Կատվալեզու

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Կատվալեզու
Bidens tripartita 003.jpg
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Բույսեր
Տիպ Ծածկասերմեր
Դաս Երկշաքիլավորներ
Կարգ Աստղածաղկավորներ
Ընտանիք Բարդածաղկավորներ
Ցեղ Կատվալեզու
Լատիներեն անվանում
Bidens
L. (1753)
Հոմանիշներ

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում

ITIS 35705
NCBI 42336
EOL 59550

IPNI60433909-2

Կատվալեզու (լատ.՝ Bidens), բարդածաղկավորների ընտանիքի միամյա խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է մոտ 130 տեսակ։ Առավել տարածված է B. tripartita տեսակը, որը դեղաբույս է։

Կենսաբանական նկարագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Bidens gardneri flower.jpg

Ցողունը կանաչ է կամ բաց կարմրավուն, ուղիղ, մերկ կամ նոսր թավիկներով։ Տերևները հակադիր են, կարճ կոթունով, եռամաս։ Ծաղիկները երկսեռ են, դեղին, հավաքված զամբյուղ ծաղկաբույլում։ Ծաղկում է հուլիս-օգոստոսին։

Էկոլոգիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աճում է շրառատ վայրերում, ճահճուտներում, խոնավ մարգագետիններում։ Հայաստանում տարածված է Մարտունու շրջանում, Սևանի ավազանում, Գորիսի, Կապանի անտառային գոտում։ Պարունակում է եթերային յուղեր, լորձ, դաբաղանյութեր, սոսնձանյութ և այլն։

Կիրառություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դեղագործության համար պիտանի են բույսի վերգետնյա մասերը, որոնք պետք է հավաքել մինչև ծաղկելը կամ ծաղկման շրջանում։

Տեսակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կատվալեզվի դասը ընդգրկում է 247 տեսակ[1], նրանցից մի քանիսը՝[2]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Список видов рода Череда на сайте The Plant List(անգլ.)
  2. «GRIN Species Records of Bidens»։ Germplasm Resources Information Network։ United States Department of Agriculture։ Վերցված է 2011 թ․ փետրվարի 12 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Васильченко И. Т. Род 1511. Череда — Bidens L. // Флора СССР. В 30 т. / Начато при руководстве и под главной редакцией акад. В. Л. Комарова; Ред. тома Б. К. Шишкин. — М.—Л.։ Изд-во АН СССР, 1959. — Т. XXV. — С. 551—561. — 630 с. — 2500 экз.
  • Протопопова В. В. Род Череда — Bidens L. // Флора европейской части СССР / Отв. ред. и ред. тома Н. Н. Цвелёв. — Л.։ Наука, 1994. — Т. VII. — С. 37—38. — 317 с. — 920 экз.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 290 CC-BY-SA-icon-80x15.png