Կանաչ քիմիա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Կանաչ քիմիա (Green Chemistry), քիմիայի գիտաճյուղ է, որին առնչվում են բոլոր այն կատարելագործված քիմիական պրոցեսները, որոնք դրական են ազդում շրջակա միջավայրի վրա: Որպես գիտական ուղղություն, ձևավորվել է XX դարի 90-ական թվականներին:

Քիմիական ռեակցիաների և պրոցեսների նոր սխեմաները, որոնք մշակվում են աշխարհի բազմաթիվ լաբորատորիաներում, միտված են հիմնովին կրճատելու քիմական արտադրության ծանրագույն ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա: Քիմիական ռիսկերը, որոնք անխուսափելիորեն ի հայտ են գալիս վտանգավոր միջավայրերում, արտադրողները մշտապես փորձում են նվազեցնել՝ սահմանափակելով այդ նյութերի հետ աշխատակիցների շփումները:

Միևնույն ժամանակ, "Կանաչ քիմիան" ենթադրում է այլ ռազմավարություն՝ առաջնային նյութերի և պրոցեսների գիտակցված ընտրություն, որն ընդհանրապես կբացառի վնասակար նյութերի օգտագործումը: Այսպիսով, Կանաչ քիմիան յուրօրինակ արվեստ է, որը թույլ է տալիս ստանալ ոչ միայն անհրաժեշտ նյութ, այլ ստանալ դա այն ճանապարհով, որն իրականում չի վնասի շրջակա միջավայրը:

Կանաչ քիմիայի սկզբունքների հետևողական պահպանումն ու կիրառումը հանգեցնում է արտադրական ծախսերի նվազման, որտեղ չեն պահանջվում արտադրական թափոնների ոչնչացում, վնասակար օժանդակ արտադրության վերամշակում, ինչպես նաև լուծիչների և այլ թափոնների օգտագործում, քանի որ դրանք ուղղակիորեն չեն գոյանում: Արտադրական նման փուլերի կրճատումը բերում է էներգիայի խնայման, ինչը դրական է ազդում արտադրանքի էկոլոգիական և տնտեսական գնահատականի վրա:

Ներկայումս Կանաչ քիմիան, որպես գիտական նոր ուղղություն, ունի մեծ թվով կողմնակիցներ:

Հիմնական տարբերությունները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երբ Շրջակա միջավայրի քիմիան ուսումնասիրում է քիմիական աղտոտման աղբյուրները, տարածումը, կայունությունը և քիմիական աղտոտիչների ազդեցությունը, այն ապահովում է քիմիական լուծումներ՝ աղտոտումներից ազատվելու համար: Ընդ որում, գոյություն ունեն քիմիական լուծումների հետևյալ ուղիները՝

  • 1. Ոչնչացնել շրջակա միջավայր ներթափանցած աղտոտիչները:
  • 2. Սահմանափակել դրանց տարածումը, եթե դրանք լոկալ են:
  • 3. Դադարեցնել դրանց արտադրությունը՝ փոխարինելով քիմիական արտադրանքի ստացման գոյություն ունեցող մեթոդները նորերով:

Առաջին երկու ուղղությունները մտնում են Էկոլոգիական քիմիայի ուսումնասիրման տիրույթում, իսկ վերջին ուղղությունը ներկայացնում է այն ոլորտը, որով զբաղվում է Կանաչ քիմիան: