Կանայք կլիմայի փոփոխության ոլորտում

Կանայք կլիմայի փոփոխության ոլորտում

Թեմայով վերաբերում է	կլիմայի փոփոխության հետևանքները, կանանց պատմություն

Կանայք՝ համաշխարհային առաջնորդներ 2021 թվականի ՄԱԿ-ի կլիմայի փոփոխության համաժողովում։

Կանայք կլիմայի փոփոխության ոլորտում, 21-րդ դարի սկզբին կանանց ներդուրումն այս ոլորտում արժանացել է աճող ուշադրության։ Կանանց կողմից ներկայացվող տեսակետները և կանանց առջև ծառացած խնդիրները Միավորված ազգերի կազմակերպությունը բնութագրել է որպես «հրամայական», իսկ Population Reference Bureau-ն՝ որպես «վճռորոշ»։ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունի զեկույցում եզրակացվել է, որ գենդերային վերլուծության ներառումը «կապահովի կլիմայի փոփոխության մեղմացման և հարմարվողականության ավելի արդյունավետ միջոցառումներ»։

Բազմաթիվ ուսումնասիրություններ փաստագրել են գիտության ոլորտում առկա գենդերային անհավասարությունը և փորձել պարզել, թե ինչու են կանայք բավարար չափով չներառվում կամ չեն ներկայացվում, հատկապես՝ գիտահետազոտական գործունեության բարձր մակարդակներում։ Չնայած զգալի առաջընթացին՝ կին գիտնականները շարունակում են բախվել խտրականության, աշխատավարձերի անհավասարության և ֆինանսավորման անհամաչափությունների, ինչպես նշվում է 2013 թվականին Նեյչր հանդեսում հրապարակված հատուկ զեկույցում։ Զեկույցում նաև նշվում է, որ աշխարհի տարբեր երկրներում տղամարդկանց և կանանց 70 տոկոսը գիտությունը դիտարկում է որպես տղամարդկանց գործունեության ոլորտ։ Կանայք բախվում են խոչընդոտների՝ պայմանավորված իրենց ընտանեկան պարտավորություններով, ինչպես նաև թերներկայացված են գիտական հրապարակումներում և դրանց հղումներում։

Ակնարկ

Մերի Ռոբինսոն

Քրիստիանա Ֆիգերես

Կանայք նշանակալի ներդրում են ունեցել կլիմայի փոփոխության հետազոտությունների, կլիմայական քաղաքականության, ինչպես նաև համաշխարհային բնապահպանական հիմնախնդիրների ավելի լայն վերլուծության ոլորտներում։ Նրանց թվում են բազմաթիվ կին գիտնականներ, քաղաքականություն մշակողներ և ակտիվիստներ։ Կին հետազոտողները կարևոր ներդրում են ունեցել խոշոր գիտական գնահատականների պատրաստման գործում, այդ թվում՝ Կլիմայի փոփոխության հարցերով միջկառավարական փորձագետների խմբի և Հազարամյակի էկոհամակարգերի գնահատման շրջանակներում իրականացված ուսումնասիրություններում, ինչպես նաև պատշաճ կերպով ներկայացված են Գիտական միությունների միջազգային խորհուրդի (ICSU) և ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի գլոբալ փոփոխություններին առնչվող հիմնական հանձնաժողովներում։ Կանայք նաև կարևոր առաջնորդական դեր են կատարել միջազգային կլիմայական քաղաքականության ոլորտում։ Օրինակ՝ Քրիստիանա Ֆիգերեսը ղեկավարել է միջազգային կլիմայական բանակցությունները՝ որպես ՄԱԿ-ի Կլիմայի փոփոխության մասին շրջանակային կոնվենցիայի (UNFCCC) գործադիր քարտուղար, իսկ Իռլանդիայի նախկին նախագահ Մերի Ռոբինսոնը եղել է ՄԱԿ-ի կլիմայի փոփոխության հարցերով հատուկ բանագնացը։

Սյուզան Սոլոմոնը 2007 թվականին նախագահել է Կլիմայի փոփոխության միջկառավարական հանձնաժողովի Չորրորդ գնահատման զեկույցի կլիմայական գիտության առաջին աշխատանքային խմբի աշխատանքները։

Կանանց թերներկայացվածություն գիտության ոլորտում

Կանայք, ընդհանուր առմամբ, թերներկայացված են գիտության ոլորտում և իրենց հաջողության ու ճանաչման ճանապարհին բախվել են բազմաթիվ խոչընդոտների: 17-րդ դարում գիտական հեղափոխությունից հետո եվրոպացի կանայք սկսեցին ներգրավվել դիտարկողական գիտությունների մեջ, այդ թվում՝ աստղագիտության, բնական պատմության և եղանակաբանական դիտարկումների ոլորտներում, թեև բազմաթիվ համալսարաններ կանանց չէին ընդունում մինչև 19-րդ դարի վերջը:

ԱՄՆ-ի Գիտության ազգային հիմնադրամի վերջին զեկույցը ցույց է տալիս, որ թեև կանայք ներկայումս ստանում են գիտության և ճարտարագիտության բակալավրի աստիճանների կեսը, այդ աստիճանների մեծ մասը բաժին է ընկնում կենսաբանական գիտություններին (հատկապես նախաբժշկական ուղղություններին), մինչդեռ ֆիզիկայի, համակարգչային գիտությունների և ճարտարագիտության ոլորտներում նրանց մասնաբաժինը կազմում է ընդամենը 20%։ Դոկտորական աստիճանների առումով ևս կանայք կազմում են ճարտարագիտության և ֆիզիկայի գիտությունների դոկտորների միայն 20%-ը։ Թեև 1993 թվականից ի վեր ԱՄՆ-ում կին լիիրավ պրոֆեսորների համամասնությունը կրկնապատկվել է, գիտության և ճարտարագիտության ոլորտներում բարձրագույն ակադեմիական պաշտոնների մեկ քառորդից պակասն է զբաղեցվում կանանց կողմից, իսկ նույն պաշտոնում աշխատող կանայք շարունակում են տղամարդկանցից ավելի ցածր վարձատրություն ստանալ։

Նշվել է նաև, որ գունավոր կանայք, բնիկ ժողովուրդների ներկայացուցիչ կանայք և գլոբալ հարավի երկրներից կանայք առավել հաճախ են անտեսվում և թերներկայացված մնում ակադեմիական շրջանակներում ու ղեկավար պաշտոններում: Սա պայմանավորված է խտրականության պատմական ժառանգությամբ, կրթական հնարավորությունների սահմանափակ հասանելիությամբ, լեզվական խոչընդոտներով, ինչպես նաև նրանց գործունեությունը բացահայտելու և գիտական գրականության մեջ պատշաճ կերպով վկայակոչելու ուղղությամբ անբավարար ջանքերով:

Կանայք կլիմայի փոփոխությանն առնչվող գիտակարգերում

Կանայք թերներկայացված են կլիմայի փոփոխության ուսումնասիրության համար առանցքային նշանակություն ունեցող մի շարք գիտակարգերում։ Օրինակ՝ Երկրի մասին գիտություններում կանայք փոքրամասնություն են կազմում. հարցումները ցույց են տալիս, որ օդերևութաբանների և երկրաբանագետների 20%-ից պակասն են կանայք: ԱՄՆ-ում մթնոլորտային գիտությունների դոկտորական ծրագրերի վերաբերյալ վերջերս կատարված վերլուծությունը ցույց է տվել, որ կանայք կազմում են մշտական կամ մշտական պաշտոնի հավակնող ակադեմիական անձնակազմի միայն 17%-ը, իսկ ավելի բարձր ակադեմիական աստիճաններում նրանց մասնաբաժինը նույնիսկ ավելի փոքր է։ Բացի այդ, ամբիոնների 53%-ում աշխատում էին երկու կամ ավելի քիչ կին դասախոսներ:

Էկոլոգիական գիտություններում կանանց ներկայացվածությունը համեմատաբար ավելի բարձր է։ Մեկ ուսումնասիրության համաձայն՝ էկոլոգիայի ոլորտում մագիստրոսական և դոկտորական ծրագրերի ուսանողների 55%-ը կանայք են, սակայն մշտական պաշտոն զբաղեցնող դասախոսների միայն մեկ երրորդն է կին։ Բացի այդ, ոլորտի առաջատար միջազգային՝ Ecology հանդեսում հրապարակվող հոդվածների երեք քառորդի հեղինակները տղամարդիկ են: Կանայք համամասնորեն ավելի քիչ հետազոտական ֆինանսավորում են ստանում և ավելի հազվադեպ են վկայակոչվում իրենց գործընկերների կողմից։ Ամերիկայի էկոլոգիական ընկերության կին անդամների մասնաբաժինը 1992 թվականի 23%-ից աճել է մինչև 37%՝ 2010 թվականին:

Միավորված ազգերի կրթության, գիտության և մշակույթի կազմակերպությունը (ՅՈՒՆԵՍԿՕ) հրապարակում է տվյալներ ամբողջ աշխարհում գիտության ոլորտում կանանց մասնակցության վերաբերյալ: Ընդհանուր առմամբ, կանայք գիտական հետազոտողների ընդհանուր թվի մեջ առավել լավ ներկայացված են Լատինական Ամերիկայում, Օվկիանիայում և Եվրոպայում (30% և ավելի), իսկ ամենացածր ներկայացվածությունն ունեն Ասիայում (19%)։

Կանանց ներգրավվածության օգտին բերվող հիմնավորումներ գիտության և կլիմայի փոփոխության ոլորտներում

Փաստարկվում է, որ երբ կանայք անտեսվում են որպես գիտնականներ և որոշում կայացնողներ, աշխարհը չի կարողանում լիարժեք օգտագործել իր մարդկային ներուժը, որն անհրաժեշտ է այնպիսի հրատապ հիմնախնդիրների հաղթահարման համար, ինչպիսին է կլիմայի փոփոխությունը: Համարվում է նաև, որ կանայք կարող են որդեգրել համագործակցային մոտեցումներ, հատկապես՝ բանակցությունների ընթացքում, ինչպես նաև ավելի մեծ ուշադրություն դարձնել խոցելի և անբարենպաստ պայմաններում գտնվող խմբերին ու բնական միջավայրի պահպանությանը:

Գենդերային հարցը կարևոր նշանակություն է ստացել նաև այն պատճառով, որ կանայք առանցքային դեր ունեն այնպիսի ռեսուրսների կառավարման գործում, ինչպիսիք են ջուրը, անտառները և էներգիան, ինչպես նաև հաճախ առաջնորդում են շրջակա միջավայրի պաշտպանությանն ուղղված պայքարը:

Ընդհանուր մտահոգություն է արտահայտվել կանանց գործունեությունը առավել տեսանելի դարձնելու և խոշոր հանձնաժողովներում նրանց ներգրավվածությունն ընդլայնելու անհրաժեշտության վերաբերյալ՝ գենդերային հավասարակշռություն, սոցիալական արդարություն ապահովելու, ինչպես նաև երիտասարդ կանանց գիտության ոլորտում կարիերա ընտրելու համար ոգեշնչելու նպատակով: Սա արտացոլում է կանանց մասնագիտական առաջխաղացմանը խոչընդոտող արգելքների և ղեկավար պաշտոններում կանանց ավելի ակտիվ ներգրավվածության անհրաժեշտության վերաբերյալ առավել լայն քննարկումները:

