Կառլ Բյոմ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կառլ Բյոմ
Karl Böhm (1894–1981) ~1950 OeNB 653942.jpg
Բնօրինակ անունգերմ.՝ Karl Böhm
Ծնվել էօգոստոսի 28, 1894(1894-08-28)[1][2][3][4]
Գրաց, Շտիրիա, Ավստրիական կայսրություն[5]
ԵրկիրFlag of Austria.svg Ավստրիա
Flag of Germany.svg Գերմանիա
Մահացել էօգոստոսի 14, 1981(1981-08-14)[1][2][3][4] (86 տարեկանում)
Զալցբուրգ, Ավստրիա[5]
Ժանրերդասական երաժշտություն
Մասնագիտությունդիրիժոր և music director
ԼեյբլEMI
ՇրջանավարտԳրացի համալսարան
ԱնդամակցությունQ2363183? և Գերմանական մշակույթի ռազմատենչ միություն

Կառլ Բյոմ (գերմ.՝ Karl Böhm, օգոստոսի 28, 1894(1894-08-28)[1][2][3][4], Գրաց, Շտիրիա, Ավստրիական կայսրություն[5] - օգոստոսի 14, 1981(1981-08-14)[1][2][3][4], Զալցբուրգ, Ավստրիա[5]), ավստրիացի դիրիժոր, կլասիցիզմի և ռոմանտիզմի շրջանի գերմանական և ավստրիական երաժշտության նշանավոր կատարող:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կառլ Բյոմը ծնվել է Ավստրիայի Գրաց քաղաքում, իրավաբանի ընտանիքում: Սկզբում որոշել էր գնալ հոր հետքերով և իրավաբանություն է սովորել Գրացի համալսարանում, նույնիսկ պաշտպանել է ատենախոսություն (1919)` ստանալով իրավագիտության դոկտորի կոչում:

Երաժշտություն է ուսանել Գրացում, ապա մասնավոր ուսուցիչների` Գվիդո Ադլերի և Մանդիչևսկու մոտ` Վիեննայում (1913-1914): Դիրիժորական կարիերան սկսել է 1917 թվականին Գրացում: 1921 թվականից, Բրունո Վալտերի հետ համագործակցության շնորհիվ, Կառլ Բյոմն աշխատել է Մյունխենում` Բավարիայի պետական օպերայում: 1927 թվականին Դարմշտադտում զբաղեցրել է երաժշտական տնօրենի պաշտոն, իսկ 1931 թվականից աշխատել է Համբուրգում: 1933 թվականին առաջին անգամ ելույթ է ունեցել Վիեննայում` դիրիժորելով Վագների «Տրիստան և Իզոլդա» օպերան:

1934-1943 թվականներին Կառլ Բյոմը ղեկավարել է Դրեզդենի թատրոնը: Հենց այդ ժամանակ էլ նա մոտիկից ծանոթանում է Ռիխարդ Շտրաուսի հետ` մասնակցելով նրա մի շարք ստեղծագործությունների առաջնախաղերին («Լռակյաց կինը», 1935 և «Դափնե», 1938): 1943-1945 և 1954-1956 թվականներին նա եղել է Վիեննայի պետական օպերայի ղեկավարը և 1955 թվականին` թատրոնի նոր շենքի բացմանը, եղել է «Ֆիդելիոյի» բեմադրության դիրիժորը: Նա թողել է այդ պաշտոնը այն կշտամբանքների պատճառով, որ քիչ է լինում Վիեննայում: Նրան այդ պաշտոնում փոխարինել է Հերբերտ ֆոն Կարայանը, իսկ Կառլ Բյոմը դրանից հետո դիրիժորություն է արել թատրոնում:

Կառլ Բյոմը մասնակցել է Զալցբուրգի (1938 թվականից) և Բայրոյթի (1962-1971) փառատոններին: Հյուրախաղերով հանդես է եկել Իտալիայում, Ֆրանսիայում, Բուենոս Այրեսում, Տոկիոյում, Մոսկվայում և այլուր` կատարելով Մոցարտի, Շտրաուսի, Վագների, Բրուքների, Բեթհովենի ստեղծագործությունները: Սերտորեն համագործակցել է Վիեննայի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի հետ, իրականացրել բազմաթիվ ձայնագրություններ: 1967 թվականին կոչվել է նվագախմբի պատվավոր դիրիժոր: 1974 թվականին ամբողջությամբ ձայնագրվել են Մոցարտի սիմֆոնիաները: Երկու անգամ ստացել է «Գրեմմի» մրցանակ:

1980 թվականին Վիեննայի օպերայի` Ճապոնիայում կայացած հյուրախաղերի ժամանակ դիրիժորել է Ռիխարդ Շտրաուսի «Արիադնան Նաքսոսում» օպերան: Իր մահից ոչ շատ առաջ մասնակցել է Գյոց Ֆրիդրիխի «Էլեկտրա» ֆիլմ-օպերայի ձայնագրման աշխատանքներին:

Ստեղծագործություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կառլ Բյոմին համարում են 20-րդ դարի ամենահեղինակավոր ու մասշտաբային դիրիժորներից[6]: Նրա նվագացանկում հիմնական տեղ է զբաղեցրել գերմանական ու ավստրիական երաժշտությունը: Բյոմի ոճը բնորոշվում է ռիթմիկ կարգապահությամբ, ոճի մաքրությամբ և դետալներին հատկացված ուշադրությամբ:

Կառլ Բյոմի ձայնագրությունները բազմաթիվ են. Մոցարտի Բեթհովենի, Շուբերտի, Բրամսի բոլոր սիմֆոնիաները, Ռիխարդ Շտրաուսի, Վագների և Ալբան Բերգի օպերաների ու սիմֆոնիկ ստեղծագործությունների մեծ մասը: Դիրիժորի հուշերը` «Ես ամեն ինչ լավ հիշում եմ» վերնագրով, հրատարակվել են տարբեր հրատարակչությունների կողմից և թարգմանվել այլ լեզուներով[7]:

Ճանաչում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Մարտական ծառայությունների խաչ 2-րդ աստիճանի (հունվարի 30, 1943)
  • Կոմանդորի արծաթե խաչ «Ավստրիական Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճան (1959)[8]
  • «Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» օրդենի կոմանդոր (1960)
  • «Վիեննա քաղաքի պատվավոր շքանշան» (1964)
  • «Արվեստի բեռլինյան մրցանակ» «երաժշտություն» անվանակարգում (1967)
  • «Գիտության ու արվեստի ավստրիական պատվավոր խաչ» (1970)[9]
  • «Պատվավոր լեգեոնի օրդենի կոմանդոր» (1976)
  • «Շտիրիայի պատվավոր մրցանակ»
  • «Բայրոյթի պատվավոր ոսկե մրցանակ»

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1911 թվականին Ավստրիայում թողարկվել է 500 շիլինգ արժողությամբ արծաթե դրամ` Կառլ Բյոմի պատկերով[10][11]: 2012 թվականին Կառլ Բյոմը անունն ընդգրկվել է Gramophone ամսագրի Փառքի սրահում[12]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 SNAC — 2010.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Discogs — 2000.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 filmportal.de — 2005.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118512528 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  6. Акопян Л. О. Музыка XX века: энциклопедический словарь / Научный редактор Двоскина Е. М.. — М.: «Практика», 2010. — 855 с. — 2500 экз. — ISBN 978-5-89816-092-0
  7. Karl Böhm Ich erinnere mich ganz genau / Ханс Вайгель. — Мюнхен, 1980. — ISBN 978-3-423-02519-5
  8. «Список награждённых 1952—2012» (pdf) (German)։ էջ 58։ Վերցված է 2015-01-02 
  9. «Список награждённых 1952—2012» (pdf) (German)։ էջ 282։ Վերցված է 2015-01-02 
  10. «500 Schilling - Karl Böhm (1991)»։ Austria-Forum։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2015-10-24-ին։ Վերցված է 2016-01-02 
  11. «Ein Böhm-500er in Silber» (գերմաներեն)։ Վերցված է 2016-01-02 
  12. «Gramophone Hall of Fame» (անգլերեն)։ Gramophone։ Վերցված է 2016-01-02 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Endler, Franz Karl Böhm: ein Dirigentenleben / Vorwort von Leonard Bernstein. — Hamburg: Hoffmann und Campe, 1981. — ISBN 3455087701