Կարամայ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox map.png
Կարամայ

ույղ. قاراماي, Қарамай

չին. 克拉玛依
Karamay river.jpg
ԵրկիրՉինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն Չինաստան
Մասն էՍինծիան ինքնավար շրջան
ԿարգավիճակՉԺՀ քաղաքային շրջան և մեծ քաղաք
Մտնում էՍինծյան
ԲԾՄ354 մետր
Օրենսդրական մարմինQ106713362?[1]
Բնակչություն (2010)391 008 մարդ
Տարածք7733,91 կմ²
Բարձրություն ծովի մ-ից՝
 - Միջին բարձրություն

 354 մ
China Xinjiang Karamay.svg
Ժամային գոտիUTC+8:00
Հեռախոսային կոդ+86 990
Փոստային ինդեքսներ834000
Ավտոմոբիլային կոդ新J
Պաշտոնական կայք

Կարամայ (ույղ. قاراماي, Қарамай, չին. պարզ. 克拉玛依, փինյին Kèlāmǎyī), քաղաքային շրջան ՉԺՀ-ի Սինծիան ինքնավար շրջանում։ Գտնվում է Ուրումչիից 320 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Կարամայ անվանումը առաջացել էույղուրերեն լեզվից, և նշանակում է սև յուղ (մազութ)։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1955 թվականի հոկտեմբերի 29-ին այդ կողմերում նավթ հայտնաբերվեց, որը ՉԺՀ-ի ստեղծման օրվանից ի վեր նավթի ամենամեծ պաշարն է։ 1957 թվականի հունվարի 24-ին Սինցզյան-Ույղուրական ինքնավար շրջանի ժողովրդական ներկայացուցիչների ասամբլեայի14-րդ նստաշրջանը որոշում կայացրեց ստեղծել նոր բնակավայր, իսկ 1958-ի մայիսի 29-ին ՉԺՀ Պետխորհրդի հրամանագրով ստեղծվեց Կարամայ քաղաքային գավառը։

1975 թվականին ստեղծվեց Կույտուն քաղաքային գավառը, որը հանվեց Կարամայի անմիջական ենթակայության տակից և հանձնվեց Իլի-Ղազախական ինքնավար շրջանի կառավարությանը։ Արդյունքում Կարամայի տարածքը բաժանվեց երկու մասի։

1982 թվականի փետրվարի 16-ին ինքնավար շրջանի ժողովրդական կառավարությունը որոշում կայացրեց Կարամայը վերածել քաղաքային շրջանի՝ բաժանելով այն 4 շրջանի։ 1984 թվականի օգոստոսի 17-ին Կարամայը դուրս է բերվել Չուգուչակի շրջանի և Իլի-Ղազախական ինքնավար շրջանի ենթակայության տակից և տեղափոխվել ինքնավար մարզի կառավարության ուղղակի ենթակայության տակ. միևնույն ժամանակ թաղամասերի բաժանումը հանվեց, և Կարամայը կրկին վերածվեց քաղաքային գավառի։ 1990 թվականի օգոստոսի 8-ին Կարամայի կարգավիճակը կրկին բարձրացվեց` փոխվելով քաղաքային շրջանի։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2015 թվականի դրությամբ բնակչությունն այստեղ կազմում է 460 000 մարդ։ Բնակչության 75%-ը կազմում են հաները (չինացիները), մնացածը` ույղուրները, ղազախները, մոնղոլները, հուեյցզուները։ Բնակչության խտությունը 1 քառակուսի կիլոմետրի վրա 50,6 մարդ է[2]։ 2015 թվականի մարդահամարի տվյալներով բնակչության թիվը կազմում է 401,468 մարդ[3]։

Վարչատարածքային բաժանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կարամայ քաղաքային շրջանը բաժանվում է 4 շրջանի, որոնցից մեկը համարվում է էքսկլավ.

Karamay mcp.png # Կարգավիճակ Անվանում Հիերոգլիֆներ Փինյին Ույղուրերեն

(արաբական գիր)

Ույղուրերեն

(լատինատառ)

Բնակչություն

(2003)

Տարածք

(կմ²)

Բնակչության խտություն

(մարդ/կմ²)

1 Շրջան Կարամայ 克拉玛依区 Kèlāmǎyī qū قاراماي رايونى Qaramay Rayoni 150 000 3833 39
2 Շրջան Մայտագ

(Դուշանցզի)

独山子区 Dúshānzǐ qū مايتاغ رايونى Maytagh Rayoni 50 000 400 125
3 Շրջան Ջերեբուլակ

(Բայցզյանտան)

白碱滩区 Báijiǎntān qū جەرەنبۇلاق رايونى Jerenbulaq Rayoni 50 000 1272 39
4 Շրջան Ուրխո 乌尔禾区 Wū'ěrhé qū ئورقۇ رايونى Orqu Rayoni 10 000 2229 4

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1955 թվականին քաղաքի մերձակայքում հայտնաբերվեց Չինաստանի նավթի ամենամեծ պաշարներից մեկը։ Այդ ժամանակից ի վեր քաղաքը զարգանում է որպես նավթի արդյունահանման և վերամշակման կենտրոն։

Տրանսպորտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Գոդաո 217

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքում լինում են չոր և տաք ամառներ։ Տարեկան ջերմաստիճանը տատանվում է -25-ից 40 °C սահմաններում։

1994 թվականի ողբերգություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1994 թվականի դեկտեմբերի 8-ին կինոթատրոնում բռնկված հրդեհի պատճառով մահացավ 323 մարդ, այդ թվում` 288 դպրոցահասակ երեխա։ Այն դարձավ ժամանակակից Չինաստանի պատմության ամենամեծ ողբերգություններից մեկը։ 2009 թվականին այդ դեպքերի հիման վրա նկարահանվեց «Կարամայ» փաստագրական ֆիլմը։

Քույր քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. National Database of Laws and Regulations — 2021.
  2. «KÈLĀMĂYĪ SHÌ (Prefecture-level City, Xīnjiāng Wéiwú'ĕr Zìzhìqū) Population»։ City Population 
  3. «Karamay: Bulletin for the economical and social development in 2015»։ Արխիվացված է օրիգինալից February 6, 2017-ին։ Վերցված է April 18, 2016