Կառլհայնց Շտոքհաուզեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կառլհայնց Շտոքհաուզեն
Stockhausen 1994 WDR.jpg
Բնօրինակ անունգերմ.՝ Karlheinz Stockhausen
Ծնվել էօգոստոսի 22, 1928(1928-08-22)[1][2][3][4][5][6][7]
Mödrath, Kerpen, Rhein-Erft District, Քյոլնի վարչական շրջան, Հռենոսի պրովինցիա, Պրուսիայի ազատ պետություն, Վայմարյան Հանրապետություն[8] կամ Mödrath castle, Mödrath, Kerpen, Rhein-Erft District, Քյոլնի վարչական շրջան, Հռենոսի պրովինցիա, Պրուսիայի ազատ պետություն, Վայմարյան Հանրապետություն[9]
ԵրկիրFlag of Germany.svg Գերմանիա[10][11]
Մահացել էդեկտեմբերի 5, 2007(2007-12-05)[12][1][3][13][4][6][7] (79 տարեկանում)
Kürten, Rhein-Berg District, Քյոլնի վարչական շրջան, Հյուսիսային Հռենոս-Վեստֆալիա, Գերմանիա[8]
Ժանրերօպերա, էլեկտրոնային երաժշտություն, փորձարարական երաժշտություն, Սերիական երաժշտություն, aleatoric music?, 20-րդ դարի դասական երաժշտություն, կամերային երաժշտություն[14] և Կոնկրետ երաժշտություն[14]
Մասնագիտությունկոմպոզիտոր, երաժշտագետ, երաժշտության ուսուցիչ, երաժշտություն տեսաբան, համալսարանի պրոֆեսոր և երաժիշտ
Գործիքներդաշնամուր և ջութակ
ԱշխատավայրՔյոլնի երաժշտական բարձրագույն դպրոց
ԼեյբլDeutsche Grammophon
ԿրթությունԲոննի համալսարան և Քյոլնի երաժշտական բարձրագույն դպրոց
ԱնդամակցությունՇվեդիայի թագավորական երաժշտական ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա և Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիա
ԱմուսինMary Bauermeister?
ՊարգևներՍպայական շքանշանի խաչ «Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար», Հյուսիսային Հռենոս-Վեսթֆալիայի ծառայությունների համար շքանշան, Bach Prize of the Free and Hanseatic City of Hamburg?, Ernst von Siemens Music Prize? և Արվեստների և գրականության շքանշանի կոմանդոր
Կայքkarlheinzstockhausen.org
Karlheinz Stockhausen Վիքիպահեստում

Կառլհայնց Շտոքհաուզեն'' (գերմաներեն՝ Karlheinz Stockhausen, օգոստոսի 22, 1928(1928-08-22)[1][2][3][4][5][6][7], Mödrath, Kerpen, Rhein-Erft District, Քյոլնի վարչական շրջան, Հռենոսի պրովինցիա, Պրուսիայի ազատ պետություն, Վայմարյան Հանրապետություն[8] և Mödrath castle, Mödrath, Kerpen, Rhein-Erft District, Քյոլնի վարչական շրջան, Հռենոսի պրովինցիա, Պրուսիայի ազատ պետություն, Վայմարյան Հանրապետություն[9] - դեկտեմբերի 5, 2007(2007-12-05)[12][1][3][13][4][6][7], Kürten, Rhein-Berg District, Քյոլնի վարչական շրջան, Հյուսիսային Հռենոս-Վեստֆալիա, Գերմանիա[8]), գերմանացի կոմպոզիտոր։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կառլհայնց Շտոքհաուզենը ծնվել է 1928 թվականի օգոստոսի 22-ին գերմանական Մոյդռաթ քաղաքում և մահացել 2007 թվականի դեկտեմբերի 5-ին գերմանական Քյուռթեն քաղաքում։ Նրա հիմնական երաժշտական ուղղությունը էլեկտրոակուստիկ երաժշտությունն է։

Մանկությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շտոքհաուզենը ծնվել է Մոյդռախ քաղաքի ամրոցում (առ այսօր այդ շինությունը գոյություն ունի)։ Նա մանուկ հասակից հետաքրքրվել է երաժշտությունով։ Նրա մայրը նվագել է դաշնամուր և երգել է։ Մայրը երեք անհաջող հղիություններից հետո ունեցել է մեծ նյարդային ցնցումներ և տեղափոխվել է հոգեբուժարան։ Այս դեպքերից հետո Շտոքհաուզենի հայրը ամուսնանում է երկրորդ անգամ։ Իր խորթ մոր հետ կոմպոզիտորը ունեցել է բավական լարված հարաբերություններ։ Յոթ տարեկանից նա բնակվել է Ալթնեբերգ քաղաքում և սովորում է դաշնամուր և երգեհոն նվագել։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին նրա մայրը մահանում է հոգեբուժարանում։ Նրանց հայտնում են, որ մահվան պատճառը եղել է արյան քաղցկեղը, բայց տարիներ անց պարզվում է, որ կոմպոզիտորի մայրը զոհվել է նացիստական հարվածների պատճառով։ Տարիներ հետո կոմպոզիտորը այս հարցը բարձրացրել է դատարանում։

1942 թվականից, շարունակելով ուսումը, նա նաև սկսում է ջութակ նվագել։ 1945 թվականին նա վերջին անգամ տեսնում է իր հորը (նա մահանում է պատերազմի ժամանակ)։

Երաժշտական կարիերայի սկիզբը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1951 թվականին Կառլհայնց Շտոքհաուզենը բացահայտում է ժամանակից կոմպոզիտորներին (հիմնականում Օլիվիե Մեսսիանին)։ Այնուհետև տեղափոխվում է Փարիզ, ծանոթանում Պիեռ Բուլեզի և Լուիջի Նոնոյի հետ։ Տարված լինելով ժամանակակից կոմպոզիտորական հիմունքներով, նա սկսում է ստեղծագործել սերիալիզմի կանոններով։ Հաճախում է տարբեր ստուդիաներ և խորապես ուսումնասիրում է ձայնի կառուցավածքը և տատանումները։

1953 թվականին առաջին անգամ գրում է էլեկտրոնային ստեղծագործություն։ Գերմանիայում այս ուղղությունը ստացել է «էլեկտրոնային երաժշտություն» անվանումը։ Այնուհետև գրում է մեծ ստեղծագործություններ և դրանք ղեկավարելով տարբեր նվագախմբերում՝ ձեռք բերում համաշխարհային ճանաչում։ Շտոքհաուզենը մեծ դեր է նաև խաղացել տարբեր գերմանական երաժշտական փոփ խմբերի ոճերի հարցում։ Նա ինքը ազդվել է այս երաժշտությունից և ազդել է այս երաժշտության վրա։

Ստեղծագործությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շտոքհաուզենը գրել է շուրջ 300 ստեղծագործություն։ Ըստ նրա իր բոլոր ստեղծագործությունները մտքով շատ կապված են իրար հետ և կազմում են մեկ ընդհանուր ստեղծագործություն։ Նա գրել է հետաքրքիր կառուցվածք ունեցող գործեր, ինչպիսիք են օրինակ «ուղղաթիռային» լարային կվարտետը, որը ձայնագրվել է ուղղաթիռի մեջ։

Այլ ստեղծագործություններից են՝

  • Պունկտ
  • Խաղ
  • Քառակուսի
  • Միքստ
  • Խմբեր (գրված 3 տարբեր նվագախմբերի համար)և այլն։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 Karlheinz Stockhausen
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Encyclopædia Britannica
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 SNAC — 2010.
  5. 5,0 5,1 compArt database Digital Art — 2010.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Munzinger-Archiv — 1913.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Brockhaus Enzyklopädie
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118618350 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  9. 9,0 9,1 9,2 http://www.haus-moedrath.de/de/haus_ueber_uns.html
  10. http://www.bbc.co.uk/music/artists/fd09d776-ddfd-4558-afe7-814420d704ed
  11. http://www.nytimes.com/2011/03/06/arts/music/06alarm.html
  12. 12,0 12,1 12,2 http://www.guardian.co.uk/germany/article/0,,2224071,00.html
  13. 13,0 13,1 13,2 RKDartists
  14. 14,0 14,1 http://www.allmusic.com/artist/karlheinz-stockhausen-mn0000854925