Մեկ այլ փաստարկ վերաբերում է կլիմայի փոփոխության ազդեցությանը վերարտադրողական առողջության վրա։ Թեև այս խնդիրները միայն վերջին շրջանում են բացահայտվել և արժանացել լայն ուշադրության, ներկայումս դրանք ազդում են աշխարհի բազմաթիվ կանանց վրա և, հետևաբար, կարող են երկարաժամկետ ազդեցություն ունենալ նաև բնակչության վերարտադրության և ժողովրդագրական գործընթացների վրա։ Օդում, սննդամթերքում և էկոհամակարգերում առկա աղտոտիչներն ու թունավոր քիմիական նյութերը բազմաթիվ առողջական խնդիրների պատճառ են դառնում։ Զարգացող երկրներն այսօր առավել մեծ վնաս են կրում, քանի որ հաճախ ծառայում են որպես ավելի զարգացած երկրների թափոնների կուտակման վայրեր՝ ընկալվելով որպես ավելի հեշտ փոխարինելի կամ պակաս պաշտպանված տարածքներ։ Այս աղտոտիչները ոչ միայն կարող են հանգեցնել անպտղության, այլև բացասաբար ազդել պտղի զարգացման, նորածինների քաշի և ընդհանուր առողջական վիճակի վրա, ինչպես նաև մեծացնել վիժումների հավանականությունը։ Բացասական հետևանքները կրում են ոչ միայն ապագա սերունդները, այլև նրանց մայրերը, որոնք նույնպես բախվում են առողջական լուրջ խնդիրների։ Այս հանգամանքը ևս կարևոր պատճառ է, որ կանայք լիարժեք ներգրավվեն կլիմայի փոփոխության վերաբերյալ քննարկումներում և որոշումների կայացման գործընթացներում:

Սյուզան Սոլոմոն

Կանայք և միջազգային կլիմայական քաղաքականությունը

Կայուն զարգացման հարցերով «Ռիո+20» համաժողովի արդյունքային փաստաթուղթը՝ «Մեր ուզած ապագան» (The Future We Want), ճանաչել է որոշումների կայացման և կառավարման գործընթացներում կանանց լիարժեք ու հավասար մասնակցությանը խոչընդոտող արգելքները վերացնելու, ինչպես նաև ղեկավար պաշտոններում կանանց ներկայացվածությունն ընդլայնելու անհրաժեշտությունը:

ՄԱԿ-ի Կանանց կազմակերպության, Մերի Ռոբինսոնի անվան «Կլիմայական արդարություն» հիմնադրամի, Կլիմայի և գենդերի գլոբալ դաշինքի և ՄԱԿ-ի Կլիմայի փոփոխության մասին շրջանակային կոնվենցիայի (UNFCCC) կողմից պատրաստված զեկույցը մատնանշում է այն կառուցվածքային անհավասարությունները, որոնք խոչընդոտում են կանանց ներկայացվածությանը կլիմայական գիտության, բանակցությունների և քաղաքականության մշակման ոլորտներում, և առաջարկում է ապահովել ավելի հավասարակշռված գենդերային ներկայացվածություն ինչպես UNFCCC-ի մարմիններում, այնպես էլ ազգային պատվիրակություններում:

Զեկույցում ընդգծվում է, որ «կլիմայի փոփոխության մարտահրավերները հնարավոր չէ հաղթահարել առանց կանանց հզորացման», և նշվում է, որ կանայք երկար ժամանակ լուսանցք են մղվել միջազգային բանակցային գործընթացներում։ Զեկույցում ներկայացված տվյալները վկայում են կանանց սահմանափակ ներկայացվածության մասին UNFCCC-ի կառույցներում. օրինակ՝ Հարմարվողականության կոմիտեում (Adaptation Committee) կանայք կազմում են 25%, Գլոբալ բնապահպանական հիմնադրամի (GEF) խորհրդում՝ 19%, իսկ Փորձագիտական խմբում՝ 15%։ Ընդհանուր առմամբ, UNFCCC-ի համաժողովներում պատվիրակությունների ղեկավարների 20%-ից պակասն են կանայք, իսկ պատվիրակությունների անդամների շրջանում նրանց մասնաբաժինը չի գերազանցում 30%-ը:

Մանթրոպոցեն

Միջազգային գիտական հանրությանը կանանց գիտական ներգրավվածությանն ավելի մեծ ուշադրություն դարձնելու կոչով հանդես եկավ Քեյթ Ռաուորտ, իսկ հետագայում այդ հարցը զարգացրեց իր «Պե՞տք է արդյոք անթրոպոցենը լինի մանթրոպոցեն» («Must the Anthropocene be a Manthropocene?») հոդվածում:

Նա ուշադրություն հրավիրեց այն հանգամանքի վրա, որ 2014 թվականին Բեռլինում հավաքված 36 գիտնականներից և հետազոտողներից բաղկացած աշխատանքային խումբը, որը սկսել էր գնահատել մարդկության կողմից նոր երկրաբանական դարաշրջան՝ անթրոպոցեն, մուտք գործելու վերաբերյալ ապացույցները, գրեթե ամբողջությամբ կազմված էր տղամարդկանցից։ Ռեյվորթը նշել է. «Առաջատար գիտնականները կարող են ունենալ այն մտավոր կարողությունը, որն անհրաժեշտ է հասկանալու համար, որ մեր մոլորակային դարաշրջանը ձևավորվում է մարդկային գործունեության ազդեցությամբ, սակայն, կարծես, նրանք դեռևս չեն գիտակցում, որ իրենց սեփական մտավոր քննարկումները տարօրինակ կերպով գերակշռված են հյուսիսային երկրների սպիտակամորթ տղամարդկանց ձայներով»։

Կանայք, ովքեր աշխատում են կլիմայի փոփոխության ոլորտում

Գոյություն ունեն տարբեր եղանակներ՝ բացահայտելու այն կանանց, որոնք նշանակալի ներդրում են ունեցել կլիմայի փոփոխության ուսումնասիրության և դրա դեմ պայքարի գործում։ Առաջին մոտեցումը հիմնված է Կլիմայի փոփոխության հարցերով միջկառավարական փորձագետների խմբի (IPCC), ՄԱԿ-ի Կլիմայի փոփոխության մասին շրջանակային կոնվենցիայի (UNFCCC) և ՄԱԿ-ի ու այլ միջազգային կազմակերպությունների համար պատրաստվող բարձր մակարդակի գնահատողական զեկույցների հեղինակների ցանկերի ուսումնասիրության վրա։ Երկրորդ մոտեցումը վերաբերում է այն կանանց բացահայտմանը, որոնք հրավիրվել են անդամակցելու կլիմայի փոփոխության թեմայով գրախոսվող գիտական հանդեսների խմբագրական խորհուրդներին։ Երրորդ եղանակը Գիտության միջազգային խորհրդի (ICSU) գլոբալ փոփոխություններին առնչվող հանձնաժողովների անդամության ուսումնասիրությունն է։ Չորրորդը՝ ճանաչել այն կանանց, որոնք իրենց երկրների գիտությունների ազգային ակադեմիաների անդամներ են և աշխատում են կլիմայի փոփոխության ոլորտում։ Նրանցից շատերը միաժամանակ հանդիսանում են IPCC-ի կամ այլ միջազգային զեկույցների հեղինակներ, ICSU-ի հանձնաժողովների անդամներ, ազգային ակադեմիաների ներկայացուցիչներ և ունեն մասնագիտական ձեռքբերումների այլ կարևոր ցուցանիշներ։

Աշխարհի յոթ քաղաքներում կանայք նշանակվել են Գլխավոր ջերմային հարցերով պատասխանատու պաշտոնյաներ (Chief Heat Officers, CHOs)՝ կլիմայի փոփոխության հետևանքով առաջացող ծայրահեղ շոգի դեմ միջոցառումներ իրականացնելու նպատակով։

2024 թվականի փետրվարին Եվրոպական ներդրումային բանկի (EIB) խումբը հիմնադրեց «Կլիմայի ոլորտի կին առաջնորդների ցանցը» (Women Climate Leaders Network), որը միավորեց առևտրային հատվածի 47 կին առաջնորդների Եվրոպական միության բոլոր 27 անդամ պետություններից՝ ցածրածխածնային և կանաչ անցման խթանմանն ուղղված նորարարական բիզնես մոդելների և ռազմավարությունների մշակման ու համագործակցության նպատակով։

Վիճակագրական տվյալների համաձայն՝ ժամանակակից աշխարհում կանայք ավելի հաճախ են ապրում աղքատության պայմաններում։ Նրանք հիմնականում ներգրավված են տնային տնտեսության աշխատանքներում՝ սննդի պատրաստման, մաքրման և երեխաների խնամքի գործընթացներում։ Բացի այդ, բնակչության մյուս խմբերի համեմատ կանայք հաճախ ունեն ավելի սահմանափակ հասանելիություն ռեսուրսներին և բնապահպանական ծառայություններին։ Չնայած այս դժվարություններին՝ վերջին տարիներին նկատվում է կանանց ավելի ակտիվ ներգրավման միտում կլիմայական ակտիվիզմի ոլորտում։

Բազմաթիվ բնիկ համայնքներ ավելի մեծ ուշադրություն են դարձնում շրջակա միջավայրի վերաբերյալ գիտելիքների փոխանցմանը սերնդեսերունդ։ Սա հնարավորություն է տալիս պահպանել անցյալի փորձը և այն կիրառել ավելի կայուն զարգացման ուղիներ ձևավորելու համար։ Միաժամանակ աճում է հետաքրքրությունը հասկանալու, թե կլիմայի փոփոխությունն ինչպես է տարբեր կերպ ազդում տարբեր գենդերային խմբերի վրա և ինչպես կարելի է այդ բազմազան փորձառություններն ու տեսակետները ներգրավել փոփոխությունների նախաձեռնման գործընթացում։ Ընդհանուր առմամբ, առկա է միտում ընդլայնելու տարբեր գենդերների մասնակցությունը կլիմայական խոշոր խնդիրների քննարկմանն ու լուծման գործընթացներին՝ առավել արդյունավետ ռազմավարություններ մշակելու նպատակով։

Կլիմայի փոփոխության ոլորտում գործող կանայք այսօր տարբեր դերեր են ստանձնում՝ նպաստելով կլիմայական ճգնաժամի դեմ պայքարին։ Օրինակ՝ Հինդու Ումարու Իբրահիմը բնիկ ժողովուրդների ներկայացուցիչ ակտիվիստ է, որն աշխատում է Չադում։ Նա ձգտում է միջազգային հանրությանը ներկայացնել Չադում կլիմայի փոփոխության հետևանքների դեմ պայքարող մարդկանց փորձառությունները և բարձրացնել իրազեկվածությունը նրանց կենսապայմանների վերաբերյալ։ Իբրահիմը նաև փորձում է տարածել բնիկ ժողովուրդների գիտելիքները, քանի որ շրջակա միջավայրի վերաբերյալ նրանց խորքային պատկերացումները կարող են նպաստել կլիմայական փոփոխություններին հարմարվելու գործընթացին։ Իր գործունեության համար նա արժանացել է բազմաթիվ մրցանակների և աշխատել է ՄԱԿ-ի շրջանակներում՝ բնիկ ժողովուրդների իրավունքների և շահերի պաշտպանության ուղղությամբ։

Քեթրին Ուիլկինսոնը կրթության ոլորտի մասնագետ է, որը զբաղվում է կլիմայի փոփոխության և դրա ազդեցությունների վերաբերյալ հանրային իրազեկման բարձրացմամբ։ Նա նպատակ ունի ձևավորել աջակցող և խրախուսող միջավայր, որտեղ կանայք կարող են ակտիվորեն ներգրավվել կլիմայական շարժման մեջ։

Ուիլկինսոնը նաև համահեղինակել և նախաձեռնել է «All We Can Save Project» նախագիծը, որը միավորում է կլիմայի փոփոխության ոլորտում գործնական աշխատանք իրականացնող 60 կանանց ձայներն ու փորձառությունները։ Նախագծի նպատակն է ընդլայնել կանանց մասնակցությունը կլիմայական քննարկումներում, ներկայացնել տարբեր տեսակետներ և ընթերցողներին ցույց տալ, թե ինչպես կարելի է համատեղ ջանքերով նպաստել կլիմայի փոփոխության դեմ պայքարին։

