Jump to content

Կառավարչական տնտեսագիտություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Կառավարչական տնտեսագիտություն (անգլ․՝ Managerial economics), տնտեսագիտության այն ճյուղն է, որն ուսումնասիրում է տնտեսական մեթոդների կիրառումը կազմակերպչական որոշումների կայացման գործընթացում[1]։ Տնտեսագիտությունը գիտություն է, որն ուսումնասիրում է ապրանքների և ծառայությունների արտադրությունը, բաշխումը և սպառումը: կառավարչական տնտեսագիտությունը ներառում է տնտեսական տեսությունների և սկզբունքների օգտագործումը սահմանափակ ռեսուրսների բաշխման վերաբերյալ որոշումներ կայացնելու համար[2]։ Այն ծառայում է որպես ուղեցույց մենեջերների համար հաճախորդների, մրցակիցների, մատակարարների և ընկերության ներքին գործունեության վերաբերյալ որոշումներ կայացնելիս[3]։

Կառավարիչները օգտագործում են տնտեսական մոտեցումներ՝ ընկերության շահույթը, ռեսուրսների բաշխումը և ընդհանուր արտադրությունը օպտիմալացնելու համար՝ միաժամանակ բարելավելով արդյունավետությունը և նվազագույնի հասցնելով անարդյունավետ գործունեությունը[4]։ Այս մոտեցումներն օգնում են կազմակերպություններին ռացիոնալ, առաջադեմ որոշումներ կայացնել՝ վերլուծելով գործնական խնդիրները ինչպես միկրո, այնպես էլ մակրո մակարդակներում[5]։ Կառավարման որոշումները կապված են կանխատեսման հետ (ապագայի վերաբերյալ որոշումներ կայացնելը), որը ներառում է ռիսկի և անորոշության որոշակի մակարդակների կանխատեսումները: Ուստի, տնտեսական կառավարման տեխնիկան օգնում է ղեկավարներին տեղեկացված լինել այդ որոշումների կայացման հարցում[6]։

Կառավարման տնտեսագետները կառավարչական տնտեսագիտությունը սահմանում են մի քանի եղանակով․

  1. Սա տնտեսագիտական տեսության և մեթոդաբանության կիրառումն է բիզնեսի կառավարման պրակտիկայում:
  2. Կենտրոնում է բիզնեսի արդյունավետության վրա:
  3. Սահմանվում է որպես «տնտեսագիտական տեսության համադրություն բիզնես պրակտիկայի հետ՝ կառավարման որոշումների կայացումը և ապագա պլանավորումը հեշտացնելու համար»:
  4. Ներառում է տնտեսական մտածողության օգտագործումը բիզնեսի իրավիճակները վերլուծելու համար:
  5. Նկարագրվում է որպես «հիմնարար կարգապահություն, որի նպատակն է հասկանալ և վերլուծել բիզնեսի որոշումների կայացման մարտահրավերները»:
  6. Սա ձեռնարկությունների կառավարման ստորաբաժանումների կողմից առկա ռեսուրսների բաշխման ուսումնասիրությունն է այս ստորաբաժանումների գործունեության շրջանակներում:
  7. Բիզնես իրավիճակներ, որոնք կարող են քանակապես գնահատվել և մշակվել, կամ գոնե քանակապես մոտարկվել մոդելների միջոցով: Այս դեպքում մենք պետք է հաշվի առնենք, թե ինչ է տեղի ունենում մոդելում[3]։

Կառավարման տնտեսագիտության երկու հիմնական նպատակներն են․

  1. Օպտիմալացնել որոշումների կայացման գործընթացը, երբ ընկերությունը բախվում է խնդիրների կամ խոչընդոտների՝ հաշվի առնելով և կիրառելով մակրո և միկրոտնտեսական տեսությունները և սկզբունքները[7]։
  2. Վերլուծել ինչպես կարճաժամկետ, այնպես էլ երկարաժամկետ պլանավորման որոշումների հնարավոր հետևանքները ձեռնարկության եկամուտների ստացման և շահութաբերության հիման վրա:

Հիմնական սկզբունքները, որոնք կառավարման տնտեսագետներն օգտագործում են վերը նշված նպատակներին հասնելու համար, հետևյալն են․

  • գործառնությունների կառավարման և դրանց արդյունավետության մոնիտորինգ,
  • թիրախավորում կամ նպատակադրում,
  • տաղանդների կառավարում և զարգացում։

Տնտեսական որոշումների օպտիմալացման համար հաճախ օգտագործվում են գործառնությունների հետազոտման, մաթեմատիկական ծրագրավորման, ռազմավարական որոշումների կայացման, խաղերի տեսության մեթոդներ[8][9] և այլ հաշվողական մեթոդներ[10]։ Վերոնշյալ մեթոդները սովորաբար օգտագործվում են տվյալների վերլուծության մեթոդների միջոցով քանակական որոշումներ կայացնելու համար:

Կառավարման տնտեսագիտության տեսությունը ներառում է խթանների, բիզնեսի կազմակերպման, կողմնակալության, գովազդի, նորարարության, անորոշության, գնագոյացման, վերլուծության և մրցակցության ուսումնասիրություն[11]։ Այլ կերպ ասած, կառավարչական տնտեսագիտությունը տնտեսական տեսության և կառավարման տեսության համադրություն է: Այն կարող է օգնել ղեկավարին որոշումներ կայացնելիս և ծառայել որպես կապ պրակտիկայի և տեսության միջև[12]։ Բացի այդ, կառավարչական տնտեսագիտությունը կարող է տրամադրել գործիքներ և տեխնիկա, որոնք ղեկավարներին հնարավորություն կարող են տալ օպտիմալ որոշումներ կայացնել ցանկացած սցենարի համար:

Կառավարման տնտեսագիտության գործիքների միջոցով լուծվող խնդիրների օրինակներն են՝

  • Ապրանքի կամ ծառայության գինը և քանակը, որը ձեռնարկությունը պետք է արտադրի:
  • Աշխատակազմի վերապատրաստման մեջ ներդրում կատարե՞լ, թե՞ շուկայում նոր աշխատողներ փնտրել:
  • Երբ պետք է ձեռք բերել կամ շահագործումից հանել հիմնական միջոցները՝ սարքավորումները:
  • Երկու ընկերությունների միջև մրցակցությունը հասկանալու վերաբերյալ որոշումները կայացվում են՝ ելնելով ընկերությունների շահույթն առավելագույնի հասցնելու կարողությունից[13]։
  • Սպառողների և մրցակիցների խթանների ազդեցությունը բիզնես որոշումների վրա[14]։

կառավարչական տնտեսագիտությունը երբեմն կոչվում է բիզնես տնտեսագիտություն և տնտեսագիտության այն ճյուղն է, որը միկրոտնտեսական վերլուծություն է կիրառում ձեռնարկությունների կամ կառավարման այլ առանձին ստորաբաժանումների որոշումների կայացման մեթոդների վրա՝ օգնելու ղեկավարներին կայացնել բազմակողմանի որոշումներ: Հաշվարկները և քանակական վերլուծությունը հիմնականում հիմնված են այնպիսի մեթոդների վրա, ինչպիսիք են ռեգրեսիայի վերլուծությունը, հարաբերակցությունը և մաթեմատիկական վերլուծությունը[15]։

Կառավարման տնտեսագիտության հետ կապված տնտեսական տեսություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Միկրոտնտեսագիտությունը կառավարման տնտեսագիտության գերիշխող ուղղությունն է, դրա որոշ հիմնական ասպեկտներից են․

Առաջարկի և պահանջարկի հարաբերությունը

Առաջարկի և պահանջարկի օրենքը նկարագրում է արտադրանքի արտադրողների և սպառողների միջև փոխհարաբերությունները[16]։ Օրենքը ենթադրում է, որ արտադրողի կողմից սահմանված գինը և սպառողի կողմից պահանջվող քանակը հակադարձ համեմատական են, այսինքն՝ սահմանված գնի բարձրացումից կարող է հետևել սպառողի կողմից պահանջարկի նվազման[16]։ Օրենքում նշվում է, որ վաճառողները ավելի մեծ քանակությամբ ապրանք կարող են արտադրել, եթե այն վաճառվի ավելի բարձր գնով[16]։

Պահանջարկի հավելաճը տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ ապրանքի պահանջարկը գերազանցում է դրա առաջարկը: Սրա առկայության դեպքում վաճառողները կարող են օգուտ քաղել՝ բարձրացնելով գինը: Հակառակը երևույթևը՝ առաջարկի հավելաճն է։

  • Արտադրության տեսություն

Արտադրության տեսությունը նկարագրում է այն ապրանքների քանակը, որոնք ձեռնարկությունն ընտրում է արտադրելու համար[17]։ Այս որոշումը կախված է մի շարք գործոններից, ներառյալ հումքի, աշխատուժի և կապիտալի ծախսերը[17]։ Ըստ արտադրության տեսությունը, բիզնեսը ձգտելու է օգտագործել ռեսուրսների ամենաէժան համադրությունը՝ պահանջվող քանակությունը արտադրելու համար: Արտադրության ֆունկցիան կարելի է նկարագրել ամենապարզ ձևով հավասարմամբ, որտեղ Q-ն ներկայացնում է ընկերության արտադրանքի ծավալը, L-ը փոփոխական ծախսերն են, իսկ K-ն՝ ֆիքսված ծախսերը[18]։

  • Հնարավորության կորուստ

Հնարավորության կորուստը (opportunity cost) դա լավագույն այլընտրանքային որոշումից հրաժարվելու արդյունքում կորցրած օգուտն է[19]։ Հնարավորության կորուստը որոշելու համար անհրաժեշտ է մանրամասն ուսումնասիրել բիզնեսի կողմից դիտարկվող յուրաքանչյուր գործողության ծախսերն ու օգուտները, և մեկ գործողությունը մյուսի փոխարեն ընտրելու արժեքը[20]։ Այնուհետև որոշում կայացնողը հնարավորություն կարող է ունենալ ընտրելու առավելագույն շահույթ բերող գործողությունը:

  • Գնագոյացման տեսություն

Գնագոյացման տեսությունը հիմնվում է առաջարկի և պահանջարկի սկզբունքի վրա՝ ապրանքի ճիշտ գին սահմանելու համար[21]։ Գնագոյացման տեսության նպատակն է սահմանել այնպիսի գին, որ ապրանքի առաջարկը հավասար լինի պահանջարկին[21]։ Եթե ղեկավարը սահմանի չափազանց բարձր գին, սպառողը կարող է գտնել, որ ապրանքն արժանի չէ այդ գնին և որոշի չգնել այն՝ հանգեցնելով ավելցուկային առաջարկի: Հակառակը տեղի է ունենում, երբ գինը սահմանվում է չափազանց ցածր, ինչի հետևանքով ապրանքի պահանջարկը գերազանցում է առաջարկը[21]։

  • Կապիտալի և ներդրումային որոշումների տեսություն

Ներդրումների վերաբերյալ որոշումները ձեռնարկությունում ամենակարևոր գործոնն են: Դրանք ներառում են միջոցների ռացիոնալ բաշխման որոշում, որը թույլ է տալիս կազմակերպությանը ներդրումներ կատարել շահութաբեր նախագծերում կամ ձեռնարկություններում՝ իր գործունեության արդյունավետությունը բարձրացնելու համար[22]։ Ֆոնդերի ռացիոնալ բաշխումը կարող է ներառել բիզնես ձեռք բերելը, սարքավորումների մեջ ներդրումներ կատարելը կամ որոշելը, թե արդյոք ներդրումներն ընդհանրապես կբարելավեն բիզնեսը[22]։

  • Պահանջարկի էլաստիկություն

Պահանջարկի առաձգականությունը կարևոր հասկացություն է կառավարման տնտեսագիտության մեջ: Ալֆրեդ Մարշալի կողմից մշակված պահանջարկի առաձգականության հայեցակարգը նկարագրում է, թե որքան զգայուն է պահանջարկի քանակի փոփոխությունը մեկ միավորի գնի փոփոխության նկատմամբ: «Շուկայում պահանջարկի առաձգականությունը մեծ է կամ փոքր, կախված նրանից, թե պահանջարկի ծավալը մեծ է թե փոքր, երբ գինը նվազում է կամ բարձրանում[23]։

Միկրոտնտեսական սկզբունքները օգտակար են կառավարման որոշումներ կայացնելու համար: կառավարչական տնտեսագիտությունը հենվում է այս բոլոր վերլուծական գործիքների վրա՝ տեղեկացված բիզնես որոշումներ կայացնելու համար:

Կառավարման տնտեսագիտության մեջ օգտագործվող վերլուծական մեթոդներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Պահանջարկի գնային առաձգականության վերլուծություն

Պահանջարկի գնաճի առաձգականությունը կառավարման տնտեսագիտության մեջ շատ օգտակար գործիք է, քանի որ այն թույլ է տալիս ղեկավարներին կանխատեսել պահանջարկի փոփոխությունը` կապված ապրանքների և ծառայությունների գների բարձրացման հետ[24]։ Գների առաձգականության սկզբունքը նկարագրում է նաև ապրանքների պահանջարկի փոփոխությունները՝ կախված բնակչության եկամուտների փոփոխությունից[24]։

Որտեղ Δ Q-ն պահանջարկի քանակի փոփոխությունն է՝ գնի համապատասխան փոփոխության Δ P-ի համար, իսկ Q-ն և P-ն ներկայացնում են ապրանքի քանակը և գինը նախքան փոփոխությունը։ Գնային առաձգականությունը կարևոր է կառավարման տնտեսագիտության համար, քանի որ այն օգնում է ֆիրմաների սահմանային եկամտի օպտիմալացմանը[25]։

  • Սահմանային վերլուծություն

Տնտեսագիտության մեջ սահմանային նշանակում է եկամտի և ծախսերի փոփոխությունը՝ արտադրանքի մեկ լրացուցիչ միավոր արտադրելիս։ Թե՛ սահմանային ծախսը, թե՛ սահմանային եկամուտը չափազանց կարևոր են տնտեսագիտության մեջ, քանի որ ֆիրմայի շահույթը առավելագույնի է հասնում, երբ սահմանային ծախսը հավասար է սահմանային եկամտին[26]։ Ղեկավարները կարող են բիզնես որոշումներ կայացնել արտադրության մակարդակի վերաբերյալ՝ հիմնվելով այս վերլուծության վրա՝ ֆիրմայի շահույթը առավելագույնի հասցնելու նպատակով։

Սահմանային վերլուծությունը համարվում է կառավարման տնտեսագիտության հիմնական գործիքներից մեկը, որը ներառում է սահմանային օգուտների և սահմանային ծախսերի համեմատություն՝ օպտիմալ փոփոխական որոշումներ կայացնելու համար։ կառավարչական տնտեսագիտությունն օգտագործում է բացատրական փոփոխականներ, ինչպիսիք են արտադրանքը, գինը, արտադրանքի որակը, գովազդը և հետազոտությունն ու զարգացումը՝ զուտ օգուտները առավելագույնի հասցնելու համար։

  • Մաթեմատիկական մոդելի վերլուծություն

Էկոնոմետրիկ վերլուծության կիրառումն աճել է տնտեսագիտության և կառավարման զարգացման հետ մեկտեղ, այս համատեքստում աճել է նաև շահույթի առավելագույնացման համար դիֆերենցիալ հաշվարկի կիրառման օգտագործումը[27]։

Ֆունկցիայի ածանցյալը վերցնելով՝ ֆունկցիայի առավելագույն և նվազագույն արժեքները հեշտությամբ որոշվում են՝ ածանցյալը զրոյի հավասարեցնելով։ Սա կարող է կիրառվել արտադրական ֆունկցիայի նկատմամբ՝ գտնելու արտադրության այն քանակը, որը առավելագույնի է հասցնում ֆիրմայի շահույթը[28]։ Այս հասկացությունը կարևոր է ղեկավարների համար՝ ծախսերը նվազագույնի կամ շահույթը առավելագույնի հասցնելու նպատակով[29]։

Մաթեմատիկական մոդելների կիրառման հիմնական ոլորտներն են․

  • Պահանջարկի կանխատեսում։ Նախքան որոշակի արտադրանքի արտադրության մասշտաբները որոշելը, ձեռնարկությունները պետք է կանխատեսեն շուկայի զարգացման ներուժը: Աայս դեպքում անհրաժեշտ է հաշվի առնել հետևյալ գործոնները։ Կարող են ստեղծվել համապատասխան մաթեմատիկական մոդելներ, որոնք արտացոլում են շուկայի զարգացման վրա ազդող տարբեր գործոնների քանակական փոփոխությունները, այնուհետև վերլուծվում են պահանջարկի վրա այդ փոփոխությունների ազդեցության չափը:
  • Արտադրության վերլուծություն: Արտադրության գործոնների մուտքագրում, արտադրության կազմակերպման ձևի ընտրություն և արտադրանքի կառուցվածքի որոշում։ Այս ամենը կարելի է վերլուծել և լուծել մաթեմատիկական մոդելների ստեղծման միջոցով:
  • Ծախսերի որոշում։ Ծախսերը գործոն են, որոնք ուղղակիորեն ազդում են շահույթի վրա և հանդիսանում են ձեռնարկության զարգացման ամենակարևոր խնդիրներից մեկը: Ձեռնարկության ծախսերի մակարդակը կարող է որոշվել մաթեմատիկական մոդելների միջոցով: Երբ ձեռնարկությունը փոխում է արտադրության և գործունեության ուղղությունը կամ ընդլայնում է իր շրջանակը, այդ մեթոդները կարող են օգնել որոշել օպտիմալ մակարդակը՝ առավելագույն շահույթ ստանալու համար:
  • Շուկայի վերլուծություն։ Շուկան տնտեսության մեջ հիմնարար հասկացություն է և գործնականում դրսևորվում է բազմաթիվ տարբեր ձևերով: Մաթեմատիկական մոդելները կարող են ստեղծվել՝ վերլուծելու չափը, գինը և մրցակցային ռազմավարությունները, որոնք ընկերությունը կարող է ընտրել շուկայական տարբեր պայմաններում:
  • Ռիսկերի վերլուծություն։ Ռիսկերի վերլուծությունը ապագա պայմանների կանխատեսումն է:

Որոշումների կայացումը կառավարչական տնտեսագիտությունում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

կառավարչական տնտեսագիտությունն իր հիմքում կապված է որոշումների կայացման հայեցակարգի՝ «տնտեսագիտության տեսության և մեթոդների կիրառում բիզնես որոշումների կայացման համար» հետ[30]։ Այս գիտակարգը մասամբ նկարագրական բնույթ ունի, քանի որ այն առաջարկում է գործողությունների ծրագիր կառավարչական խնդիրնեի լուծման գործում[4]։ Կառավարման տնտեսագիտության նպատակն է տրամադրել գործիքներ և մեթոդներ տեղեկացված որոշումներ կայացնելու համար, որոնք ուղղված են ծախսերը նվազագույնին հասցնելուն և շահույթը մաքսիմալացնելուն[4]։ կառավարչական տնտեսագիտությունը կիրառություն է գտել բազմաթիվ տարբեր բիզնես ծրագրերում, չնայած գործունեության ամենատարածված ոլորտները կապված են ռիսկերի, գնագոյացման, արտադրության և կապիտալ որոշումների հետ, որոնք սովորաբար կայացնում է կառավարիչը[31]։ Կառավարիչները ուսումնասիրում են կառավարչական տնտեսագիտությունը, քանի որ դա նրանց հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել, թե ինչպես կարող են վերահսկել իրենց կազմակերպությունների գործունեությունը: Կազմակերպությունները կարող են լավ գործել, եթե ղեկավարները ռացիոնալ կերպով կիրառեն տնտեսական վարքագծի նկատմամբ կիրառվող սկզբունքները[3]։

