Կարապենի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կարապենի
Andirobaamazonica.jpg
Դասակարգում
Թագավորություն  Բույսեր (Plantae)
Ինֆրաթագավորություն Streptophyta
Վերնաբաժին Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta)
Տիպ/Բաժին Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta)
Ենթատիպ Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytina)
Կարգ Օճառածաղկավորներ (Sapindales)
Ընտանիք Մելիազգիներ (Meliaceae)
Ցեղ Կարապենի (Carapa)

Կարապենի ՝ դա մահոգոնիա, Meliaceae, ընտանիքի ծաղկուն բույսերի ցեղատեսակ է:

Սրանք 30 մետր բարձրությամբ ծառեր են, տարածված արևադարձային Հարավային Ամերիկայում, Կենտրոնական Ամերիկայում, և Աֆրիկայում:

Կարապենին անգլերենում ունի երկու ընթանրացված անվանումներ՝ andiroba և crabwood, համապատասխանաբար:

Carapa guianensis տարածվածությունը

Բազմազանությունը և տարածվածությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս ցեղի տեսակները ցանկում դեռ քննարկման փուլում են: Ընդհանրապես ճանաչված տեսակներ են՝

Կարապենի 

Carapa guianensis (andiroba, crabwood)՝ Ամազոնիա, Կենտրոնական Ամերիկա, Կարիբյան ավազան



Carapa megistocarpa (tangare)՝ Էկվադոր



Carapa procera (Աֆրիկյան կարապենի, kowi, okoto)՝ Արևմտյան Աֆրիկա, Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն:



Առաջարկվող այլ տեսակներ.

Կարապենի 

Carapa akuri[1]



Carapa alticola[2]



Carapa longipetala[2]



Carapa nicaraguensis



Carapa vasquezii[3]



Բնափայտը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կարապենու փայտից պատրաստում են կահույք, տախտակներ և կայմեր: Կարապենի procera D.C և Կարապենի Trichila Procera շատ հայտնի են իրենց գեղեցկության շնորհիվ: Արևելյան Հնդկաստանի Moluccensis Lamk. (Xylocarpus obovatum Juss) կարապենու կեղևը շատ դառն է:

Կարապին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կարապին կամ Touloucounine (Eugène Caventou) ՝ դա շատ կայուն բյուրեղացվածության չենթարկվող ռեզինոիդային էլեմենտ է, որը ստացվում է Ֆրանսիական Գվիանայի կարապենուց: Կարապինը չի լուծվում ջրում, բևեկնախեժում (սկիպիդար), լուծվում է ալկոհոլում և քլորոֆորում, չեզոք է գունավոր ռեակտիվների նկատմամբ:

Օգտագործումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այդ ծառի փայտանյութը շատ կարևոր է, իսկ ձեթը ստացվում է սերմերից: Andiroba անունը ծագում է Նեենգատու նհանդի (Nheengatu nhandi rob) լեզվից , որը նշանակում է «դառը յուղ»:

Carapa guianensis- ից ստացվում է neem oil-ին նմանվող յուղ:

Neem ձեթը ստացվում է Նիմ կամ Նիիմ կամ էլ Ազադիրախթա հնդկական ծառատեսակից (լատ.՝ Azadirachta indica): Ձեթը, որը պարունակվում է կարապենու միջուկում՝ բաց դեղնավուն է և չափազանց դառն է: 25 °C-ից ցածր ջերմաստիճանում այն պնդանում է, նմանվելով վացելինի կամ նավթային ժելեի: Յուղը պարունակում է օլեին, պալմիթին և գլիցերին:

Կարապենու յուղը Ամազոնիայում ամենատարածված վաճառվող բժշկական յուղերից մեկն է:

Այն նաև օգտագործվում է մոծակների դեմ.պատրաստելով / ձևավորելով գնդիկներ, որոնք այրում են կամ պարզապես խառնելով աննատտոի հետ (Bixa orellana), ստանում են մածուկանման զանգված, որը և քսում են մաշկին[4]։

Աննատտո – դա նարնջագույն-կարմիր համեմունք է և սննդի ներկանյութ, որը ստանում են Ախիոտե ծառից (Bixa orellana): Կարապենու յուղը ստանում են բաց շագանակագույն սերմերից, որոնք հավաքվում են լողափերից կամ գետերից, որտեղ նրանք լողում են ծառից վայր ընկնելուց հետո:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Forget P. M. (2009)։ «A new species of Carapa (Meliaceae) from Central Guyana» (PDF)։ Brittonia 61 (4): 366–74։ doi:10.1007/s12228-009-9090-z 
  2. 2,0 2,1 Kenfack D., Peréz A. J. (2011)։ «Two new species of Carapa (Meliaceae) from western Ecuador»։ Systematic Botany 36 (1): 124–28։ doi:10.1600/036364411X553207 
  3. Kenfack D (2011)։ «Carapa vasquezii (Meliaceae), a new species from western Amazonia» (PDF)։ Brittonia 63 (1): 7–10։ doi:10.1007/s12228-010-9163-z (չաշխատող հղում)
  4. «Comparative study of the topical effectiveness of the Andiroba oil (Carapa guianensis) and DEET 50% as repellent for Aedes sp»։ Rev Inst Med Trop Sao Paulo 46 (5): 253–6։ 2004։ PMID 15517027։ doi:10.1590/s0036-46652004000500004