Էկոֆեմինիզմ

Էկոֆեմինիզմը ֆեմինիզմի մի ուղղություն է, որը բնապահպանությունն ու կանանց և Երկրի միջև փոխհարաբերությունները դիտարկում է որպես փոխկապակցված երևույթներ։ Ըստ Ֆրանսուազ դ’Օբոնի՝ իր «Le Féminisme ou la Mort» («Ֆեմինիզմ կամ մահ», 1974) գրքում ներկայացված տեսության, էկոֆեմինիզմը կապ է տեսնում բոլոր լուսանցքայնացված խմբերի (կանայք, գունավոր մարդիկ, երեխաներ, աղքատներ և այլն) նկատմամբ ճնշման ու գերիշխանության և բնության նկատմամբ ճնշման ու շահագործման միջև։

Էկոֆեմինիզմը ձևավորվեց 1970-ական թվականներին, երբ կայուն զարգացման և գենդերային անհավասարության քաղաքականության ոլորտներում տեղի էին ունենում կարևոր փոփոխություններ։ Էկոֆեմինիստական գաղափարները ձևավորվել են խաղաղության շարժումների, կանանց առողջապահական իրավունքների պաշտպանության և կանանց աշխատանքային շարժումների շրջանակներում։ Էկոֆեմինիստները ձգտում են ընդգծել մարդու և ոչ մարդկային կյանքի ձևերի միջև առկա փոխկապվածությունը։ Նրանք պնդում են, որ հայրիշխանական համակարգը ձևավորում է այն պատկերացումը, ըստ որի տղամարդիկ «զարգացած» են, իսկ կանայք և այլ թերներկայացված խմբեր՝ «թերզարգացած», ինչը հասարակության մեջ բնականոն է դարձնում այդ խմբերի նկատմամբ ճնշումը։

Էկոֆեմինիզմը նպատակ ունի ուշադրություն հրավիրել այն փոխկապակցված ինքնընկալման վրա, որը, ըստ տեսության կողմնակիցների, ավելի բնորոշ է կանանց, ի տարբերություն տղամարդկանց, որոնց աշխարհընկալումը հաճախ նկարագրվում է որպես ավելի առանձնացված և տարանջատված։ Կլիմայի փոփոխության վերաբերյալ աշխատանքներում կանանց տեսակետների ներառումը քննարկմանը հաղորդում է նոր դիտանկյուններ, որոնք հաճախ բացակայում են ներկայումս տղամարդկանց կողմից գերակշռող այս ոլորտում։

Էկոֆեմինիզմը նաև ձգտում է հաղթահարել կանանց վերաբերյալ կարծրատիպերը և ուշադրություն հրավիրել այն առանձնահատուկ ազդեցությունների վրա, որոնք կլիմայի փոփոխությունն ունի կանանց կյանքի վրա։ Ժամանակակից հասարակություններում կանանց գիտելիքներն ու փորձառությունները հաճախ թերագնահատվում են, մինչդեռ տղամարդկանց առավել հաճախ վերագրվում են բանականության և մտավոր գերազանցության հատկանիշներ։ Միևնույն ժամանակ, կանայք զգալիորեն տուժում են կլիմայի փոփոխության հետևանքներից, մասնավորապես՝ առողջական և վերարտադրողական խնդիրների տեսանկյունից, որոնք պայմանավորված են շրջակա միջավայրում առկա բազմաթիվ վտանգավոր աղտոտիչներով։ Այս պայմաններում նրանց ձայնը հաճախ բավարար չափով չի լսվում կլիմայի փոփոխության վերաբերյալ քննարկումներում։ Էկոֆեմինիզմը ձգտում է ստեղծել ապահով տարածք, որտեղ կանայք կարող են համախմբվել, կիսվել իրենց փորձառություններով և համատեղ աշխատել կանանց համար ավելի արդար և էկոլոգիապես կայուն ապագա կառուցելու ուղղությամբ։

Գրետա Թունբերգի ազդեցությունը

Գրետա Թունբերգին հաճախ վերագրում են կլիմայի փոփոխության դեմ պայքարում երիտասարդ աղջիկների ակտիվության աճը, որը հայտնի է դարձել որպես «Գրետա Թունբերգի ազդեցություն»։ Թունբերգը լայնորեն ճանաչված է կլիմայի փոփոխության դեմ պայքարում իր գործունեությամբ և շատ երիտասարդ աղջիկների համար դարձել է օրինակելի կերպար։ Նրա ազդեցությամբ ձևավորվող նոր սերնդի աղջիկներին հաճախ անվանում են «էկոպայքարողներ» (eco-warriors), քանի որ նրանք տարբեր ձևերով ներգրավվում են շրջակա միջավայրի պաշտպանության նախաձեռնություններում։

Ղազախստանում, օրինակ, «Team Coco» անունով երիտասարդ աղջիկների խումբը միավորվել է՝ պայքարելու իրենց երկրի բնապահպանական խնդիրների և աղտոտման դեմ։ Այդ նպատակով նրանք ստեղծել են TECO անվանումով հավելված, որը «լրացված իրականության խաղ է, որը միավորում է կրթական և ժամանցային գործիքներ՝ օգնելով օգտատերերին փոխել իրենց վարքագիծը և դառնալ ավելի էկոլոգիապես գիտակից»։

Ավելի ու ավելի շատ աղջիկներ են օգտագործում տեխնոլոգիական նորարարությունները՝ կլիմայի փոփոխության դեմ գործողություններ իրականացնելու համար։ Նրանց նախաձեռնությունները ոչ միայն նպաստում են բնապահպանական խնդիրների լուծմանը, այլև խրախուսում են քաղաքական առաջնորդներին ավելի վճռական քայլեր ձեռնարկել կլիմայական քաղաքականության ոլորտում, ինչպես նաև դրդում են բիզնես կազմակերպություններին նվազեցնել իրենց գործունեության արդյունքում առաջացող ածխածնային հետքը։

Կլիմայի փոփոխության ոլորտի կին հետազոտողներ

Ստորև ներկայացված է կլիմայի փոփոխության ոլորտում գործունեություն ծավալող կին հետազոտողների ընդարձակ ցանկի սկիզբը։ Պետք է նշել, որ ոչ բոլոր հետազոտողներն ունեն իրենց աշխատանքը ներկայացնող առանձին Վիքիպեդիայի հոդվածներ (կարմիր գույնով նշված անունները ցույց են տալիս, որ տվյալ անձի մասին հոդված դեռևս գոյություն չունի)։ Նրանց գիտական գործունեության ճանաչմանը կարելի է նպաստել՝ ստեղծելով կամ լրացնելով համապատասխան Վիքիպեդիայի հոդվածները։

• Իբիդուն Ադելեկան։ Նիգերիայի Իբադանի համալսարանի աշխարհագրության ամբիոնի դոցենտ է։ Նրա հետազոտությունները կենտրոնացած են կլիմայի և հասարակության փոխազդեցությունների, գլոբալ բնապահպանական փոփոխությունների մարդկային չափումների, ինչպես նաև կլիմայի փոփոխության նկատմամբ մարդ–շրջակա միջավայր համակարգերի խոցելիության և դիմակայունության ուսումնասիրության վրա։ Նա հանդիսանում է IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) գլխավոր հեղինակներից մեկը և IPCC-ի Հինգերորդ գնահատման զեկույցի (AR5) Աֆրիկային նվիրված գլխի համահեղինակ։

• Կարոլինա Ադլեր։ Շվեյցարիայում գործող «Mountain Research Initiative» (MRI) կազմակերպության գործադիր տնօրենն է, որտեղ ղեկավարում է MRI-ի համակարգող գրասենյակի աշխատանքը, խթանում գլոբալ փոփոխությունների հետազոտական օրակարգը և աջակցում լեռնային համայնքների միջև տարածաշրջանային ու թեմատիկ համագործակցությանը համաշխարհային մակարդակով։ Կրթությամբ բնապահպան գիտնական և աշխարհագրագետ է, ունի միջազգային գործունեության հարուստ փորձ ինչպես պետական, այնպես էլ մասնավոր հատվածներում։ Նա IPCC-ի «Օվկիանոսի և կրիոսֆերայի մասին հատուկ զեկույցի» գլխավոր հեղինակներից է, ինչպես նաև IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) Երկրորդ աշխատանքային խմբի գլխավոր հեղինակ։
• Պաուլինա Ալդունսե։ Չիլիի Չիլիի համալսարանի Շրջակա միջավայրի գիտությունների և բնական ռեսուրսների ամբիոնի դոցենտ է, ինչպես նաև Աղետների ռիսկի նվազեցման կենտրոնի (CITRID) փոխտնօրենը։ Նրա գիտական հետաքրքրությունները ներառում են աղետների կառավարման և կլիմայի փոփոխության սոցիալական ու ինստիտուցիոնալ չափումները՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով հարմարվողականությանը, դիմակայունությանը, փոխակերպումներին, ինչպես նաև տեղական և համայնքային կառավարմանը։ Նա երեք IPCC զեկույցների գլխավոր հեղինակներից է, այդ թվում՝ IPCC-ի վերջին՝ Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6)։

• Էլհամ Ալի։ Եգիպտոսի Սուեզի համալսարանի օվկիանոսագիտության պրոֆեսոր է, որտեղ ղեկավարում է Ջրային միջավայրի գիտությունների բաժինը և Սուեզի համալսարանի Միջազգային հարաբերությունների գրասենյակը։ Նրա մասնագիտական փորձառությունն ընդգրկում է ջրային էկոլոգիան, ծովային կենսաբազմազանությունը, ափամերձ էկոլոգիան, ինչպես նաև ջրի որակի գնահատումն ու մոնիթորինգը։ Նա IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) գլխավոր հեղինակ է և Միջերկրածովյան տարածաշրջանին նվիրված միջգլխային բաժնի համակարգող գլխավոր հեղինակ։

• Պաոլա Ա. Արիաս։ Կոլումբիայի Անտիոքիայի համալսարանի Շրջակա միջավայրի դպրոցի դոցենտ է։ Նրա հետազոտական հետաքրքրությունները ներառում են կլիմայական դինամիկան, կլիմայի փոփոխությունը, կլիմայական փոփոխականությունը և մակերևութային հիդրոլոգիան Կոլումբիայում և Հարավային Ամերիկայում։ Նա IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) Առաջին աշխատանքային խմբի գլխավոր հեղինակներից է։
• Լաուրա Աստիգառագա։ Ուրուգվայի Հանրապետության համալսարանի Կենդանիների արտադրության և արոտավայրերի կառավարման ամբիոնի պրոֆեսոր է։ Նրա գիտական մասնագիտացումները ներառում են կլիմայի փոփոխությունը, կաթնատու անասնապահությունը, արոտավայրերի կառավարումը, գյուղատնտեսական տնտեսագիտությունը և բնապահպանական գիտությունները։ Նա IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) հեղինակներից է։

• Կարին Բեքստրանդ ։Շվեդիայի Ստոկհոլմի համալսարանի քաղաքագիտության պրոֆեսոր է։ Նա լայնորեն հրապարակվել է կլիմայական և բնապահպանական կառավարման թեմաներով և խորհրդատվություն է տրամադրում ICSU-ի «Երկրային համակարգերի կառավարում» (Earth System Governance) նախագծին։

• Սալի Բալիունաս։ Թոշակի անցած աստղաֆիզիկոս է։ Նա նախկինում աշխատել է Հարվարդ-Սմիթսոնյան աստղաֆիզիկայի կենտրոնում և որոշ ժամանակ զբաղեցրել է Մաունթ Ուիլսոնի աստղադիտարանի փոխտնօրենի պաշտոնը։
• Ռոնդրոտիանա Բարիմալալա։ Հարավաֆրիկայի Հանրապետության Քեյփթաունի համալսարանի օվկիանոսագիտության բաժնի հետդոկտորական հետազոտող է։ Նրա հետազոտական հետաքրքրությունները ներառում են կլիմայական փոփոխականությունը, կլիմայական մոդելավորումը և փոփոխությունները, օդ–ծով փոխազդեցությունները և Աֆրիկայի կլիման։ Նա IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) «Ֆիզիկական գիտական հիմքերը» բաժնի գլխավոր հեղինակներից է։ Ներկայումս նա ղեկավար հետազոտող է «CRISTAL» (Climate ResilIent Development for SoutheasTern African isLands) նախագծում, որն ուղղված է Հարավարևելյան Աֆրիկայի կղզիների կլիմակայուն զարգացմանը, ինչպես նաև մասնակցում է Կենտրոնական և Հարավային Աֆրիկայի զարգացման խնդիրների ուսումնասիրման նպատակով կլիմայական մոդելներում անորոշությունների նվազեցմանը նվիրված հետազոտությանը։