կառավարչական տնտեսագիտությունը՝ որպես գիտություն

  1. Սահմանել խնդիրը
    Բիզնես որոշում կայացնելու առաջին քայլը խնդիրն ամբողջությամբ հասկանալն է: Առանց խնդրի ճիշտ վերլուծության, ցանկացած մշակված լուծում կարող է լինել ոչ ադեկվատ[32]։
    Խնդրի սխալ նույնականացումը երբեմն կարող է հանգեցնել խնդրի[33]։
  2. Սահմանել նպատակը
    Երկրորդ քայլը որոշման նպատակի գնահատումն է[33]:
    Այս քայլը որոշում է խնդրի հնարավոր լուծումը, որը սահմանվել է առաջին քայլում: Կարող են նախապես նույնականացված խնդրի մի քանի հնարավոր լուծումներ սահմանվել։
  3. Բացահայտել այլընտրանքային տարբերակները
    Կարելի է խնդիրը լուծելու համար բիզնեսի առջև անհրաժեշտ պահանջների խորացված վերլուծությունից հետո հնարավոր լուծումների տարբերակները համադրել[32]։
    Շատ դեպքերում խնդրի մեկից ավելի հնարավոր լուծումներ կարող են լինել: Օրինակ՝ մի ընկերություն, որը ձգտում է ավելի շատ ուշադրություն դարձնել սոցիալական լրատվամիջոցներին, կարող է բարելավել իր բովանդակության որակը, համագործակցել այլ ստեղծողների հետ կամ երկուսն էլ միասին անել[32]։
  4. Կանխատեսել հետևանքները
    Այս քայլը ներառում է քայլ 3-ում նկարագրված խնդրի լուծումների հետևանքների գնահատում: Բիզնես որոշումների հնարավոր հետևանքները կարող են ներառել՝ արտադրողականության, առողջությապահության, շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության և այլ ռիսկեր[34]։
    Այստեղ կառավարչական տնտեսագիտությունը օգտագործվում է գործողության ռիսկերը և հնարավոր ֆինանսական հետևանքները որոշելու համար։
  5. Որոշում կայացնել
    Այս խնդրի հետևանքները և հնարավոր լուծումները վերլուծելուց հետո կարող եք որոշում կայացնել: Այս փուլում հնարավոր լուծումները պետք է լինեն չափելի մեծություններ, որոնք քանակականացվել են տնտեսական կառավարման մեթոդների միջոցով՝ շահույթը առավելագույնի հասցնելու և ընկերության համար ռիսկերն ու անբարենպաստ հետևանքները նվազագույնի հասցնելու համար[33]։ Այս քայլը ներառում է լուծման զգայունության վերլուծություն: Ընտրված լուծման զգայունության վերլուծությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես է լուծման ելքը փոխվում՝ կախված մուտքային տվյալների փոփոխությունից[35]։ Զգայունության վերլուծությունը թույլ է տալիս վերլուծել մշակված լուծման ուժեղ և թույլ կողմերը[33]։

Գնագոյացում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կարևոր է հասկանալ, թե ինչ գնային որոշումներ պետք է կայացվեն ընկերության ապրանքների և ծառայությունների վերաբերյալ: Արդյունավետ գնագոյացումը անհրաժեշտ է եկամտի և շահույթի ցանկալի մակարդակը ապահովելու և հաճախորդների գոհունակությունը պահպանելու համար[36]։ Չափազանց ցածր գինը նվազեցնում է շահութաբերությունը, բացասաբար է ազդում արտադրանքի որակի ընկալման վրա։ Չափազանց բարձր գինը կարող է բացասաբար ազդել կազմակերպության իմիջի վրա սպառողի տեսանկյունից[37]։

Կառավարիչները կարող են գներ նշանակել՝ օգտագործելով ինտուիտիվ կամ տեխնոկրատական որոշումների կայացման ոճերից որևէ մեկը: Տեխնոկրատական մոտեցումը հիմնված է քանակական վերլուծության և օպտիմալացման վրա և, ընդհանուր առմամբ, ներառում է փոխհատուցման գնահատման մեթոդ[38]։ Փոխհատուցվող գնահատումը թույլ է տալիս, որ մեկ հատկանիշը փոխհատուցի մյուսին։ Օրինակ՝ ղեկավարը կարող է արտադրանքի գինը սահմանել ավելի ցածր՝ դրա ավելի ցածր որակը փոխհատուցելու համար[39]։ Ինտուիտիվ որոշումներ կայացնելու գործընթացը հիմնված է սպառողների հեուրիստիկայի վրա, այն սահմանվում է որպես արագ որոշումների կայացման ճանաչողական գործընթաց, որը տեղի են ունենում վերլուծվող տեղեկության ծավալը սահմանափակելու միջոցով[40]։

Տնտեսական հասկացությունները, ինչպիսիք են մրցակցային առավելությունը, շուկայի սեգմենտավորումը և գների քաղաքականությունը, կապված են գնագոյացման ռազմավարության հետ[30]։ Գինը սահմանելու համար, որը կարող է խթանել ընկերության վաճառքն ու արդյունավետությունը, ղեկավարները պետք է հասկանան այն տնտեսական միջավայրը, որտեղ նրանք աշխատում են[41]։

Գնի տարբերակում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գների տարբերակումը ենթադրում է նույն կամ նմանատիպ ապրանքի տարբեր գներով վաճառք սպառողների տարբեր հատվածներին[42]։ Սպառողական սեգմենտները բաժանվում են ըստ այն էական տարբերության, թե որքան են պատրաստ վճարել։ Գների տարբերակում իրականացնելու համար ընկերությունները պետք է կարողանան տարբերազատել հաճախորդների սեգմենտները՝ ըստ տարբեր գների էլաստիկությունների, ունենան որոշակի մասնաբաժին շուկայում[43]։

Գոյություն ունեն գների տարբերազատման երեք դասական տեսակներ.

  • Առաջին աստիճանի գների տարբերակում կամ կատարյալ գների տարբերակում տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ ընկերությունը կարողանում է ճշգրիտ որոշել, թե որքան է պատրաստ վճարել յուրաքանչյուր գնորդ: Գործնականում, սակայն, այս ռազմավարությունը դժվար է իրականացնել, քանի որ այն պահանջում է պահանջարկի կորի ամբողջական իմացություն[30]։
  • Երկրորդ աստիճանի գների տարբերակումը կարող են տեղի ունենալ այն ժամանակ, երբ ընկերությունները ապրանքների կամ ծառայությունների գները սահմանում են տարբեր ձևերով՝ կախված գնված միավորների քանակից: Որպես օրինակներ կարելի է բերել քանակի զեղչերը, մեծածախ գները և երկուսը մեկում առաջարկները և այլն[43]։
  • Երրորդ աստիճանի գների տարբերակումը տարբեր կերպ է որոշում ապրանքների կամ ծառայությունների գները՝ կախված տարբեր սեգմենտների ժողովրդագրական առանձնահատկություններից: Երրորդ աստիճանի գների տարբերակման օրինակներ են ուսանողներին և թոշակառուներին տրամադրվող զեղչերը կամ «վերջին րոպեի գնման» զեղչված տոմսերը[44]։

Գների տարբերակման լրացուցիչ ձևերից կարող են լինել խմբային, ներանձնային գների տարբերակումները, ինչպես նաև հաճախորդի գնումների պատմության վրա հիմնված գների տարբերակումը[45]։ Ընկերության գնային տարբերակումը արդյունավետորեն իրականացնելու ունակությունը կարող է մեծացնել դրա շահութաբերությունը և (կամ) մեծացնել հաճախորդների բազան, բայց միայն այն դեպքում, եթե բավարարվեն գների խտրականության համար անհրաժեշտ պայմանները:

Գնագոյացման հոգեբանություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գնագոյացման հոգեբանությունն օգտագործվում է հասկանալու համար, թե ինչպես է գնագոյացումը ազդում սպառողների կողմից ապրանքների ընկալման և սպառման պատրաստակամության վրա: Ապրանքի գինը որոշելու եղանակը ազդում է դրա ընկալվող արժեքի վրա: Ընկերությունները կարող են օգտվել սպառողների վճարելու պատրաստակամությունից՝ ազդելով նրանց գների ընկալման վրա, հեշտացնելով վճարման գործընթացը և նվազեցնելով փոփոխական ծախսերը:

Սպառողի կողմից գնի ընկալումը կարող է փոխվել՝ ավելի փոքր ցուցանիշ սահմանելով (օրինակ՝ ապրանքի գինը 5 դոլարի փոխարեն 4,99 դոլար սահմանելով), բազային բարձր գին սահմանելով կամ ծախսերը բաժանելով առանձին բաղադրիչների (օրինակ՝ ապրանքի գինը և առաքման արժեքը):

Վճարման ժամանակ «ցավի նվազեցումը» ենթադրում է ռազմավարությունների իրականացում, որոնք ուղղված են նվազագույնի հասցնելու այն հոգեբանական «ցավը», որը մարդիկ ունենում են ծախսելիս, քանի որ մարդիկ, բնականաբար, հակված չեն կորուստների[46]։ Դրանք ժամանակավոր ռազմավարություններ են, այդպիսի ռազմավարություններից են վճարումների արգելափակումը կամ գանձումը սպառելուց առաջ։

Վերջապես, օգտագործելով փոփոխական ծախսերը, ընկերությունները կարող են մեծացնել արտադրողների ավելցուկը և (կամ) պահպանել շուկայի ավելի մեծ մասնաբաժինը: Փոփոխական ծախսերը «արդյունք են սպառողների՝ ընթացիկ գնման և նախորդ ներդրումների միջև համապատասխանություն ապահովելու ձգտման»[47]։ Այնուամենայնիվ, հաճախ սպառողները չեն կարող օպտիմալ ընտրություն կատարել կորցնելու ցանկության, տեղեկատվության պակասի, ձգձգումների, ստատուս քվոյի նկատմամբ կողմնակալության կամ նվիրատվության ազդեցության պատճառով[48]։ Սա թույլ է տալիս ընկերություններին օգտագործել այս վարքագիծը այնպիսի ռազմավարությունների միջոցով, ինչպիսիք են «ներածական գները» և «լրացուցիչ գները», որոնք ենթադրում են ավելի էժան նախնական գնում, բայց ավելի թանկ փոխարինում։

Գնագոյացման հոգեբանությունը բացատրություն է տալիս այն մասին, թե ինչու սպառման օրինաչափությունները միշտ չէ, որ համահունչ են նեոդասական ըմբռնմանը, որ գինը և սպառումը հակադարձ կապի մեջ են[49]։ Սնոբի էֆեկտը, հաղթողի էֆեկտը և Վեբլենի էֆեկտը այս ենթադրության երեք հակադիր օրինակներն են:

  • «Սնոբի էֆեկտը» տեղի է ունենում, երբ սպառողները նվազեցնում են որևէ ապրանքի սպառումը, և երբ այլ սպառողներ են սկսում այն սպառել[50]։ Ապրանքին վերագրելով յուրահատուկ ընկալվող արժեք, այս արժեքը նվազում է, երբ պահանջարկն աճում է։
  • Զանգվածային սպառման ազդեցությունը հակադարձ է: Սպառողները ցանկանում են սպառել նույնը, ինչ բոլորը, և, հետևաբար, ապրանքները գնահատում են ըստ ընկալվող սոցիալական արժեքի, այլ ոչ թե գնի[49]։
  • Ըստ Վեբլենի էֆեկտի՝ սպառողները գինը ընկալում են որպես արժեքի ցուցիչ և, հետևաբար, ավելի շատ են սպառում, քանի որ գները բարձրանում են[50]։

Սպառողների որոշումների կայացում (տեսություններ և նախապաշարմունքներ)

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կազմակերպչական որոշումների հաջող կայացման համար ղեկավարությունը պետք է պատկերացում ունենա սպառողի վարքի և որոշումների կայացման գործընթացի մասին: Սպառողի վարքագիծը կապված է որոշումներ կայացնող ստորաբաժանումների կողմից ապրանքների, ծառայությունների, ժամանակի և գաղափարների գնման, օգտագործման և վաճառքի հետ[51]։

Ռացիոնալ ընտրության տեսություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռացիոնալ ընտրության տեսությունը որոշումների կայացման տեսություն է, որը հայտնի է նաև որպես իրավունքի և տնտեսագիտության տեսություն, այն բխում է ենթադրությունից, որ մարդիկ ձգտելու են առավելագույնի հասցնել իրենց ստացած արդյունքները, ունեն հստակ սահմանված նախապատվություններ և հետևողականորեն կայացնում են ռացիոնալ որոշումներ[52]։ Այս տեսությունը զարգանում է «տնտեսական մարդու տեսության» հիման վրա, որը ենթադրում էր, որ մարդիկ արձագանքում են արտաքին ազդակներին՝ պատասխան հաղորդելու համար: Ռացիոնալ ընտրության տեսությունը հիմնված է այս գաղափարի վրա՝ հիմք ընդունելով, որ սպառողը տեղեկատվության մշակման վերաբերյալ որոշում կայացնողն է, այնուամենայնիվ, այն հաշվի չի առնում հոգեբանական գործոնները և էմպիրիկ տվյալները մարդու վարքագծի վերաբերյալ[53]։

Ռացիոնալ ընտրության տեսությունը կատարում է հետևյալ ենթադրությունները․

  1. Կան օբյեկտիվ չափանիշներ, որոնք թույլ են տալիս սպառողին տարբերակել ռացիոնալ ընտրությունը իռացիոնալից:
  2. Կազմակերպությունների և սպառողների միջև վարքի փոքր տարբերություններ կան:
  3. Սպառողները որոշումներ են կայացնում՝ հիմնվելով գործոնների գիտակցված հաշվարկման վրա:
  4. Սպառողները որոշումներ են կայացնում՝ առաջնորդվելով ռացիոնալ նկատառումներով:
  5. Սպառողները որոշումներ են կայացնում՝ ելնելով նախասիրությունների կայուն շարքից:
  6. Սպառողները ձգտում են ստանալ առավել հարմար պայմաններ։
  7. Նպատակ ունենալով առավելագույնի հասցնել իրենց պայմանների բարելավումը, սպառողները իրականացնում են ռիսկերի գնահատում:
  8. Ձգտում են հեշտ բավարարվածության։

Այս ենթադրությունները հաշվի չեն առնում մարդկային սխալի այն հանգամանքները, երբ սպառողները սխալ են մեկնաբանում տեղեկատվությունը կամ հաշվի են առնում միայն համապատասխան տեղեկատվության մի մասը: Ռացիոնալ ընտրության տեսության ենթադրությունը, որ բոլոր անհրաժեշտ տեղեկատվության առկայության դեպքում սպառողները ռացիոնալ որոշում կկայացնեն, սահմանափակ է[53]։ Փոխարենը, հասկանալով սահմանափակ ռացիոնալությունը, վարքագծային տնտեսագիտության մեջ ուսումնասիրված հայեցակարգը, կարող է օգնել ընկերություններին և ղեկավարներին որոշումներ կայացնել:

Վիճակից կախված նախապատվություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սպառողի նախասիրությունները կախված են նրանից, թե ինչ վիճակում է գտնվում սպառողը որոշման կայացման պահին։ Օրինակ՝ ուտելը ավելի համեղ է, երբ սոված եք, կամ համերգին մասնակցելը ավելի զվարճալի է, Եթե վնասվածք չեք ստացել[54]։ Պետությունից կախված նախապատվության մոդելների մեծ մասը ենթադրում է, որ մարդիկ գիտակցում են իրենց ներկայիս վիճակի ազդեցությունը տվյալ պահին նախապատվության ձևավորման վրա: Այնուամենայնիվ, էմպիրիկ ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ դա միշտ չէ, որ այդպես է[55]։ Այս անհամապատասխանությունը բացատրվում է մի քանի նախապաշարմունքներով․

  • Կանխատեսման նախապատվությունը տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ սպառողները կանխատեսում են, որ իրենց ապագա նախասիրությունները կարող են համապատասխանել իրենց ներկայիս նախասիրություններին:
  • Գնահատելի նախապատվությունը տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ սպառողները հաշվի են առնում անցյալի փորձը, երբ որոշում են կայացնում, թե արդյոք պետք է կրկնել նախկինում կատարված սպառողական գործողությունները: Այս նախապատվությունը կարող է հանգեցնել տնտեսական որոշումների կայացման համակարգված սխալների[54]։
  • Իրավիճակի նկատմամբ նախապատվելի վերաբերմունքն առաջանում է, երբ սպառողները նախընտրում են հետևել նախորդ ընթացակարգերին կամ գնել նախկինում օգտագործված ապրանքներ՝ չունենալով ապացույց, որ այս ընտրությունն ավելի լավն է, քան այլընտրանքները[56]։ Այս նախապաշարմունքը հակասում է մարդու բնության հիմնական օրենքին, ըստ որի՝ նա, ով լավագույնս է հարմարվում, գոյատևում է և ուստի, սա հակասում է գործարար գրականության մեջ արտահայտված փոփոխությունների դրական տեսակետներին[57]։

Ճանաչողական նախապատվություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բացի նախապաշարմունքներից, որոնք ազդում են պետությունից կախված նախասիրությունների վրա, կան մի շարք ճանաչողական նախապաշարմունքներ, որոնք կարող են ձևավորել սպառողների նախասիրությունները և ազդել որոշումների կայացման վրա[58]։ Ճանաչողական նախապաշարմունքերի ամբողջական ցանկը տրված է ճանաչողական կողմնակալություն բաժնում: Այս նախապաշարմունքերը կարող են իրական հետևանքներ ունենալ ընկերությունների գործունեության, հանրային քաղաքականության և ընդհանրապես սպառողի ընտրության վրա[59]։

Խթաններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դրամական և ոչ դրամական խթանները օգտագործվում են ղեկավարների կողմից՝ աշխատակիցներին դրդելու հասնել ընկերության նպատակներին[60]։ Խթանների կիրառման արդյունքը կախված է խթանների մշակման և ներդրման գործընթացից, դրանց փոխազդեցությունից ներքին և սոցիալական դրդապատճառների հետ, ինչպես նաև դրանց վերացման վարքային հետևանքներից[14]։

Ոլորտային փորձի ընթացքում, որը վերլուծել է աշխատանքի արդյունքների հիման վրա դրամական խթանների ազդեցությունը, ցույց է տրվել, որ աշխատանքի արտադրողականությունը բարձրացել է աշխատողների կարողությունների համաձայն, այնուամենայնիվ, նկատվել է խթանում չպահանջող առաջադրանքների անտեսման դեպքերի թվի աճ[61]։

Դրամական խթանները սովորաբար ունենում են երկու տեսակի ազդեցություն, որոնք հայտնի են որպես «ստանդարտ ուղղակի գների ազդեցություն» և «անուղղակի հոգեբանական ազդեցություն» անվանումներով: Ստանդարտ ուղղակի գների ազդեցությունը խթանված վարքագիծն ավելի գրավիչ է դարձնում, իսկ անուղղակի հոգեբանական ազդեցությունը խթանված վարքագիծը պակաս գրավիչ է դարձնում՝ ղեկավարներից կարևոր տեղեկություններ փոխանցելով գործակալներին (աշխատողներին) որակի ակնկալիքների վերաբերյալ[14]:

Գործակալները տեղեկատվություն են ստանում ինչպես խթանների չափի, այնպես էլ առկայության մասին: Օրինակ՝ համայնքի անդամներին միջուկային թափոնների աղբավայրի մոտ բնակվելու համար բարձր դրամական փոխհատուցում առաջարկելը ցույց է տալիս տեղադրման հետ կապված բարձր ռիսկերի առկայությունը, ինչը նվազեցնում է համայնքի անդամների պատրաստակամությունը ընդունել գործարանի տեղադրումը նույնիսկ բարձր դրամական խթանների առկայության դեպքում[62]։ Ի հակադրություն, հայտնի փորձի ընթացքում երեխաների խնամքի կենտրոնը 3 դոլար վճար էր սահմանել այն ծնողների համար, ովքեր ուշ են վերցր իրենց երեխաներին: Այս խթանը ծնողների կողմից ընդկալվել էր այսպես՝ փոքր տուգանքը ցույց է տալիս, որ ուշանալը այդքան էլ վատ չէ, և ուստի կարճ ժամկետում ուշացումների թիվն ավելացել էր: Այս տեղեկատվությունը պահպանվել էր նաև տուգանքը վերացնելուց հետո, և այն ծնողները, ովքեր տուգանվել էին, ավելի հակված էին իրենց երեխային ուշ վերցնելու, քան նրանք, ովքեր չէին ստացել այս տեղեկատվությունը[63]։

