBN 9780520271401 
  26. Ali Tariq։ «Bitter Chill of Winter»։ London Review of Books=։ Վերցված է 2009-05-20 
  27. Colonel Ravi Nanda (1999)։ Kargil: A Wake Up Call։ Vedams Books։ ISBN 81-7095-074-0  Online summary of the Book
  28. Kargil: where defence met diplomacy Archived 16 December 2012 at the Wayback Machine. - India's then Chief of Army Staff VP Malik, expressing his views on Operation Vijay. Hosted on Daily Times; The Fate of Kashmir By Vikas Kapur and Vipin Narang Stanford Journal of International Relations; Book review of "The Indian Army: A Brief History by Maj Gen Ian Cardozo" Archived 8 January 2009 at the Wayback Machine. - Hosted on IPCS
  29. 29,0 29,1 R. Dettman Paul (2001)։ «Kargil War Operations»։ India Changes Course: Golden Jubilee to Millennium։ Greenwood Publishing Group։ էջեր 119–120։ ISBN 9780275973087 
  30. Samina Ahmed. "Diplomatic Fiasco: Pakistan's Failure on the Diplomatic Front Nullifies its Gains on the Battlefield" (Belfer Center for International Affairs, Kennedy School of Government)
  31. Daryl Lindsey and Alicia Montgomery։ «Coup d'itat: Pakistan gets a new sheriff»։ salon.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 2009-12-20-ին։ Վերցված է հունիսի 19, 2015 
  32. «War in Kargil - The CCC's summary on the war» (PDF)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2004-02-21-ին։ Վերցված է 2009-05-20 
  33. Samina Ahmed. "A Friend for all Seasons." (Belfer Center for International Affairs, Kennedy School of Government)
  34. «Rediff On The NeT: Pakistan refuses to take even officers' bodies»։ rediff.com։ Վերցված է հունիսի 19, 2015 
  35. "press release issued in New Delhi regarding bodies of two Pakistan Army Officers" Archived 15 June 2010 at the Wayback Machine.
  36. Second-Class Citizens by M. Ilyas Khan, The Herald (Pakistan), July 2000. Online scanned version of the article Archived 2011-07-21 at the Wayback Machine.(PDF)
  37. Musharraf and the truth about Kargil Archived 2011-05-03 at the Wayback Machine. - The Hindu 25 September 2006
  38. «Over 4000 soldier's killed in Kargil: Sharif»։ The Hindu։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-11-11-ին։ Վերցված է 2009-05-20 
  39. Kapur S. Paul (2007)։ Dangerous Deterrent: Nuclear Weapons Proliferation and Conflict in South Asia (23rd ed.)։ Stanford University Press։ էջ 227։ ISBN 978-0804755498 
  40. «Միջուկային զենքի տարածումը Մերձավոր Արևելքում - ԱՄՆ-ի սխալ քաղաքականությունը»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2008-01-17-ին։ Վերցված է 2007-12-21 
  41. Dialogue call amid fresh fighting - – BBC News
  42. Bill Clinton (2004)։ My Life (Bill Clinton autobiography)։ Random House։ ISBN 0-375-41457-6 , Pg 865

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կարգիլի պատերազմի մասին հնդկական աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կարգիլի պատերազմի մասին պակիստանական աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Muhammad Ayub (January 2005)։ An Army; Its role and Rule (A History of the Pakistan Army From Independence to Kargil 1947–1999)։ Rosedog Books, Pittsburgh, PA։ ISBN 0-8059-9594-3 
  • Hussain, P.A. Ashfaq (2008)։ Witness to Blunder։ Idara Matbuaat-e-Sulemani։ Վերցված է փետրվարի 1, 2013 
  • Mazari Shireen M. (2003)։ The Kargil conflict, 1999 : separating fact from fiction (1st ed.)։ Islamabad: Institute of Strategic Studies։ ISBN 978-9698772000 
  • Aziz, P.A. Shahid (2008)։ Yeh Khamoshi Kahan Tak?։ Islamabad: Army Press Publications 
  • Musharraf Pervez (2006)։ In the Line of Fire: A Memoir։ New York: Free Press։ ISBN 074-3283449 
  • Hilali A.Z. (2005)։ «Renewal of US–Pakistan Partnership: President BIll Clinton in Kargil War»։ US–Pakistan relationship : Soviet invasion of Afghanistan։ Burlington, VT: Ashgate։ ISBN 978-0754-642206 
  • Aziz Mazhar (2008)։ «L'État, c'est militaire'»։ Military control in Pakistan: The parallel state։ London: Routledge։ ISBN 978-0-203-93357-2 
  • Kiani, P.A. Jameshed Gulzar։ «Making an example»։ GEO Television Press Publishers։ Արխիվացված է օրիգինալից հունիսի 6, 2008-ին։ Վերցված է փետրվարի 1, 2013 
  • Siddiqa Ayesha (2007)։ Military Inc։ London: Pluto Press։ ISBN 978-0745325453 
  • Nawaz Shuja (2008)։ Crossed Swords: Pakistan, Its Army, and the Wars Within։ Karachi: Oxford University Press։ ISBN 978-0195476606 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]