• Բիրգիտ Բեդնար-Ֆրիդլ։ Ավստրիայի Գրացի համալսարանի տնտեսագիտության ամբիոնի դոցենտ է։ Նրա մասնագիտական ոլորտները ներառում են բնապահպանական տնտեսագիտությունը, բնական ռեսուրսների կառավարումը, կլիմայի փոփոխության ազդեցությունների գնահատումը, էներգետիկ տնտեսագիտությունը, ինչպես նաև կենսաբազմազանության պահպանությունն ու բնապահպանությունը։ Նա IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) համակարգող գլխավոր հեղինակներից է։
• Միշել Բեթսիլ։ ԱՄՆ-ի Կոլորադոյի պետական համալսարանի քաղաքագիտության պրոֆեսոր է։ Նա մասնագիտացած է քաղաքների և կլիմայի փոփոխության, ինչպես նաև կլիմայական կառավարման վերազգային ձևերի ուսումնասիրության ոլորտներում։ Բեթսիլը ICSU-ի «Երկրային համակարգերի կառավարում» (Earth System Governance) նախագծի Գիտական ղեկավարող հանձնաժողովի անդամ է և եղել է IPCC-ի Հինգերորդ գնահատման զեկույցի (AR5) Երրորդ աշխատանքային խմբի համահեղինակներից մեկը։

• Սուրուչի Բհադվալ։ Հնդկաստանի TERI (The Energy and Resources Institute՝ Էներգետիկայի և ռեսուրսների ինստիտուտ) կազմակերպության Երկրային գիտությունների և կլիմայի փոփոխության բաժնի տնօրենն է։ Նա ղեկավարում է կլիմայի փոփոխության վերաբերյալ հետազոտություններ, որոնք հիմնականում կենտրոնացած են ազդեցությունների, խոցելիության և հարմարվողականության գնահատման վրա, ինչպես նաև սերտորեն համագործակցում է տեղական համայնքների հետ։ Նա եղել է IPCC-ի Երկրորդ գնահատման զեկույցի (AR2) գլխավոր հեղինակ, IPCC-ի Հինգերորդ գնահատման զեկույցի (AR5) Երկրորդ աշխատանքային խմբի և «Ծայրահեղ երևույթների մասին հատուկ զեկույցի» վերանայող խմբագիր։ Բացի այդ, նա IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) Երկրորդ աշխատանքային խմբի գլխավոր հեղինակներից է։

• Պրիթի Բհանդարի։ Ֆիլիպիններում գործող Ասիական զարգացման բանկի Կայուն զարգացման և կլիմայի փոփոխության դեպարտամենտի (SDCC) Կլիմայի փոփոխության և աղետների ռիսկի կառավարման բաժնի տնօրենն է։ Նա նաև ղեկավարում է կլիմայի փոփոխության և աղետների ռիսկի կառավարման թեմատիկ խումբը։ Նրա մասնագիտական գործունեությունը ներառում է քաղաքականության և ռազմավարական ուղղությունների մշակում, ֆինանսավորման ներգրավում Կլիմայական ներդրումային հիմնադրամներից և Կանաչ կլիմայի հիմնադրամից (Green Climate Fund), ինչպես նաև միջազգային բանակցություններին աջակցություն կլիմայական ֆինանսավորման ոլորտում։ Նրա աշխատանքը կենտրոնացած է շրջակա միջավայրի, կլիմայի փոփոխության և կայուն զարգացման հարցերի վրա։ Նա նաև IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) գլխավոր հեղինակներից է։
• Մերսի Բորբոր-Կորդովա։ Էկվադորի «Escuela Superior Politécnica del Litoral» (ESPOL) համալսարանի դոցենտ է։ Նրա հետազոտությունները կենտրոնացած են օվկիանոսի, մարդու առողջության և կլիմայի ու առողջության միջև փոխազդեցությունների ուսումնասիրության վրա։ Նա հատկապես կարևորում է գիտելիքների փոխանցումը որոշում կայացնողներին և ոլորտի մասնագետներին, մասնավորապես՝ ափամերձ ծովային ռեսուրսների և հանրային առողջության համար նախատեսված կլիմայական ծառայությունների զարգացման ուղղությամբ։ Բորբոր-Կորդովան IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) Երրորդ աշխատանքային խմբի գլխավոր հեղինակներից է, որի հիմնական թեման կլիմայի փոփոխության մեղմումն է։

• Լիդիա Բրիտու։ Մոզամբիկի Էդուարդու Մոնդլանեի համալսարանի անտառագիտության պրոֆեսոր է։ Նա նախկինում զբաղեցրել է Մոզամբիկի բարձրագույն կրթության, գիտության և տեխնոլոգիաների նախարարի պաշտոնը, ինչպես նաև սերտորեն համագործակցել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի հետ գլոբալ փոփոխությունների հետ կապված հարցերի շուրջ։ 2012 թվականին նա նախագահել է «Planet under Pressure» («Ճնշման տակ գտնվող մոլորակ») միջազգային գիտաժողովը։

• Հարիեթ Բալքլի։ Միացյալ Թագավորության Դարհեմի համալսարանի աշխարհագրության պրոֆեսոր է։ Նա ճանաչված մասնագետ է քաղաքների և կլիմայի փոփոխության, ինչպես նաև էներգետիկ և բնապահպանական կառավարման ոլորտներում։
• Ջեյն Բերսթոն։ «Clean Air Fund» կազմակերպության գործադիր տնօրենն է։ Նախկինում նա զբաղեցրել է Միացյալ Թագավորության ազգային ֆիզիկական լաբորատորիայի էներգետիկայի և շրջակա միջավայրի բաժնի ղեկավարի պաշտոնը, ինչպես նաև եղել է Միացյալ Թագավորության կենտրոնական կառավարության կլիմայի փոփոխության և էներգետիկայի հարցերով գլխավոր գիտական խորհրդատուներից մեկը։

• Մերսեդես Բուստամանտե։ Էկոլոգ և Բրազիլիայի Բրազիլիայի համալսարանի լիիրավ պրոֆեսոր է։ Նա լայն ճանաչում է ստացել վտանգված արևադարձային էկոհամակարգերի և մարդու գործունեության հետևանքով առաջացած փոփոխությունների հետ դրանց փոխազդեցությունների վերաբերյալ իր հետազոտությունների շնորհիվ։ Նրա գիտահետազոտական խումբը ուսումնասիրում է բնական էկոհամակարգերի արձագանքը խաթարումների ռեժիմների, հողօգտագործման փոփոխությունների, կենսաերկրաքիմիական շրջանառությունների և կլիմայական փոփոխությունների նկատմամբ։ Նա IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) գլխավոր հեղինակներից է և ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի միջազգային անդամ։

• Ինես Կամիլիոնի։ Արգենտինայի Բուենոս Այրեսի համալսարանի Մթնոլորտային և օվկիանոսային գիտությունների բաժնի պրոֆեսոր է, ինչպես նաև անկախ հետազոտող՝ Ծովի և մթնոլորտի հետազոտությունների կենտրոնում։ Նրա գիտական գործունեությունը կենտրոնացած է Հարավային Ամերիկայում կլիմայական փոփոխականության և կլիմայի փոփոխության ուսումնասիրության վրա։ Նա եղել է IPCC-ի Հինգերորդ գնահատման զեկույցի (AR5) Առաջին աշխատանքային խմբի և «1.5°C գլոբալ տաքացման մասին հատուկ զեկույցի» (SR1.5) գլխավոր հեղինակներից մեկը, իսկ ներկայումս հանդիսանում է IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) Առաջին աշխատանքային խմբի վերանայող խմբագիր։
• Փաշա Քարութերս։ Շրջակա միջավայրի կայունության հարցերով խորհրդատու է, որի գործունեությունը կենտրոնացած է կայուն զարգացման և գլոբալ փոփոխությունների խնդիրների վրա։ Նախկինում նա եղել է Կուկի կղզիների Կարմիր խաչի գրասենյակի ազգային համակարգողը։ Քարութերսն ունի միջազգային բանակցությունների, ծրագրային առաջարկների մշակման և մասնակցային կառավարման մոտեցումների հարուստ փորձ՝ ձեռք բերված Կուկի կղզիների կառավարության Ազգային բնապահպանական ծառայությունում և Խաղաղօվկիանոսյան համայնքի քարտուղարությունում իր աշխատանքի ընթացքում։ Նա IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) վերանայող խմբագիր է։

• Աննի Կազնավ։ Ֆրանսիայի Երկրաֆիզիկական ուսումնասիրությունների և տիեզերական օվկիանոսագիտության լաբորատորիայի փոխտնօրենն է։ Նա մասնագիտացած է ծովի մակարդակի բարձրացման ուսումնասիրության ոլորտում և հանդիսանում է IPCC-ի գլխավոր հեղինակներից մեկը։

• Ռութ Սերեսո-Մոտա։ Մեքսիկայի Մեքսիկայի ազգային ինքնավար համալսարանի Ճարտարագիտական և ափամերձ գործընթացների լաբորատորիայի հետազոտող է։ Նրա գիտական հետաքրքրությունները ներառում են կլիմայագիտությունը, կլիմայի փոփոխությունը, տարածաշրջանային կլիմայական մոդելները և ծայրահեղ եղանակային երևույթները։ Նա IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) Առաջին աշխատանքային խմբի՝ «Ֆիզիկական գիտական հիմքերը» բաժնի գլխավոր հեղինակներից է։ Սերեսո-Մոտան իր դոկտորական աստիճանը ստացել է Օքսֆորդի համալսարանում՝ մթնոլորտային, օվկիանոսային և մոլորակային ֆիզիկայի մասնագիտացմամբ։
• Նոեմի Չակոն։ Վենեսուելայի Գիտական հետազոտությունների ինստիտուտի (IVIC) հետազոտող է։ Նա IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) գլխավոր հեղինակներից է։

• Էլիզաբեթ Չաթերջի։ Բնապահպանական պատմաբան է, որը մասնագիտացած է էներգետիկայի պատմության ուսումնասիրության մեջ, հատկապես Հնդկաստանի համատեքստում։ Նա հեղինակել է «Electric Democracy» գիրքը, որը նվիրված է Հնդկաստանի էներգետիկ զարգացման և փոխակերպումների պատմությանը։ Ներկայումս աշխատում է իր երկրորդ գրքի վրա, որը ուսումնասիրում է 1970-ական թվականներից ի վեր համաշխարհային էներգետիկ և բնապահպանական ճգնաժամերը։ Այժմ դասավանդում է Չիկագոյի համալսարանում։

• Լինեթ Չիա Սինգապուրի Սինգապուրի տեխնոլոգիաների և դիզայնի համալսարանի դոցենտ է։ Նա ղեկավարում է «Կայուն քաղաքային շարժունակություն» հետազոտական խումբը, որի նպատակն է նվազեցնել ուղևորափոխադրումների և քաղաքային բեռնափոխադրումների շրջակա միջավայրի վրա թողած ազդեցությունը։ Նրա մասնագիտական հետաքրքրությունները ներառում են տրանսպորտային համակարգերի մոդելավորումը և սիմուլյացիան, արտադրանքների և համակարգերի կյանքի ցիկլի էներգետիկ ու բնապահպանական գնահատումը, ինչպես նաև քաղաքային նյութափոխանակության (urban metabolism) ուսումնասիրությունը։ Նա IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) վերանայող խմբագիր է։