Այնուամենայնիվ, ընդհանուր առմամբ, երբ խթանները բավականաչափ բարձր են, ստանդարտ ուղղակի գների ազդեցությունը հակված է գերակշռել անուղղակի հոգեբանական ազդեցության նկատմամբ, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ խթաններն այնքան բարձր են, որ գործակալները բացասական պատկերացում են կազմում հանգամանքների վերաբերյալ[64]։

Աշխատավարձի անհավասարություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այն դեպքում, երբ աշխատողները զգալիորեն ավելի քիչ են վարձատրվում, քան իրենց գործընկերները, արտադրողականությունը և հաճախելիությունը կարող են ընկնել: Աշխատավարձի անհավասարությունը կարող է վնասել սոցիալական մշակույթին, համախմբվածությանը և համագործակցությանը կազմակերպությունում և էապես փոխել դինամիկան աշխատավայրում: Զարգացող երկրներում, որտեղ տնտեսական ակտիվությունը մեծապես կախված է սոցիալական փոխազդեցություններից, այդ հետևանքները հատկապես անցանկալի են[65]։ Առկա ապացույցները ցույց են տալիս, որ այդ հետևանքներից կարելի է խուսափել՝ հստակ հիմնավորելով աշխատողների վարձատրության անհավասարությունը: Աշխատողները հաճախ կարող են չհավատալ, որ նրանք աշխատում են ավելի ցածր մակարդակի վրա, քան իրենց գործընկերները, քանի դեռ նրանց չեն ներկայացվել անհերքելի ապացույցներ[66]։ Հատկապես այն պայմաններում, երբ աշխատակիցները չեն վստահում իրենց ղեկավարներին, աշխատողները կարող են կասկածել ֆավորիտիզմի վրա, քանի դեռ նրանց ապացույցներ և հիմնավորումներ չեն տրամադրվել[65]։

Մրցաշարաի տեսությունն օգտագործվում է բացատրելու համար, թե ինչու են գոյություն ունեն վարձատրության տարբեր մակարդակներ բիզնես հիերարխիայի տարբեր դերերում: Մրցաշարաի տեսության գաղափարն այն է, որ աշխատակիցները, ովքեր ջանք են գործադրում բիզնեսի առաջխաղացման համար, պարգևատրվում են ավելի բարձր, ոչ աստիճանական վարձատրության դրույքաչափով: Ավելի բարձր վարձատրության դրույքաչափի պարգևը խթանում է այնպիսի վարքագիծ, որը հանգեցնում է առաջխաղացման: Այս վարքագիծը հաճախ շահութաբեր է և, հետևաբար, իդեալական է բիզնեսի համար[67]։ Մրցաշարերը կարող են լինել շատ արդյունավետ միջոց՝ արտադրողականությունը խթանելու համար: Տնտեսագիտության և կառավարման էմպիրիկ ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ մոտիվացիայի մրցաշարային կառուցվածքը բարձրացնում է աշխատողների և մենեջերների անհատական արդյունավետությունը աշխատավայրում[68]։

Այնուամենայնիվ, ուսումնասիրությունները ցույց են տվել նաև, որ մրցաշարերը հետևողականորեն անբարենպաստ վիճակի մեջ են դնում որոշակի խմբերի, ինչպիսիք են կանայք[69][70]։ Կարիերայի առաջխաղացման համար մրցաշարի կառուցվածքային տարածվածությունը բացատրում է, թե ինչու են կանայք հաճախ ցածր ներկայացված բարձր պաշտոններում: Այլ հետազորտություններ ուսումնասիրել են ռիսկի չգնալու[71], հետադարձ կապի հանդեպ ունեցած հակարանքի[72], չափազանց ինքնավստահության[73], կարողությունների ինքնագնահատման[74], բանակցային հմտություններ[75] և ինքնագովազդի[76] գենդերային տարբերությունները՝ որպես լրացուցիչ բացատրություններ, որոնք կարող են նպաստել աշխատավարձի տարբերություններին՝ չնայած նույն արտադրողականությանը: Կառավարիչների ունակությունը կարող է կարևոր դեր ունենալ ընկերության գործունեության բարելավման գործում:

Խաղերի տեսություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խաղերի տեսությունը հետազոտություն է, որտեղ անհատները ուսումնասիրում են գործակալների կողմից կատարվող տարբեր ընտրությունները՝ կապված նրանց անձնական նախապատվությունների, խթանների և օգուտների հետ[77]։

Խաղերի տեսության հիմնական ենթադրությունները

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. Հայտնիություն: Հայտնիությունը ենթադրություն է, որ խաղի մեջ ներկայացված տեղեկատվությունը հայտնի է խաղին մասնակցող բոլոր խաղացողներին[78]
  2. Ռացիոնալություն: Ռացիոնալ ենթադրությունը այնպիսի ենթադրություն է, երբ խաղացողները կարող են ճշգրիտ ներկայացված տեղեկատվության բոլոր վնասներն ու օգուտները գնահատել, այնուհետև որոշումներ կայացնել իրենց գնահատման հիման վրա[79]։ Խաղերի տեսության տնտեսական ռացիոնալությունը այն ենթադրությունն է, որ խաղացողը գնահատում է ստացվելիք արդյունքները՝ ելնելով այն բանից, թե ինչն է իրեն առավելագույն օգուտ տալու: Հետագայում խաղացողը ինքը կարող է ընտրել արդյունքը, ինչպես նաև այն ուղիները, որոնք նրան առավելագույն օգուտ կտան[79]։
Ռազմավարություններ՝ խաղերի տեսությունում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. Լավագույն արձագանք: Լավագույն արձագանքը այն ռազմավարությունն է (կամ ռազմավարությունները), որը տալիս է առավել բարենպաստ արդյունք խաղացողների համար, այն ենթադրությամբ, որ խաղացողներին տրվել են այլ ռազմավարություններ[80]:
  2. Նեշի հավասարակշռություն: Նեշի հավասարակշռությունը այն ռազմավարությունն է, որտեղ խաղացողները չեն կարող ունենալ խթան շեղվելու իրենց ընտրություններից կամ վարքագծից[81]
  3. Գերիշխող ռազմավարություն։ Ռազմավարություն, որտեղ անկախ նրանից, թե ինչպես է խաղում խաղացող, գերիշխող ռազմավարությունը միշտ կգերազանցի նրան՝ ստեղծելով և սահմանելով արդյունք[82]։ Ուժեղ գերիշխող ռազմավարությունն այն ռազմավարությունն է, երբ ընտրված մյուս ռազմավարությունը միշտ հանգեցնում է ավելի վատ արդյունքի[83]։ Թույլ գերիշխող ռազմավարությունն այն ռազմավարությունն է, որը հանգեցնում է ավելի ցածր կամ համարժեք արդյունքի՝ համեմատած այլընտրանքային ռազմավարությունների հետ[83]։
Խաղերի օրինակներ՝ խաղերի տեսության մեջ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. Բանտարկյալի երկընտրանք։ Բանտարկյալի երկընտրանքի խաղը տնտեսագետներին պատկերացում է տալիս անհատների միջև վեճերի և խմբային խթանների մասին, որոնք հանգեցնում են օպտիմալից ցածր արդյունքների[84]։
  2. Միաժամանակյա խաղ: Միաժամանակյա խաղը խաղ է, որտեղ խաղացողները միաժամանակ որոշումներ են կայացնում[85]։

Պահանջարկի վերլուծություն և կանխատեսում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պահանջարկի կանխատեսումն օգնում է ղեկավարությանը կանխատեսել ապագա վաճառքներն ու եկամուտները, ինչը հիմք է հանդիսանում գործառնական և շուկայավարման որոշումներ կայացնելու, ինչպես նաև ապագա ֆինանսական պլանավորման համար[86]։ Պահանջարկի կանխատեսման գործընթացը հաճախ օգտագործվում է բիզնես վերլուծության բաժնի կողմից, մասնավորապես կանխատեսող վերլուծության բաժնի, պատմական տվյալների և այլ վերլուծական տեղեկատվության հետ կապված, ճշգրիտ գնահատական ստանալու համար: Օրինակ, օգտագործելով ընկերության կապիտալ ծախսերի և դրամական միջոցների հոսքի գնահատումը, ղեկավարները կարող են կանխատեսումներ ստեղծել, որոնք կարող են օգնել ֆինանսական պլանավորմանը և բարելավել ընկերության ֆինանսական առողջությունը[87]։

Պահանջարկի արդյունավետ կառավարումը հաշվի է առնում այն գործոնները, որոնք գտնվում են ինչպես ընկերության վերահսկողության տակ, այնպես էլ դրանից դուրս, ինչպիսիք են տնօրինվող եկամուտը, մրցակցությունը, գները, գովազդը և հաճախորդների սպասարկումը[86]։

Սպառողի ընտրությունը մեծ ազդեցություն ունի պահանջարկի վերլուծության վրա, քանի որ յուրաքանչյուր սպառող ձգտում է առավելագույնս բավարարել իրեն՝ հաշվի առնելով իր անձնական բյուջեի սահմանափակումները[86]։

Արտադրության ծախսերն ուղղակիորեն ազդում են ընկերության շահութաբերության վրա: Շահույթը առավելագույնի հասցնելու համար ընկերությունները որոշում են ընկերության համար թողարկվող արտադրանքի նվազագույն մակարդակը, որի դեպքում սահմանային ծախսերը հավասար են լինում սահմանային եկամուտին: Ծախսերի ամենատարածված տեսակներն են[88]․