• Յին Չեն։ Չինաստանի Սոցիալական գիտությունների ակադեմիայի (CASS) ասպիրանտուրայի դպրոցի պրոֆեսոր է և CASS-ի Քաղաքային և բնապահպանական հետազոտությունների ինստիտուտի (IUE) ավագ գիտաշխատող։ Նա նաև Կայուն զարգացման հետազոտությունների կենտրոնի փոխտնօրենն է։ Նրա գիտական հետաքրքրությունները ներառում են միջազգային կլիմայական կառավարումը, էներգետիկ քաղաքականությունը և կլիմայական քաղաքականությունը։ Յին Չենը IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) գլխավոր հեղինակներից է։
• Վենյին Չեն։ Չինաստանի Ցինհուայի համալսարանի Էներգետիկայի, շրջակա միջավայրի և տնտեսագիտության հետազոտական ինստիտուտի պրոֆեսոր է։ Նրա հետազոտությունները կենտրոնացած են էներգետիկ համակարգերի մոդելավորման, էներգետիկ զարգացման և կլիմայի փոփոխության մեղմման ռազմավարությունների վրա։ Նա նաև ուսումնասիրում է CCS (Carbon Capture and Storage՝ ածխածնի կլանում և պահեստավորում) տեխնոլոգիաները՝ մշակելով ArcGIS-ի վրա հիմնված որոշումների աջակցության համակարգ՝ ածխածնի արտանետումների աղբյուրներն ու կլանիչները քարտեզագրելու նպատակով։ Վենյին Չենը լայն ճանաչում ունի էներգետիկայի, շրջակա միջավայրի և տնտեսության մոդելավորման, ածխածնային արտոնագրերի բաշխման և հարակից ոլորտներում իր աշխատանքների շնորհիվ։ Նա IPCC-ի Հինգերորդ (AR5) և Վեցերորդ (AR6) գնահատման զեկույցների վերանայող խմբագիր է։

• Սո Մին Չեոնգ։ ԱՄՆ-ի Կանզասի համալսարանի Աշխարհագրության և մթնոլորտային գիտությունների բաժնի դոցենտ է։ Նրա հետազոտությունները վերաբերում են բնապահպանական աղետների սոցիալական հետևանքներին և կլիմայի փոփոխությանը հարմարվելու գործընթացներին։ Նա IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6), ինչպես նաև օվկիանոսի և կրիոսֆերայի վերաբերյալ IPCC-ի հատուկ զեկույցի գլխավոր հեղինակներից է։ Բացի այդ, նա հեղինակել է մի շարք պատվերով զեկույցներ Կորեայի Հանրապետության կառավարության, ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի և Համաշխարհային օդերևութաբանական կազմակերպության (WMO) համար՝ նվիրված ափամերձ տարածքների կառավարմանը, կլիմայի փոփոխությանը հարմարվելու ռազմավարություններին, սահմանային խնդիրներին և աղետների կառավարմանը։

• Ջուլիա Քոուլ։ ԱՄՆ-ի Միչիգանի համալսարանի Երկրային և բնապահպանական գիտությունների պրոֆեսոր է։ Նա մասնագիտացած է կլիմայի պատմության, կլիմայական փոփոխականության և մարջանների ուսումնասիրության ոլորտներում։ Քոուլը եղել է Leopold Leadership Fellow (2008), IPCC-ի համահեղինակ և Google Science Communication Fellow (2011) ծրագրի մասնակից։
• Սեսիլիա Կոնդե։ Մեքսիկայի UNAM համալսարանի մթնոլորտային գիտությունների պրոֆեսոր, որն ուսումնասիրում է կլիմայի ազդեցությունները գյուղատնտեսության վրա։ Նա Մեքսիկայի Էկոլոգիայի և կլիմայի ինստիտուտի կլիմայական հարմարվողականության տնօրենն է և IPCC-ի հեղինակներից մեկը։
• Լետիսիա Կոտրիմ դա Կունյա։ Բրազիլիայի Ռիո դե Ժանեյրոյի պետական համալսարանի օվկիանոսագիտության ֆակուլտետի ասիստենտ պրոֆեսոր։ Որպես քիմիական օվկիանոսագետ՝ նրա հետազոտությունները կենտրոնացած են Հարավարևմտյան Ատլանտյան տարածաշրջանի վրա, և նա համաղեկավարում է Օվկիանոսի թթվայնացման ուսումնասիրման բրազիլական հետազոտական ցանցը։ Նա IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) Աշխատանքային խմբի I-ի գլխավոր հեղինակներից է։
• Ֆեյ Աբիգեյլ Քրուզ։ Ֆիլիպինների Մանիլայի աստղադիտարանի լաբորատորիայի ղեկավար։ Նրա հետազոտությունները կենտրոնացած են տարածաշրջանային կլիմայի և կլիմայի փոփոխության, ծայրահեղ եղանակային երևույթների, ինչպես նաև ցամաքային մակերևույթի և կլիմայի փոխազդեցությունների ուսումնասիրության վրա։ Նա նաև ներգրավված է Համաշխարհային կլիմայի հետազոտական ծրագրի (WCRP)՝ Կլիմայի տարածաշրջանային համակարգված մանրամասնականացման փորձի (CORDEX) Հարավարևելյան Ասիայի նախագծում։ Նա IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) Աշխատանքային խմբի I-ի գլխավոր հեղինակներից է։
• Հայդի Քալեն։ MBARI-ի հաղորդակցության և ռազմավարական նախաձեռնությունների տնօրեն, ինչպես նաև Տեղեկատվության և տեխնոլոգիաների տարածման (ITD) բաժնի տնօրեն, նախկինում՝ Climate Central-ի գլխավոր գիտաշխատող։ Կլիմայի փոփոխության վերաբերյալ հաղորդակցության ոլորտի մասնագետ է։ Նախկինում եղել է եղանակային հեռուստաալիքի կլիմայի փոփոխության փորձագետ։ NOAA-ի գիտական խորհրդատվական խորհրդի անդամ է։
• Ջուդիթ Քարրի։ Ջորջիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտի Երկրի և մթնոլորտային գիտությունների դպրոցի պրոֆեսոր։ Հեղինակ կամ համահեղինակ է ավելի քան 140 գիտական հոդվածների, հիմնականում մթնոլորտային գիտությունների բնագավառում։ Նա նաև վարում է իր սեփական կլիմայական բլոգը և ցուցմունքներով հանդես է եկել ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի առջև։
• Գրեթչեն Դեյլի: Սթենֆորդի համալսարանի շրջակա միջավայրի գիտությունների պրոֆեսոր, Սթենֆորդի Պահպանական կենսաբանության կենտրոնի տնօրեն և Սթենֆորդի Շրջակա միջավայրի հարցերով Վուդսի ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող։ Natural Capital Project-ի համահիմնադիրներից է։ Նա ԱՄՆ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիայի և Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամ է։ Նա Էկոլոգիական տնտեսագիտության Բեյջերի ինստիտուտի և The Nature Conservancy կազմակերպության վարչության անդամ է եղել, ինչպես նաև ՄաքԱրթուրի կրթաթոշակառու։
• Պուրնամիտա Դասգուպտա։ Հնդկաստանի Տնտեսական աճի ինստիտուտի բնապահպանական տնտեսագիտության բաժնի ղեկավար և ամբիոնի պրոֆեսոր։ Նրա հետազոտությունները կենտրոնացած են շրջակա միջավայրի և տնտեսական զարգացման փոխհարաբերությունների վրա։ Նա եղել է միջազգային հետազոտական գնահատումների հեղինակ և խորհրդատու, այդ թվում՝ IPCC-ի 1.5°C հատուկ զեկույցի և Սոցիալական առաջընթացի միջազգային հանձնախմբի համար, ինչպես նաև IPCC-ի Տնտեսագիտության, ծախսերի գնահատման և էթիկայի գիտական ղեկավար խմբի, Աֆրիկայում և Ասիայում Համատեղ հարմարվողականության հետազոտական նախաձեռնության (CARIAA) և Համագործակցության համալսարանների ասոցիացիայի շրջանակներում։ Նա IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) գլխավոր հեղինակներից է։
• Ռութ ԴեՖրիս: Կոլումբիայի համալսարանի Էկոլոգիայի, էվոլյուցիայի և շրջակա միջավայրի կենսաբանության բաժնի կայուն զարգացման պրոֆեսոր։ Նա Կոլումբիայի համալսարանի Երկրի ինստիտուտի գիտական գործընկեր է։ ԱՄՆ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ է և 2007 թվականին արժանացել է ՄաքԱրթուրի կրթաթոշակի։ ԴեՖրիսը մասնագիտացած է հեռահար զոնդավորման մեթոդների կիրառմամբ Երկրի բնակելիության ուսումնասիրության մեջ՝ անտառահատումների և այլ մարդածին գործոնների համատեքստում, որոնք ազդում են կենսաֆիզիկական և կենսաերկրաքիմիական կարգավորող գործընթացների վրա։
• Ֆաթիմա Դենթոն։ Գանայում գործող ՄԱԿ-ի համալսարանի Աֆրիկայի բնական ռեսուրսների ինստիտուտի (UNU-INRA) տնօրեն։ Նրա մասնագիտական հետաքրքրությունների շրջանակն ընդգրկում է բնական ռեսուրսների կառավարումը, հետազոտությունների և քաղաքականությունների մշակումը, ինչպես նաև աֆրիկյան տարածաշրջանը։ Նախկինում աշխատել է ՄԱԿ-ի Աֆրիկայի տնտեսական հանձնաժողովում (UNECA), Կանադայում հիմնված Միջազգային զարգացման հետազոտական կենտրոնում (IDRC) և ՄԱԿ-ի շրջակա միջավայրի ծրագրում։ Նա Կլիմայի փոփոխության և հողերի վերաբերյալ IPCC-ի հատուկ զեկույցի գլխավոր հեղինակներից է, ինչպես նաև IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) Աշխատանքային խմբի III-ի համակարգող գլխավոր հեղինակ։
• Կլոդին Դերեչինսկի։ Բրազիլիայի Ռիո դե Ժանեյրոյի դաշնային համալսարանի Երկրագիտական ինստիտուտի պրոֆեսոր։ Նրա հետազոտական մասնագիտացումները ներառում են եղանակի թվային կանխատեսումը, տարածաշրջանային կլիմայական մոդելավորումը, կլիմայական փոփոխականությունը, մթնոլորտային գիտությունները և կլիմայի փոփոխությունը։ Նա IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) գլխավոր հեղինակներից է։
• Սանդրա Դիաս։ Կորդոբայի ազգային համալսարանի համայնքային և էկոհամակարգային էկոլոգիայի պրոֆեսոր և Արգենտինայի Ազգային հետազոտական խորհրդի ավագ գլխավոր գիտաշխատող։ Նա ուսումնասիրում է բույսերի փոխազդեցությունները գլոբալ փոփոխությունների գործոնների հետ և դրանց ազդեցությունը էկոհամակարգերի հատկությունների վրա։ 2002 թվականին եղել է Գուգենհայմի կրթաթոշակառու և ԱՄՆ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան ասոցիացված անդամ։ Մասնակցել է «Հազարամյակի էկոհամակարգերի գնահատում» ծրագրին և IPCC-ի աշխատանքներին։ Նա կենսաբազմազանության գիտության միջազգային DIVERSITAS ծրագրի գիտական հանձնաժողովի անդամ է, ինչպես նաև բազմազանության և կայունության հարցերով Núcleo DiverSus միջազգային նախաձեռնության հիմնադիրն ու տնօրենը։
• Այդա Դիոնգ-Նյանգ։ Սենեգալի Քաղաքացիական ավիացիայի և օդերևութաբանության ազգային գործակալության խորհրդական։ Ունի ավելի քան 20 տարվա փորձ տարբեր մակարդակների շահագրգիռ կողմերի հետ համագործակցության ոլորտում և մասնագիտացած է եղանակի թվային կանխատեսման, մթնոլորտային ֆիզիկայի, կլիմայի, մուսոնների և ծայրահեղ երևույթների ուսումնասիրության մեջ։ Նա IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) Աշխատանքային խմբի I-ի գլխավոր հեղինակներից է։
• Ռիյանտի Ջալանտե։ Ինդոնեզիայում ASEAN-ի քարտուղարության Աղետների կառավարման և մարդասիրական աջակցության բաժնի փոխտնօրեն և ղեկավար։ Նա նաև ՄԱԿ-ի համալսարանի՝ Կայունության առաջադեմ ուսումնասիրությունների ինստիտուտի հրավիրյալ դասախոս է։ Նրա հետազոտությունները կենտրոնացած են կայուն զարգացման, կառավարման, աղետների ռիսկի նվազեցման և կլիմայի փոփոխությանը հարմարվելու հարցերի վրա։ Ներկայումս նա Երկրային համակարգի կառավարման ցանցի (Earth System Governance Network) անդամ է և IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) գլխավոր հեղինակներից է։
• Ֆաթիմա Դրիուեշ։ Մարոկկոյի Մուհամմեդ VI Պոլիտեխնիկական համալսարանի դոցենտ և Հարմարվողականության չափորոշիչների ու մեթոդների կլաստերի գործադիր համակարգող։ Նրա գիտական հետաքրքրությունների շրջանակն ընդգրկում է կլիմայական փոփոխականությունը, տարածաշրջանային կլիմայական մոդելավորումը և կլիմայական գիտությունը։ Նախկինում եղել է Մարոկկոյի օդերևութաբանական ծառայության Օդերևութաբանական հետազոտությունների կենտրոնի և Ազգային կլիմայական կենտրոնի ղեկավար։ Նա նաև եղել է IPCC-ի Աշխատանքային խմբի I-ի փոխնախագահը և IPCC-ի Հինգերորդ գնահատման զեկույցի գլխավոր հեղինակներից մեկը։ IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) շրջանակում նա հանդես է գալիս որպես վերանայման խմբագիր։ Ներկայումս նա MedECC-ի՝ կլիմայի և շրջակա միջավայրի փոփոխությունների հարցերով Միջերկրածովյան անկախ փորձագետների ցանցի, համահամակարգողներից է։
• Օֆա Փոլին Դյուբ։ Բոտսվանայի համալսարանի շրջակա միջավայրի գիտությունների պրոֆեսոր։ Դյուբի մասնագիտական փորձառությունն ընդգրկում է կայուն զարգացումը, համայնքների մասնակցությամբ շրջակա միջավայրի կառավարումը և կլիմայի փոփոխությանը հարմարվելու հարցերը։ Նա IPCC-ի մասնակից հեղինակներից է։
• Կարոլինա Դյուբեուշ։ Սոցիալական գիտնական և Բրազիլիայի Ռիո դե Ժանեյրոյի դաշնային համալսարանի ավագ գիտաշխատող։ Նրա հետազոտությունները կենտրոնացած են շրջակա միջավայրի վերլուծության, կլիմայի փոփոխության, կայունության և էկոլոգիական տնտեսագիտության վրա։ Կլիմայի փոփոխության մեղմացման և սոցիալ-տնտեսական զարգացմանն առնչվող նրա աշխատանքները, հատկապես բրազիլական քաղաքների համատեքստում, համարվում են առաջամարտիկ։ Նա եղել է IPCC-ի Հինգերորդ գնահատման զեկույցի (AR5) գլխավոր հեղինակներից և IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) վերանայման խմբագիր։
• Քրիս Էբի։ Վաշինգտոնի համալսարանի գլոբալ առողջապահության պրոֆեսոր։ Կլիմայի փոփոխության՝ առողջության վրա ազդեցությունների ոլորտի մասնագետ է և IPCC-ի համակարգող գլխավոր հեղինակ։
• Թամսին Էդվարդս: Բրիտանացի կլիմայագետ, Լոնդոնի թագավորական քոլեջի դասախոս և գիտության հանրահռչակման ոլորտում հայտնի հաղորդակից։
• Հաննա Ֆլաք՝ Մեծ Բրիտանիայի Ազգային վստահություն կազմակերպության ավագ ազգային հնագետ և Անգլիայի շրջակա միջավայրի ռազմավարության նախկին ղեկավար։ Նա Climate Heritage Network-ի (CHN) ղեկավար կոմիտեի անդամ է և CHN-ում Եվրոպայի ու Անկախ Պետությունների Համագործակցության (ԱՊՀ) տարածաշրջանների փոխնախագահը։
• Յունիս Նյուտոն Ֆութ: Իրականացրել է ածխաթթու գազ պարունակող օդի տաքացման վերաբերյալ վաղ հետազոտություններ, որոնք ներկայացրել է 1856 թվականին Գիտության զարգացման ամերիկյան ասոցիացիայի (American Association for the Advancement of Science) նիստում։
• Շա Ֆու։ Չինաստանի Ազգային զարգացման և բարեփոխումների հանձնաժողովի Կլիմայի փոփոխության ռազմավարության և միջազգային համագործակցության ազգային կենտրոնի ասիստենտ պրոֆեսոր։ Նա մասնագիտացած է ջերմոցային գազերի (GHG) արտանետումների գույքագրման և միտումների, ջերմոցային գազերի քաղաքականությունների, ինչպես նաև արտանետումների կրճատման ռազմավարությունների ոլորտներում՝ ներառյալ դրանց ֆինանսական, տեխնոլոգիական և կարողությունների զարգացման բաղադրիչները։ Նա IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) գլխավոր հեղինակներից է։
• Ինես Ֆունգ: Կալիֆոռնիայի համալսարան, Բերքլիի մթնոլորտային գիտությունների պրոֆեսոր։ Նա ուսումնասիրում է կլիմայի փոփոխության և կենսաերկրաքիմիական ցիկլերի փոխազդեցությունները և մոդելավորում կլիմայի համատեղ էվոլյուցիան մթնոլորտային թթվածնի հետ։ Նա մասնակցել է IPCC-ի աշխատանքներին և ԱՄՆ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ է։ Եղել է NASA-ի, Ամերիկյան երկրաֆիզիկական միության և Ամերիկյան օդերևութաբանական ընկերության անդամ։
• Լաուրա Գալյարդո։ Չիլիի համալսարանի երկրաֆիզիկայի բաժնի (DGF) պրոֆեսոր և Չիլիի Կլիմայի և դիմակայունության հետազոտությունների գերազանցության կենտրոնի նախկին տնօրեն։ Նրա գիտական հետաքրքրությունները ներառում են մթնոլորտային մոդելավորումը և տվյալների ասիմիլյացիան, օդի որակը մեգաքաղաքներում, ինչպես նաև աերոզոլ–ամպ–կլիմա փոխազդեցությունները։ Նա IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) գլխավոր հեղինակներից է։
• Ժակլին Գիլ։ պալեոէկոլոգ, որն ուսումնասիրում է կլիմայի փոփոխությունն ու տեսակների անհետացումը սառցադարյան բրածոների տվյալների հիման վրա, ինչպես նաև Մեյնի համալսարանի պալեոէկոլոգիայի և բույսերի էկոլոգիայի ասիստենտ պրոֆեսոր։
• Ժենևև Գյունթեր։ The New School-ի Տիշմանի շրջակա միջավայրի և դիզայնի կենտրոնի կից դասախոսական կազմի անդամ, որն ուսումնասիրում է կլիմայի փոփոխության վերաբերյալ հաղորդակցությունը։ Նա IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) Աշխատանքային խմբի III-ի փորձագիտական վերանայող է։
• Ջոյետա Գուպտա։ Ամստերդամի համալսարանի Ամստերդամի սոցիալական գիտությունների հետազոտությունների ինստիտուտի և Դելֆտի ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Ջրային կրթության ինստիտուտի գլոբալ հարավի շրջակա միջավայրի և զարգացման պրոֆեսոր։ Նա Ամստերդամի գլոբալ փոփոխությունների ինստիտուտի անդամ է։ Գուպտան IPCC-ի գլխավոր հեղինակներից է և գլոբալ կլիմայական կառավարման վերաբերյալ մի շարք գրքերի հեղինակ։
• Հայդե Հաքման։ International Council for Science-ի գլխավոր գործադիր տնօրեն և Սոցիալական գիտությունների միջազգային խորհրդի (ISSC) նախկին գործադիր տնօրեն։ Նա մասնագիտացած է գիտական քաղաքականության ուսումնասիրությունների, գիտության կառավարման և հետազոտությունների գնահատման ոլորտներում։
• Ջոաննա Հեյ։ BBC-ի Woman’s Hour հաղորդման 2020 թվականի «Թոփ 30 ազդեցիկ կանանց» ցանկում ընդգրկված գիտնական, Լոնդոնի Կայսերական քոլեջի մթնոլորտային ֆիզիկայի պաշտոնաթող պրոֆեսոր և Կլիմայի փոփոխության ու շրջակա միջավայրի Գրանթհեմի ինստիտուտի համատնօրեն։ Նա Թագավորական ընկերության անդամ է, Լոնդոնի Կայսերական քոլեջի ֆիզիկայի բաժնի նախկին ղեկավար և Թագավորական օդերևութաբանական ընկերության նախկին նախագահ, ներկայումս՝ փոխնախագահ։ Նրա մասնագիտական հետազոտությունները կենտրոնացած են Արեգակի փոփոխականության և կլիմայական մոդելավորման վրա։
• Շարինա Աբդուլ Հալիմ։ Մալայզիայի Մալայզիայի ազգային համալսարանի Շրջակա միջավայրի և զարգացման ինստիտուտի բնապահպանական սոցիոլոգ։ Նրա հետազոտությունները կենտրոնացած են կղզիների և բնիկ համայնքների, կայուն կենսամիջոցների, զբոսաշրջության զարգացման և մշակութային ժառանգության պահպանության վրա։ Նա IPCC-ի 1.5°C հատուկ զեկույցի 5-րդ գլխի և IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) Աշխատանքային խմբի II-ի 10-րդ գլխի գլխավոր հեղինակներից է։
• Սենդի Հարիսոն։ Ռեդինգի համալսարանի գլոբալ պալեոկլիմայի և կենսաերկրաքիմիական ցիկլերի պրոֆեսոր։
• Քեթրին Հեյհո։ Տեխասի տեխնոլոգիական համալսարանի պրոֆեսոր, որտեղ նա ղեկավարում է Կլիմայական գիտության կենտրոնը։ Նա լայնորեն հայտնի է կլիմայի փոփոխության վերաբերյալ հավատքի վրա հիմնված, հատկապես քրիստոնեական համայնքներին ուղղված հաղորդակցական գործունեությամբ և եղել է ԱՄՆ-ի Կլիմայի ազգային գնահատման զեկույցի հեղինակներից մեկը։
• Էնն Հենդերսոն-Սելերս: Սիդնեյի Մաքքուորի համալսարանի Շրջակա միջավայրի և աշխարհագրության բաժնի պատվավոր (էմերիտուս) պրոֆեսոր և Կլիմայական ազդեցությունների կենտրոնի հիմնադիր տնօրեն։ Նախկինում ղեկավարել է Համաշխարհային կլիմայի հետազոտական ծրագիրը (WCRP) և ANTSO-ի Շրջակա միջավայրի բաժինը։ Նա եղել է IPCC-ի Երկրորդ գնահատման զեկույցի (SAR) համակարգող գլխավոր հեղինակ։ Ավստրալիայի Տեխնոլոգիական գիտությունների և ճարտարագիտության ակադեմիայի ընտրված անդամ է։ Նրա հետազոտությունները միտված են ավանդական կլիմայական գիտության վերաիմաստավորմանը՝ այն անմիջականորեն տնտեսագիտության, քաղաքականության և կարգավորման լեզվով ներկայացնելու նպատակով։
• Էլի Հայվուդ։ Կլիմայական ֆիզիկայի պրոֆեսոր՝ Մթնոլորտագիտության բաժնում, Ռեդինգի համալսարանում, ինչպես նաև ՄԹ-ում այդ համալսարանի բազմազանության և ներառականության գծով դեկան։ Նրա հետազոտական հետաքրքրությունները կենտրոնացած են մթնոլորտային աերոզոլների, կլիմայի փոփոխության, գիտության հանրահռչակման, բազմազանության և ներառականության շուրջ։
• Քեթրին Հոխշտեթլեր։ Միջազգային զարգացման պրոֆեսոր՝ Լոնդոնի տնտեսագիտության և քաղաքական գիտությունների դպրոցում։ Նրա հետազոտությունները վերաբերում են գլոբալ կլիմայական քաղաքականության մեջ զարգացող տերությունների դերին՝ հատուկ ուշադրությամբ Բրազիլիայում և Հարավային Աֆրիկայում վերականգնվող էլեկտրաէներգիայի ոլորտին։
• Մարիկա Հոլանդ։ ԱՄՆ-ի Մթնոլորտային հետազոտությունների ազգային կենտրոնի (NCAR) ավագ գիտնական և մինչև վերջերս՝ Community Earth System Model-ի գլխավոր գիտնականը։ Նրա հետազոտությունները կենտրոնացած են ծովային սառույցի դերի վրա կլիմայական համակարգում։ IPCC-ի հեղինակ է։
• Լեսլի Հյուզ։ Կենսաբանության վաստակավոր պրոֆեսոր, նախկին դաշնային կլիմայական հանձնակատար և IPCC-ի 4-րդ և 5-րդ գնահատման զեկույցների գլխավոր հեղինակներից մեկը, ինչպես նաև Մաքքուորի համալսարանի հետազոտական ամբողջականության և զարգացման գծով պրոռեկտոր։ Նրա հետազոտությունները հիմնականում կենտրոնացած են կլիմայի փոփոխության ազդեցությունների վրա տեսակների և էկոհամակարգերի վրա։
• Անտոնինա Իվանովա Բոնչևա։ Մեքսիկայի Բախա Կալիֆոռնիա Սուրի Ինքնավար համալսարանի Տնտեսագիտության բաժնի պրոֆեսոր։ Նրա մասնագիտական փորձառությունն ու հետաքրքրությունների շրջանակը ներառում է վերականգնվող էներգիան, կայուն զբոսաշրջությունը, կայուն զարգացումը, կլիմայի փոփոխության քաղաքականությունները, զարգացման տնտեսագիտությունը և զարգացման պլանավորումը։ Նա IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) գլխավոր հեղինակներից է։
• Քեթրին Ջեյքոբս Արիզոնայի համալսարանի Շրջակա միջավայրի ինստիտուտի Կլիմայի հարմարվողականության գիտության և լուծումների կենտրոնի (CCASS) տնօրեն։ CCASS-ը զարգացնում և աջակցում է կլիմայի փոփոխության հարմարվողականության և գնահատման կարողությունները տարածաշրջանային, ազգային և միջազգային մակարդակներում։ Ջեյքոբսը նաև Արիզոնայի համալսարանի հողագիտության, ջրագիտության և շրջակա միջավայրի գիտությունների լիիրավ պրոֆեսոր է։ 2009–2013 թվականներին նա եղել է ԱՄՆ Կլիմայի ազգային գնահատման տնօրեն և ԱՄՆ նախագահի գործադիր գրասենյակի Գիտության և տեխնոլոգիաների քաղաքականության գրասենյակի էներգիայի և շրջակա միջավայրի բաժնի տնօրենի օգնական։
• Ջիլ Յագեր (Ուիլյամս)։ Անկախ գիտնական, նախկինում՝ Միջազգային մարդկային չափումների ծրագրի (IHDP) գործադիր տնօրեն (1999–2002) և Ավստրիայի Կայուն Եվրոպայի հետազոտական ինստիտուտի (SERI) ավագ գիտաշխատող (2004–2008)։ Նրա հետազոտությունները ընդգրկում են էներգիայի և կլիմայի, կենսաբազմազանության, գլոբալ պատասխանատվության, հանրային և շահագրգիռ կողմերի մասնակցության, քաղաքականությունների ինտեգրման և կայուն զարգացման համար գիտելիքի ու գործողության կապերի ուսումնասիրությունը։
• Հույ Ջու։ Չինաստանի Գյուղատնտեսական գիտությունների ակադեմիայի (CAAS) Գյուղատնտեսության շրջակա միջավայրի և կայուն զարգացման ինստիտուտում աշխատող մասնագետ։ Նրա հետազոտությունները ներառում են ցորենի որակի ուսումնասիրությունը, երաշտային պայմանների բնութագրումը և կլիմայի փոփոխության ազդեցության գնահատումը գոլորշիացման և գոլորշիահոսքի (evapotranspiration) վրա Չինաստանի Հուան-Հուայ-Հայ հարթավայրում։ Նա IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) գլխավոր հեղինակներից է։
• Սուզանա Կան Ռիբեյրո։ Բրազիլիայի Ռիո դե Ժանեյրոյի դաշնային համալսարանի COPPE ինստիտուտի պրոֆեսոր։ Նրա հետազոտությունները կենտրոնացած են վերականգնվող էներգիայի, կլիմայի փոփոխության, քաղաքային մեղմման այլընտրանքների և կայուն շարժունակության վրա։ Նա UFRJ Green Fund-ի համակարգողն է և Բրազիլիայի Կլիմայի փոփոխության վահանակի գիտական կոմիտեի նախագահը։ IPCC-ի Հինգերորդ գնահատման զեկույցի (AR5) Աշխատանքային խմբի III-ի փոխնախագահ է եղել և ներկայումս հանդիսանում է IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) համակարգող գլխավոր հեղինակ։
• Մերի Թերեզ Քալին Արոյո: Չիլիի Սանտյագոյում գտնվող Կենսաբազմազանության և էկոլոգիայի ինստիտուտի տնօրեն և 2010 թվականին Չիլիի Բնական գիտությունների ազգային մրցանակի դափնեկիր։ Նրա հետազոտական հետաքրքրությունները կենտրոնացած են Հարավային Ամերիկայի միջերկրածովյան էկոհամակարգերի և բարեխառն անտառների կենսաբազմազանության պահպանության վրա։ Նա ԱՄՆ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան ասոցիացված անդամ է, Չիլիի Գիտությունների ակադեմիայի անդամ և Նոր Զելանդիայի Թագավորական ընկերության պատվավոր անդամ։
• Աստրիդ Կիենդլեր-Շառ։ Գերմանիայի Էներգետիկայի և կլիմայի հետազոտությունների ինստիտուտի տնօրեն։ Նրա հետազոտությունները ներառում են օրգանական աերոզոլների, մթնոլորտային քիմիայի, աերոզոլ-կլիմա փոխազդեցությունների, ինչպես նաև մթնոլորտ-կենսոլորտ փոխանակման և հետադարձ կապերի ուսումնասիրությունը։ Նա IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) գլխավոր հեղինակներից է։
• Շիիր Կիլկիս։ Թուրքիայի Միջին Արևելքի տեխնիկական համալսարանի էներգետիկ համակարգերի ճարտարագիտության դոցենտ և Թուրքիայի Գիտական և տեխնոլոգիական հետազոտությունների խորհրդի (TÜBİTAK) ավագ գիտաշխատող և նախագահի խորհրդական։ Նրա հետազոտությունները ներառում են SDEWES ինդեքսի մշակումը, զրոյական արտանետումներով քաղաքային թաղամասերի նոր հայեցակարգերը և Ռացիոնալ էքսերգիայի կառավարման մոդելը՝ ածխածնի երկօքսիդի արտանետումները նվազեցնելու նպատակով։ Նա նաև IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) գլխավոր հեղինակներից է։
• Նանա Ամա Բրաուն Քլյուստե: Գանայի համալսարանի Ֆիզիկայի բաժնի ավագ դասախոս։ Նրա հետազոտությունները կենտրոնացած են կլիմայական դինամիկայի և փոփոխականության ըմբռնման վրա՝ դիտարկումների հիման վրա, հիմնականում Արևմտյան Աֆրիկայի և Աֆրիկյան մուսոնի համատեքստում։ Նախկինում աշխատել է Գանայի Ատոմային էներգիայի հանձնաժողովի Գանայի Տիեզերական գիտության և տեխնոլոգիայի ինստիտուտում՝ որպես ավագ գիտաշխատող։ Ներկայումս IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) գլխավոր հեղինակներից է։