Կարճաժամկետ և երկարաժամկետ ծախսերի ազդեցությունը կարևոր է որոշակի ընկերությունում արտադրության ծավալը որոշելու համար: Ենթադրվում է, որ որոշ ծախսեր կարճաժամկետ կտրվածքով ֆիքսված են և, այդպիսով, համարվում են «ֆիքսված ծախսեր»: Այսպիսով, արտադրության ծախսերը որոշվում են փոփոխուն ծախսերով: Այնուամենայնիվ, երկարաժամկետ հեռանկարում բոլոր ծախսերը համարվում են փոփոխուն, ինչը թույլ է տալիս ավելի մեծ ճկունություն ունենալ ծախսերը կառավարելու համար՝ առավելագույն շահույթ ստանալու նպատակով[30]։

Շահութաբերության կառավարում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շահութաբերության կառավարումը հասկանալն է, թե ինչն է ընկերությունը շահութաբեր դարձնում և ինչ կարելի է անել դրա շահութաբերությունը բարձրացնելու համար[89]։ Այն համատեղում է ֆինանսներն ու վաճառքները և նպատակ ունի օպտիմալացնել ընկերության վաճառքից ստացված եկամուտները և սահմանային ծախսերը: Շահույթի կառավարումը հիմնված է տեխնոլոգիական առաջընթացի վրա, քանի որ ընկերությունները պետք է արագ արձագանքեն արագ փոփոխվող շուկային և իմանան իրենց ապրանքների և ծառայությունների իրական տնտեսական արժեքը: Ղեկավարությունը պետք է համագործակցություն հաստատի ընկերության տարբեր ստորաբաժանումների միջև, ինչպիսիք են վաճառքի, շուկայավարման և ֆինանսների թիմերը, որպեսզի թիմերը հասկանան համակարգված ջանքերի կարևորությունը: Շահութաբերության ճիշտ պլանավորումը և կառավարումը բիզնեսի արդյունավետ կառավարման բանալին է[90]։

Կապիտալի կառավարում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կապիտալի կառավարումը ընկերության ակտիվների և պարտավորությունների պլանավորումն է, մոնիտորինգը և վերահսկումը, մասնավորապես՝ դրամական միջոցների հոսքը պահպանելու համար՝ ընկերության կարճաժամկետ և երկարաժամկետ ֆինանսական պարտավորությունները կատարելու համար: Կապիտալի պատշաճ կառավարումը կարևոր է ընկերության ֆինանսական բարեկեցության համար, հարստության կառավարման միջոցով ռեսուրսների արդյունավետ բաշխմամբ, ընկերությունները կարող են բարելավել իրենց դրամական միջոցների հոսքերը և շահութաբերությունը: Կապիտալի կառավարումը ենթադրում է ընկերության ներսում տարբեր ցուցանիշների ուսումնասիրություն, որոնցից ամենակարևորն են[91]․

  • Կապիտալի համարժեքության հարաբերակցություն
  • Պաշարների շրջանառության հարաբերակցությունը
  • Հավաքման գործակից

Հետ վերադարձի տոկոսադրույքը և կապիտալի արժեքը (այսինքն՝ տոկոսադրույքը) կապիտալի կառավարման կարևոր գործոններ են[92]։

Մակրոտնտեսության և միկրոտնտեսության հետևանքները

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Որոշումներ կայացնելիս կառավարչական տնտեսագիտությունն օգտագործվում է կազմակերպության հետ կապված միկրո և մակրոտնտեսական միջավայրերը վերլուծելու համար: Միկրոտնտեսագիտությունն ուսումնասիրում է առանձին ֆիրմաների գործողությունները, որոնք ուղղված են օգտակարությունը առավելագույնի հասցնելուն, մինչդեռ մակրոտնտեսագիտությունն ուսումնասիրում է տնտեսության գործողություններն ու վարքագիծը որպես ամբողջություն[5]։ Այսպիսով, տնտեսության երկու ոլորտներն էլ ազդում են կառավարման տնտեսական համակարգերի զարգացման վրա:

Մակրոտնտեսագիտություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ինչ վերաբերում է մակրոտնտեսական միտումներին, ապա կառավարման տնտեսագիտության մեջ կարևոր նշանակություն ունեն այնպիսի ոլորտների կանխատեսումն ու վերլուծությունը, ինչպիսիք են արտադրության ծավալը, գործազրկությունը, գնաճը և սոցիալական խնդիրները[93]։ Դա բացատրվում է նրանով, որ մակրոտնտեսագիտության այս ոլորտները թույլ են տալիս ընդհանուր պատկերացում կազմել համաշխարհային շուկայի վիճակի մասին, որի ըմբռնումը կարող է չափազանց կարևոր լինել ղեկավարների համար[94]։ կառավարչական տնտեսագիտությունն օրինակ, որն օգտագործում է մակրոտնտեսական սկզբունքները, այն ղեկավարն է, ով նախընտրում է նոր աշխատակիցնեև վարձել, քան հին աշխատաակիցներին վերապատրաստել[95]։ Երկրի քաղաքական կառուցվածքը (ավտորիտար կամ ժողովրդավարական), քաղաքական կայունությունը և մասնավոր հատվածի նկատմամբ վերաբերմունքը նույնպես կարող են ազդել կազմակերպությունների աճի և զարգացման վրա[96]։ Դա կարելի է տեսնել այն ազդեցությունից, որը կարող են ունենալ պետական քաղաքականության տարբեր միջոցառումներ կառավարման որակի վրա[95]։ Մասնավորապես, Նկատվել է, որ ապրանքային շուկաներում մրցակցության քաղաքականությունը էական ազդեցություն է ունենում երկրներում կոլեկտիվ կառավարման պրակտիկայի վրա՝ նվազեցնելով, կամ աջակցելով վատ կառավարվող ընկերություններին[95]։ Համապատասխան շուկաների և դրանց տարբեր պայմանների հստակ ըմբռնումը կառավարման տնտեսագետի համար կենսական նշանակություն ունի, քանի որ նույնիսկ շուկայի անկայունության և տատանումների պայմաններում նպատակն է միշտ ընկերությանը ուղղորդել դեպի շահույթ[92]։

Կառավարչական տնտեսագիտությունն ունի միկրոտնտեսության բաղադրիչներ

Կառավարիչները ուսումնասիրում և ղեկավարում են կազմակերպությունների ներքին միջավայրը, ինչպես նաև աշխատում են կազմակերպության շահութաբերության և երկարաժամկետ գործունեության վրա: Այս ասպեկտը վերաբերում է միկրոտնտեսագիտության ուսումնասիրությանը: կառավարչական տնտեսագիտությունը զբաղվում է առանձին կազմակերպությունների առջև ծառացած խնդիրներով, ինչպիսիք են կազմակերպության հիմնական նպատակները, արտադրանքի պահանջարկը, կազմակերպության որոշումները գների և արտադրության ծավալի վերաբերյալ, առկա զեղչերը, ռեսուրսների և հումքի մատակարարումը, կազմակերպության արտադրանքի նպատակային կամ պոտենցիալ սպառողները և այլն[3]։

Միկրոտնտեսագիտություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մակրոտնտեսագիտությունը սերտորեն կապված է կառավարման տնտեսության հետ այնպիսի ոլորտների միջոցով, ինչպիսիք են սպառողի պահանջարկը և առաջարկը, եկամուտների ստեղծումը և ծախսերի մինիմալացումը[5]։ կառավարչական տնտեսագիտությունը ներառում է միկրոտնտեսական մեթոդների կիրառում և օգտագործում է տնտեսական տեսություններ և մեթոդներ բիզնեսը վերլուծելու և կառավարելու համար: Ավելին, կառավարչական տնտեսագիտությունը համատեղում է տնտեսական գործիքներն ու մեթոդները կառավարման խնդիրները լուծելու համար[97]։

Միկրոտնտեսագիտությունը նաև պատկերացում է տալիս ձեռնարկության տրամադրության տակ առկա ռեսուրսների առավել արդյունավետ բաշխման մասին[98]։ Այս միկրոտնտեսական տեսությունները և մեթոդնեերը օգտագործվում են կառավարման տնտեսագիտության մեջ՝ բիզնեսի վերաբերյալ որոշումներ կայացնելու համար: Հասկանալով միկրոտնտեսագիտության սկզբունքները՝ ղեկավարները կարող են լավ տեղեկացված լինել՝ ընկերության վերաբերյալ ճշգրիտ որոշումներ կայացնելու համար[5]։

կառավարչական տնտեսագիտությունը՝ գործնականում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կառավարման տեսանկյունից տնտեսական կառավարման տեխնիկան օգտակար է բազմաթիվ ոլորտներում, որոնք կապված են բիզնեսի որոշումների կայացման հետ, որոնք առավել հաճախ կարող են ներառել․

  • Ռիսկերի վերլուծություն - տարբեր մոդելներ օգտագործվում են ռիսկերի և ասիմետրիկ տեղեկատվության քանակական գնահատման և ռիսկերի կառավարման որոշումների կայացման կանոններում դրանց օգտագործման համար[99]։
  • Արտադրության վերլուծություն - միկրոտնտեսական մեթոդներն օգտագործվում են[100] արտադրության արդյունավետությունը վերլուծելու, արտադրության գործոնների օպտիմալ բաշխումը, ծախսերը, մասշտաբի տնտեսությունները և ընկերության ծախսերի գործառույթը գնահատելու համար:
  • Գնագոյացման վերլուծություն - միկրոտնտեսական տեխնիկան օգտագործվում է գնագոյացման տարբեր որոշումների վերլուծության մեջ[101]։
  • Կապիտալ ներդրումների բյուջետավորում - ներդրումների տեսությունը օգտագործվում է ընկերության կապիտալի ձեռքբերման որոշումներն ուսումնասիրելու ժամանակ[102]։

Տես նաև

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամսագրեր

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑
    • Jones, Trefor (2004). Business Economics and Managerial Decision Making. Wiley. ISBN 978-0-470-02112-5.
    • Wilkinson, Nick (2005). Managerial Economics: A Problem-Solving Approach. Cambridge University Press. ISBN 978-1-139-44358-6.
    • Moschandreas, Maria (2000). Business Economics. Business Press. ISBN 978-1-86152-399-0.
  2. ↑ Principles of Managerial Economics. Saylor Foundation. 2016.
  3. 1 2 3 4 Directorate of Distance Education (no date) Directorate Of Distance Education. Available at: https://distanceeducationju.in/ (Accessed: April 23, 2023).
  4. 1 2 3 Banton, Caroline. «Business Ecconomics». Investopdia. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 21-ին.
  5. 1 2 3 4 «Managerial Economics and Micro Economics». MSG. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 22-ին.
  6. ↑ Beg, M. A. (2010). Managerial Economics. Ane Books Pvt Ltd. ISBN 978-93-80156-92-7.
  7. ↑ Pathak, Ritesh. «What is Managerial Economics? Definition, Types, Nature, Principles, and Scope». Analytic Steps. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 21-ին.
  8. ↑ Shapiro, Carl (1989). «The Theory of Business Strategy». The RAND Journal of Economics. 20 (1): 125–137. doi:10.2307/2555656. JSTOR 2555656. PMID 10296625.
  9. ↑ Webster, Thomas J. (2003). Managerial Economics: Theory and Practice. Emerald Group Publishing Limited. էջեր 13–14. ISBN 978-0-12-740852-1.
  10. ↑ For a journal on the last subject, see Computational Economics, including an Aims & Scope link
  11. ↑ W. B. Allen, Managerial Economics Theory, Applications, and Cases, 7th Edition. Norton.
  12. ↑ Baumol, William J. (1961). «What Can Economic Theory Contribute to Managerial Economics?». The American Economic Review. 51 (2): 142–146. JSTOR 1914477.
  13. ↑ Samuelson, William F.; Marks, Stephen G.; Zagorsky, Jay L. (2021 թ․ հունվարի 13). Managerial Economics (անգլերեն). John Wiley & Sons. ISBN 978-1-119-55491-2.
  14. 1 2 3 Gneezy, Uri; Meier, Stephan; Rey-Biel, Pedro (2011 թ․ նոյեմբեր). «When and Why Incentives (Don't) Work to Modify Behavior». Journal of Economic Perspectives. 25 (4): 191–210. doi:10.1257/jep.25.4.191.
  15. ↑ NA (2009). "managerial economics," Encyclopædia Britannica. Cached online entry.(չաշխատող հղում)
  16. 1 2 3 Fernando, Jason. «Law of Supply and Demand». Investopedia. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 22-ին.
  17. 1 2 Dorfman, Robert. «Theory of Production». Britannica. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 22-ին.
  18. ↑ «The Production Function». Lumen Learning. Lumen. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 22-ին.
  19. ↑ Buchanan, James M. (1991). «Opportunity Cost». The World of Economics. էջեր 520–525. doi:10.1007/978-1-349-21315-3_69. ISBN 978-0-333-55177-6.
  20. ↑ Henderson, David. «Opportunity Cost». The Library of Economics and Liberty. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 22-ին.
  21. 1 2 3 Banton, Caroline. «Theory of Price». Investopedia. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 22-ին.
  22. 1 2 Bragg, Steven. «Capital Investment Decisions». Accounting Tools. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 22-ին.
  23. ↑ «Top 14 Contributions of Alfred Marshall to Economics». Economics Discussion (ամերիկյան անգլերեն). 2016 թ․ մայիսի 23. Վերցված է 2022 թ․ մարտի 22-ին.
  24. 1 2 Hall, Mary. «Elasticity vs. Inelasticity of Demand: What's the Difference?». Investopedia. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 22-ին.
  25. ↑ Graham, Robert. «How to Calculate Price Elasticity of Demand with Calculus». Dummies. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 22-ին.
  26. ↑ «Marginal Revenue and Marginal Cost». The Economy. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 22-ին.
  27. ↑ «Optimisation Techniques» (PDF). Web Chapter. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 22-ին.
  28. ↑ «Optimisation Techniques» (PDF). Web Chapter. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 22-ին.
  29. ↑ Dutta, Nikita (2015 թ․ ապրիլի 15). «Functions of Optimization (6 Functions With Diagram)». Economics Discussion. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 22-ին.
  30. 1 2 3 4 Wilkinson, Nick (2005). «Pricing strategy». Managerial Economics. էջեր 382–429. doi:10.1017/CBO9780511810534.016. ISBN 978-0-521-81993-0.
  31. ↑ «Concept of Managerial Economics». relivingmbadays. 2012 թ․ նոյեմբերի 6. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 22-ին.
  32. 1 2 3 «7 Steps of the Decision-Making Process». Lucidchart. 2017 թ․ դեկտեմբերի 7. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 22-ին.
  33. 1 2 3 4 «Role of Managerial Economics in Decision Making». THEINTACTONE. 2019 թ․ հոկտեմբերի 13. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 25-ին.
  34. ↑ Davis, Marc. «Identifying and Managing Business Risks». Investopedia. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 22-ին.
  35. ↑ Maverick, J.B. «How Is Sensitivity Analysis Used?». Investopedia. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 22-ին.
  36. ↑ Reekie, W. Duncan (1980 թ․ մարտ). «Pricing: Making profitable decisions, Kent B. Monroe, pricing: Making profitable decisions, McGraw-Hill, New York, 1979. pp. xv+286. £8.50». Managerial and Decision Economics. 1 (1): 46–47. doi:10.1002/mde.4090010110.
  37. ↑ Fournier, Susan (1998 թ․ մարտ). «Consumers and Their Brands: Developing Relationship Theory in Consumer Research». Journal of Consumer Research. 24 (4): 343–353. doi:10.1086/209515.
  38. ↑ Rusetski, Alexander (2014 թ․ օգոստոս). «Pricing by intuition: Managerial choices with limited information». Journal of Business Research. 67 (8): 1733–1743. doi:10.1016/j.jbusres.2014.02.020.
  39. ↑ Katsikopoulos, Konstantinos V. (2011 թ․ մարտ). «Psychological Heuristics for Making Inferences: Definition, Performance, and the Emerging Theory and Practice». Decision Analysis. 8 (1): 10–29. doi:10.1287/deca.1100.0191.
  40. ↑ Gigerenzer, Gerd; Brighton, Henry (2011). «Homo heuristicus: Why Biased Minds Make Better Inferences». Heuristics. էջեր 2–26. doi:10.1093/acprof:oso/9780199744282.003.0001. hdl:11858/00-001M-0000-0024-F678-0. ISBN 978-0-19-974428-2.
  41. ↑ Nagle, Thomas (1984). «Economic Foundations for Pricing». The Journal of Business. 57 (1): S3–S26. doi:10.1086/296232. JSTOR 2352919.
  42. ↑ Robinson, Joan (2002). The economics of imperfect competition. Palgrave. ISBN 0-333-98676-8. OCLC 50433585.
  43. 1 2 Varian, Hal R. (1989). «Price discrimination». Handbook of Industrial Organization Volume 1. Vol. 1. էջեր 597–654. doi:10.1016/s1573-448x(89)01013-7. ISBN 978-0-444-70434-4.
  44. ↑ «3 Degrees of Price Discrimination». Investopedia (անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ ապրիլի 6-ին.
  45. ↑ Stole, Lars A. (2007). «Price Discrimination and Competition». Handbook of Industrial Organization Volume 3. Vol. 3. էջեր 2221–2299. doi:10.1016/S1573-448X(06)03034-2. ISBN 978-0-444-82435-6.
  46. ↑ BehavioralEconomics.com. «Pain of paying». BehavioralEconomics.com | The BE Hub (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ ապրիլի 20-ին.
  47. ↑ Klemperer, Paul (1995). «Competition when Consumers have Switching Costs: An Overview with Applications to Industrial Organization, Macroeconomics, and International Trade». The Review of Economic Studies. 62 (4): 515–539. doi:10.2307/2298075. JSTOR 2298075.
  48. ↑ Karle, Heiko; Schumacher, Heiner; Vølund, Rune (2023 թ․ մարտ). «Consumer loss aversion and scale-dependent psychological switching costs». Games and Economic Behavior. 138: 214–237. doi:10.1016/j.geb.2023.01.001.
  49. 1 2 Oh, Haemoon; Pizam, Abraham (2008). Handbook of Hospitality Marketing Management. Elsevier. ISBN 978-0-08-045080-3.
  50. 1 2 Uzgoren, Ergin; Guney, Taner (2012). «The Snob Effect in the Consumption of Luxury Goods». Procedia - Social and Behavioral Sciences. 62: 628–637. doi:10.1016/j.sbspro.2012.09.105.
  51. ↑ Jacoby, Jacob (1975 թ․ հոկտեմբեր). «Consumer psychology as a social psychological sphere of action». American Psychologist. 30 (10): 977–987. doi:10.1037/0003-066x.30.10.977.
  52. ↑ Bekir, Insaf; Doss, Faten (2020 թ․ հուլիս). «Status quo bias and attitude towards risk: An experimental investigation». Managerial and Decision Economics. 41 (5): 827–838. doi:10.1002/mde.3140.
  53. 1 2 Jacoby, Jacob (2000 թ․ հունվարի 5). «It It Rational to Assume Consumer Rationality? Some Consumer Psychological Perspectives on Rational Choice Theory». Roger Williams University Law Review. 6 (1). SSRN 239538.
  54. 1 2 Haggag, Kareem; Pope, Devin G; Bryant-Lees, Kinsey B; Bos, Maarten W (2019 թ․ հոկտեմբեր). «Attribution Bias in Consumer Choice». The Review of Economic Studies. 86 (5): 2136–2183. doi:10.1093/restud/rdy054.
  55. ↑ Loewenstein, G.; O'Donoghue, T.; Rabin, M. (2003 թ․ նոյեմբեր). «Projection Bias in Predicting Future Utility». The Quarterly Journal of Economics. 118 (4): 1209–1248. doi:10.1162/003355303322552784.
  56. ↑ Thaler, Richard H.; Benartzi, Shlomo (2004 թ․ փետրվար). «Save More Tomorrow™: Using Behavioral Economics to Increase Employee Saving». Journal of Political Economy. 112 (S1): S164–S187. doi:10.1086/380085.
  57. ↑ Ali Al Qudah, Mohammad (2018 թ․ հունիսի 17). «The Impact of Entrepreneurship Initiatives in Enhancing Creativity and Innovation». International Journal of Business and Management. 13 (7): 157. doi:10.5539/ijbm.v13n7p157. S2CID 242086961.
  58. ↑ «List of Cognitive Biases and Heuristics». The Decision Lab (կանադական անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ ապրիլի 6-ին.
  59. ↑ Orphanides, Athanasios (2015). «Fear of Liftoff: Uncertainty, Rules, and Discretion in Monetary Policy Normalization». Review. 97 (3). doi:10.20955/r.97.173-96.
  60. ↑ Ballentine, Andrew; McKenzie, Nora; Wysocki, Allen; Kepner, Karl (1969 թ․ դեկտեմբերի 31). «The Role of Monetary and Non-Monetary Incentives in the Workplace as Influenced by Career Stage». EDIS. 2003 (8). doi:10.32473/edis-hr016-2003. ISSN 2576-0009.
  61. ↑ Kishore, Sunil; Rao, Raghunath Singh; Narasimhan, Om; John, George (2013 թ․ հունիս). «Bonuses versus Commissions: A Field Study». Journal of Marketing Research. 50 (3): 317–333. doi:10.1509/jmr.11.0485. S2CID 167436619.
  62. ↑ Frey, Bruno S. (1997). «8. Lokal unerwünschte Projekte (Mit FELIX OBERHOLZER-GEE)». Markt und Motivation. էջեր 66–74. doi:10.15358/9783800650620-66. ISBN 978-3-8006-5062-0.
  63. ↑ Gneezy, Uri; Rustichini, Aldo (2004). «Incentives, Punishment, and Behavior». Advances in Behavioral Economics. Princeton University Press. էջեր 572–589. doi:10.2307/j.ctvcm4j8j.26. ISBN 978-0-691-11681-5. JSTOR j.ctvcm4j8j.26.
  64. ↑ Ariely, Dan; Gneezy, Uri; Loewenstein, George; Mazar, Nina (2009 թ․ ապրիլ). «Large Stakes and Big Mistakes» (PDF). Review of Economic Studies. 76 (2): 451–469. doi:10.1111/j.1467-937X.2009.00534.x. hdl:10419/55603.
  65. 1 2 Breza, Emily; Kaur, Supreet; Shamdasani, Yogita (2016). The Morale Effects of Pay Inequality (Report). doi:10.3386/w22491.
  66. ↑ Fang, Hanming; Moscarini, Giuseppe (2005 թ․ մայիս). «Morale hazard». Journal of Monetary Economics. 52 (4): 749–777. doi:10.1016/j.jmoneco.2005.02.001. S2CID 17801049.
  67. ↑ Lazear, Edward P.; Shaw, Kathryn L. (2007). «Personnel Economics: The Economist's View of Human Resources» (PDF). The Journal of Economic Perspectives. 21 (4): 91–114. doi:10.1257/jep.21.4.91. JSTOR 30033753.
  68. ↑ Sheremeta, Roman M. (2016 թ․ հոկտեմբերի 1). «The pros and cons of workplace tournaments». IZA World of Labor (ամերիկյան անգլերեն). doi:10.15185/izawol.302. hdl:10419/148527.
  69. ↑ Niederle, M.; Vesterlund, L. (2007 թ․ օգոստոս). «Do Women Shy Away From Competition? Do Men Compete Too Much?» (PDF). The Quarterly Journal of Economics. 122 (3): 1067–1101. doi:10.1162/qjec.122.3.1067.
  70. ↑ Gneezy, U.; Niederle, M.; Rustichini, A. (2003 թ․ օգոստոս). «Performance in Competitive Environments: Gender Differences». The Quarterly Journal of Economics. 118 (3): 1049–1074. doi:10.1162/00335530360698496.
  71. ↑ Borghans, Lex; Golsteyn, Bart H. H.; Heckman, James J.; Meijers, Huub (2009 թ․ ապրիլ). «Gender Differences in Risk Aversion and Ambiguity Aversion» (PDF). Journal of the European Economic Association. 7 (2–3): 649–658. doi:10.1162/JEEA.2009.7.2-3.649.
  72. ↑ Charness, Gary; Gneezy, Uri (2012 թ․ հունիս). «Strong Evidence for Gender Differences in Risk Taking». Journal of Economic Behavior & Organization. 83 (1): 50–58. doi:10.1016/j.jebo.2011.06.007.
  73. ↑ van Veldhuizen, Roel (2022 թ․ օգոստոսի 11). «Gender Differences in Tournament Choices: Risk Preferences, Overconfidence, or Competitiveness?». Journal of the European Economic Association. 20 (4): 1595–1618. doi:10.1093/jeea/jvac031. hdl:10419/261094.
  74. ↑ Heatherington, Laurie; Burns, Andrea B.; Gustafson, Timothy B. (1998). «When Another Stumbles: Gender and Self-Presentation to Vulnerable Others». Sex Roles. 38 (11/12): 889–913. doi:10.1023/A:1018866307680. S2CID 92980904.
  75. ↑ Bowles, Hannah Riley; Babcock, Linda; Lai, Lei (2007 թ․ մայիս). «Social incentives for gender differences in the propensity to initiate negotiations: Sometimes it does hurt to ask». Organizational Behavior and Human Decision Processes. 103 (1): 84–103. doi:10.1016/j.obhdp.2006.09.001. S2CID 18202551.
  76. ↑ Levashina, Julia; Hartwell, Christopher J.; Morgeson, Frederick P.; Campion, Michael A. (2014 թ․ մարտ). «The Structured Employment Interview: Narrative and Quantitative Review of the Research Literature». Personnel Psychology. 67 (1): 241–293. doi:10.1111/peps.12052.
  77. ↑ Barrow, Robin (2012). Plato and Education (RLE Edu K). doi:10.4324/9780203140000. ISBN 978-1-136-49475-8.
  78. ↑ Brandenburger, Adam (2021 թ․ ապրիլի 23). «The Role of Common Knowledge Assumptions in Game Theory» (PDF).
  79. 1 2 Ross, Don (2021), «Game Theory», in Zalta, Edward N. (ed.), The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Fall 2021 ed.), Metaphysics Research Lab, Stanford University, Վերցված է 2023 թ․ ապրիլի 23-ին
  80. ↑ Fudenberg, Drew; Tirole, Jean (1991). Game Theory. MIT Press. ISBN 978-0-262-06141-4.
  81. ↑ Van Damme, E. (2001). «Game Theory: Noncooperative Games». International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences. էջեր 5873–5880. doi:10.1016/B0-08-043076-7/02230-0. ISBN 978-0-08-043076-8.
  82. ↑ «Dominant Strategy». Corporate Finance Institute (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ ապրիլի 23-ին.
  83. 1 2 «Dominated Strategy in Game Theory Explained | Built In». builtin.com (անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ ապրիլի 23-ին.
  84. ↑ Kingston, Michael (2022 թ․ նոյեմբերի 4). «Dominated Strategy in Game Theory Explained». Վերցված է 2023 թ․ ապրիլի 23-ին.
  85. ↑ Sun, Chia-Hung (2020 թ․ ապրիլ). «Simultaneous and sequential choice in a symmetric two-player game with canyon-shaped payoffs». The Japanese Economic Review. 71 (2): 191–219. doi:10.1007/s42973-019-00011-0. S2CID 220505322.
  86. 1 2 3 McGuigan, James R.; Moyer, R. Charles; Harris, Frederick H. deB (2016). Managerial Economics: Applications, Strategies and Tactics. Cengage Learning. ISBN 978-1-305-50638-1.
  87. ↑ «Demand Forecasting: An Industry Guide» (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2022 թ․ մայիսի 3-ին.
  88. ↑ «Production costs» (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2022 թ․ մայիսի 3-ին.
  89. ↑ «Cost and Profitability management | Deloitte Switzerland | Financial Services | Banking | Services». Deloitte (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2022 թ․ մայիսի 2-ին.
  90. ↑ «profitability management» (ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2022-05-22-ին. Վերցված է 2022 թ․ մայիսի 3-ին.
  91. ↑ «Working capital management». Investopedia (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2022 թ․ մայիսի 3-ին.
  92. 1 2 «Scope of Managerial Economics». Economics Discussion (ամերիկյան անգլերեն). 2015 թ․ մայիսի 8. Վերցված է 2022 թ․ մարտի 22-ին.
  93. ↑ Hall, Mary. «Explaining the World Through Macroeconomic Analysis». Investopedia. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 22-ին.
  94. ↑ Johnston, Kevin. «The Effects of Macro and Microeconomics in Decision Making». Chron. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 22-ին.
  95. 1 2 3 Bloom, Nicholas; Van Reenen (2010). «Why Do Management Practices Differ across Firms and Countries?». Journal of Economic Perspectives. 24: 203–224. doi:10.1257/jep.24.1.203.
  96. ↑ Bondarenko, Peter. «Macroeconomics». Britannica. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 22-ին.
  97. ↑ Muh. Fahrurrozi, ozi; Purnama putra, putra; Tiris Sudrartono, Sudrartono; Eka Hendrayani, Hendrayani; Lisawanto, Lisawanto (2021 թ․ հունիսի 5). «Managerial Economics in Managerial Decision Making». Turkish Online Journal of Qualitative Inquiry. 12.
  98. ↑ «Microeconomics». Corporate Finance Institute. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 22-ին.
  99. ↑ Greenberg, Michael R.; Anthony, Louis. «INTRODUCTION TO SPECIAL ISSUE: ECONOMICS OF RISK ANALYSIS».
  100. ↑ Kurz, Heinz D.; Salvadori, Neri (2000 թ․ հունիս). «Production Theory: an Introduction». The Indian Economic Journal. 47 (4): 15–29. doi:10.1177/0019466220000402.
  101. ↑ «Pricing Analytics The three-minute guide» (PDF). Deloitte. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2024-09-18-ին. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 22-ին.
  102. ↑ Kenton, Will. «Capital Budgeting». Investopedia. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 22-ին.

Գրականություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Կառավարչական_տնտեսագիտություն&oldid=10838914» էջից