• Սարի Կովաց: Լոնդոնի Հիգիենայի և արևադարձային բժշկության դպրոցի Հանրային առողջության և քաղաքականության ֆակուլտետի սոցիալական և շրջակա միջավայրի հետազոտությունների բաժնի դոցենտ։ Նա նաև ՄԹ-ի Ազգային առողջապահական հետազոտական ինստիտուտի (NIHR) «Շրջակա միջավայրի փոփոխություն և առողջություն» ծրագրի գիտելիքի տարածման ղեկավարն է՝ Լոնդոնի Հիգիենայի և արևադարձային բժշկության դպրոցի ղեկավարությամբ՝ Public Health England-ի հետ համագործակցությամբ։ Նրա հետազոտությունները վերաբերում են եղանակի և կլիմայի ազդեցությանը մարդու առողջության վրա, ներառյալ առողջապահական ազդեցությունների գնահատումը և համաճարակաբանական ուսումնասիրությունները։ Նա եղել է IPCC-ի Հինգերորդ գնահատման զեկույցի Եվրոպային նվիրված 23-րդ գլխի համակարգող գլխավոր հեղինակներից մեկը։
• Սվիտլանա Կրակովսկա: Ուկրաինական հիդրոմետեորոլոգիական ինստիտուտի կիրառական կլիմատոլոգիայի լաբորատորիայի ղեկավար և Ուկրաինայի Ազգային Անտարկտիկական գիտական կենտրոնի ավագ գիտաշխատող։ Նրա մասնագիտական ոլորտները ներառում են թվային մոդելավորում, մթնոլորտային ֆիզիկա, կլիմայի փոփոխություն, կլիմայական փոփոխականություն և օդերևութաբանություն։ Նա IPCC-ի 1.5°C հատուկ զեկույցի վերանայման խմբագիր է և IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) գլխավոր հեղինակներից է։
• Վոն-Թե Կվոն: ԱՊԵԿ Կլիմայի կենտրոնի կառավարիչ տնօրեն և Կորեայի Օդերևութաբանական հետազոտությունների ազգային ինստիտուտի գիտական խորհրդական։ Նրա հետազոտությունները ներառում են կլիմայական փոփոխականությունը, տեղումների վերլուծությունը, ժամանակային շարքերի վերլուծությունը, կլիմայի փոփոխությունը և վիճակագրական մոդելավորումը։ Նա IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) գլխավոր հեղինակներից է։
• Ալիս Լարկին: Մանչեսթերի համալսարանի Կլիմայական գիտության և էներգետիկ քաղաքականության պրոֆեսոր, ինչպես նաև նույն համալսարանի Ճարտարագիտական դպրոցի ղեկավար և Թինդալի կլիմայի փոփոխության հետազոտական կենտրոնի անդամ։ Մասնագիտությամբ ֆիզիկոս է, իսկ նրա ներկայիս հետազոտությունները կենտրոնացած են էներգետիկ համակարգերից արտանետումների նվազեցման վրա՝ հատուկ ուշադրությամբ ավիացիայի և նավագնացության ոլորտներին։
• Կորին Լե Կերե: Էսեքսի համալսարանի Կլիմայի փոփոխության գիտության պրոֆեսոր և նախկինում՝ Թինդալի կենտրոնի տնօրեն։ Նրա հետազոտությունները զգալի ներդրում ունեն ածխածնային գիտությունների ոլորտում և կապված են ICSU Global Carbon Project-ի տարեկան ածխածնային բյուջեների ձևավորման հետ։ Նա Ֆրանսիայի Կլիմայի Բարձր Խորհրդի նախագահն է և նաև ՄԹ-ի Կլիմայի փոփոխության կոմիտեի անդամ։
• Ջուն-Յի Լի: Կորեայի Պուսանի ազգային համալսարանի IBS Կլիմայի ֆիզիկայի կենտրոնի ասիստենտ պրոֆեսոր։ Նրա հետազոտությունները ներառում են պալեոմուսոնային փոփոխականությունը, Երկրի համակարգի կանխատեսելիությունը՝ ներառյալ կենսաերկրաքիմիական ցիկլերի և ֆիզիկական փոփոխականների փոխազդեցությունները, ինչպես նաև կլիմայի կարճաժամկետ կանխատեսելիությունն ու սցենարային կանխատեսումները։ Նա IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) համակարգող գլխավոր հեղինակներից է։
• Մարգարետ Լայնեն: Կալիֆոռնիայի համալսարանի Սկրիպսի օվկիանոսագիտության ինստիտուտի տնօրեն (UC San Diego)։ Նա պալեոկլիմայի, օվկիանոսի վրա կլիմայի ազդեցությունների և կլիմայական ինժեներիայի ոլորտների մասնագետ է։ Նա նաև UC San Diego-ի ծովային գիտությունների փոխպրոռեկտորն է և Ծովային գիտությունների դպրոցի դեկան։ Նախկինում զբաղեցրել է Ֆլորիդայի Ատլանտյան համալսարանի Harbor Branch Oceanographic Institute-ի ղեկավար պաշտոնը։
• Մարիա Ֆեռնանդա Լեմոս: Բրազիլիայի Ռիո դե Ժանեյրոյի Պապական կաթոլիկ համալսարանի քաղաքաշինության և նախագծման պրոֆեսոր։ Նրա հետազոտությունները հիմնականում կենտրոնացած են կլիմայի փոփոխությանը քաղաքների հարմարվողականության, քաղաքային դիմակայունության, կայունության և սոցիալական բնակարանաշինության վրա։ Նա «Ափամերձ գոտիների քաղաքային տարածքներ» (Urban Areas in Coastal Zones), ARC3-2 և UCCRN-LA զեկույցների գլխավոր հեղինակներից է և հանդիսանում է UCCRN (Urban Climate Change Research Network) անդամ։ Նա նաև IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) Կենտրոնական և Հարավային Ամերիկայի գլխի համակարգող գլխավոր հեղինակներից է։
• Մարիա Կարմեն Լեմոս: Միչիգանի համալսարանի Բնական ռեսուրսների և շրջակա միջավայրի պրոֆեսոր։ Նրա հետազոտությունները լայնորեն ընդգրկում են կլիմայական հարմարվողականությունը և գիտելիքի դերը հարմարվողական կարողությունների ձևավորման մեջ։ Նա եղել է IPCC-ի Հինգերորդ գնահատման զեկույցի և ԱՄՆ Կլիմայի ազգային գնահատման չորրորդ զեկույցի գլխավոր հեղինակներից մեկը։
• Դեբորա Լեյ: Լատինական Ամերիկայի և Կարիբյան տնտեսական հանձնաժողովի (ECLAC) էներգիայի և բնական ռեսուրսների տնտեսական հարցերով պաշտոնյա, Չիլի։ Նա եղել է IPCC-ի 1.5°C հատուկ զեկույցի և Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) գլխավոր հեղինակներից մեկը։ Նա վերականգնվող էներգիայի և կլիմայի փոփոխության ոլորտի փորձառու մասնագետ է, աշխատել է տարբեր մակարդակներում՝ տեղականից մինչև տարածաշրջանային, մաքուր էներգիայի և կլիմայական մեղմման ու հարմարվողականության ոլորտներում։
• Հոնգ Լյաո: Չինաստանի Նանջինգի տեղեկատվական գիտությունների և տեխնոլոգիաների համալսարանի պրոֆեսոր։ Նրա հետազոտությունները կենտրոնացած են օդային աղտոտիչների գլոբալ և տարածաշրջանային մոդելավորման և դրանց կլիմայական ազդեցությունների ուսումնասիրության վրա։ Նա Համաշխարհային կլիմայական հետազոտական ծրագրի (WCRP) անդամ է և IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) գլխավոր հեղինակներից է։
• Դիանա Լիվերման: ԱՄՆ Արիզոնայի համալսարանի աշխարհագրության և զարգացման պրոֆեսոր և նախկինում՝ նույն համալսարանի Շրջակա միջավայրի ինստիտուտի համատնօրեն։ Նա կլիմայի փոփոխության մարդկային չափումների ոլորտի մասնագետ է և IPCC-ի հեղինակներից մեկը, ինչպես նաև ICSU-ի անդամ։
• Էմմա Լիվենգա: Տանզանիայի Դար էս Սալաամի համալսարանի Ռեսուրսների գնահատման ինստիտուտի ավագ դասախոս։ Նրա հետազոտությունները կենտրոնացած են գյուղատնտեսության, սննդային և կենսապահովման անվտանգության, բնական ռեսուրսների կառավարման և կլիմայի փոփոխության հարմարվողականության վրա։ Նա եղել է IPCC-ի Հողի և կլիմայի փոփոխության հատուկ զեկույցի հեղինակներից մեկը և ներկայումս հանդիսանում է IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) համակարգող գլխավոր հեղինակներից մեկը։
• Ջեյն Լուբչենկո: Օրեգոնի պետական համալսարանի շրջակա միջավայրի գիտությունների և ծովային էկոլոգիայի պրոֆեսոր, ինչպես նաև NOAA-ի նախկին ադմինիստրատոր և ԱՄՆ առևտրի նախարարության Օվկիանոսների և մթնոլորտի հարցերով փոխնախարար (2009–2013)։ Նրա հետազոտական հետաքրքրությունները ներառում են շրջակա միջավայրի և մարդու բարեկեցության փոխազդեցությունները, կենսաբազմազանությունը, կլիմայի փոփոխությունը և օվկիանոսների ու մոլորակի կայուն օգտագործումը։ Նա 2008 թվականի դեկտեմբերին նախագահ Օբամայի կողմից առաջադրվել է որպես նրա «Science Dream Team»-ի անդամ։
• Ամանդա Լինչ: Բրաունի համալսարանի Երկրի, շրջակա միջավայրի և մոլորակային գիտությունների պրոֆեսոր և նույն համալսարանի Շրջակա միջավայրի և հասարակության ինստիտուտի հիմնադիր տնօրեն: Նա մասնագիտացած է բևեռային կլիմայական համակարգի կլիմայական մոդելավորման, բնիկ ժողովուրդների էկոլոգիական գիտելիքների և կլիմայական քաղաքականության վերլուծության ոլորտներում։ Նա Ամերիկյան օդերևութաբանական ընկերության, Ավստրալիայի Տեխնոլոգիական գիտությունների և ճարտարագիտության ակադեմիայի և Նորվեգիայի բևեռային հետազոտությունների գիտական ակադեմիայի անդամ է։
• Գրասիելա Մագրին։ Արգենտինայի Ազգային գյուղատնտեսական տեխնոլոգիայի ինստիտուտի (INTA) Կլիմայի և ջրի ինստիտուտի հետազոտող։ Նա մասնակցել է IPCC-ի աշխատանքներին և եղել է ՄԱԿ-ի Կլիմայի փոփոխության շրջանակային կոնվենցիայի (UNFCCC) քարտուղարությունում գյուղատնտեսության ոլորտի խոցելիության և հարմարվողականության գնահատման վերապատրաստման նյութերի վերանայող։ Նրա մասնագիտացումը ներառում է կլիմայի փոփոխությունը, բուսական էկոֆիզիոլոգիան և ագրոմետեորոլոգիան։
• Ջենիֆեր Մարոհասի։ Ավստրալիացի կենսաբան, սյունակագիր և բլոգեր։ 2004–2009 թվականներին եղել է Մելբուռնում գտնվող ազատ շուկայի ուղղվածությամբ «Institute of Public Affairs» հետազոտական կենտրոնի ավագ գիտաշխատող, իսկ մինչև 2008 թվականը՝ Australian Environment Foundation-ի տնօրեն։
• Պաուլինա Մարտինետտո։ Արգենտինայի Բուենոս Այրեսի Ազգային գիտական և տեխնիկական հետազոտությունների խորհրդի (CONICET) հետազոտող։ Նրա հետազոտությունները կենտրոնացած են ափամերձ ծովային էկոհամակարգերի էկոլոգիայի, կլիմայի փոփոխության և ածխածնային բյուջեի հիմնարար հարցերի վրա՝ Հարավ-արևմտյան Ատլանտյան օվկիանոսի ափամերձ և դարակային էկոհամակարգերում։ Նա IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) գլխավոր հեղինակներից է։
• Քեյթ Մարվել։ Նյու Յորքում աշխատող կլիմայագետ և գիտական գրող։ Նա NASA-ի Goddard Institute for Space Studies-ի և Columbia Engineering-ի կիրառական ֆիզիկայի և մաթեմատիկայի բաժնի ասոցիացված հետազոտող է։ Նա պարբերաբար գրում է Scientific American-ի «Hot Planet» սյունակում։
• Քեթրին Մասաո։ Տանզանիայի Դար էս Սալաամի համալսարանի Ռեսուրսների գնահատման ինստիտուտի դասախոս։ Նրա հետազոտական հետաքրքրությունները ներառում են պահպանության կենսաբանությունը, էկոլոգիան, կենսաբազմազանության կառավարումը և ազդեցությունների գնահատումը։ Ներկայումս նա IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) գլխավոր հեղինակներից է։
• Վալերի Մասոն-Դելմոտ։ Ֆրանսիայի առաջատար կլիմայագետ, Կլիմայի և շրջակա միջավայրի գիտությունների լաբորատորիայի հետազոտական տնօրեն՝ CEA-ում։ Ավագ հետազոտող Ֆրանսիայի Կլիմայի և շրջակա միջավայրի գիտությունների լաբորատորիայում։ IPCC-ի Աշխատանքային խմբի I-ի համանախագահ։ Նա մասնագիտացած է անցյալի կլիմայական փոփոխությունների վերակառուցման և վերլուծության մեջ՝ օգտագործելով բնական արխիվներ, իզոտոպներ և կլիմայական մոդելներ։
• Ռիթու Մաթուր։ Հնդկաստանի Էներգիայի և ռեսուրսների ինստիտուտի (TERI) Ինտեգրված գնահատումների և մոդելավորման տնօրեն։ Նա նաև կից դասախոս է TERI-ի Ավագ ուսումնասիրությունների դպրոցի Էներգիայի և շրջակա միջավայրի բաժնում։ Վերջին երկու տասնամյակների ընթացքում աշխատել է կայուն զարգացման, էներգետիկ անվտանգության, մեղմման և կլիմայի փոփոխության ոլորտներում։ Նա ունի IPCC-ի գնահատումների հետ աշխատանքային փորձ և մասնակցել է ազգային ու միջազգային գիտական գնահատումներին։ Ներկայումս IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) գլխավոր հեղինակներից է։
• Փամելա Մատսոն։ Սթենֆորդի համալսարանի շրջակա միջավայրի գիտությունների պրոֆեսոր և նախկինում՝ Երկրի գիտությունների դեկան։ Նա մասնագիտացած է հողօգտագործման և կայունության գիտության ոլորտներում և ԱՄՆ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ է։
• Ռեյչել Մաքքարթի (1984–) ՄԹ-ի Met Office-ի նախկին գիտական փորձագետ՝ մասնագիտացած աղետների ռիսկի նվազեցման ոլորտում։ Նա եղել է ՄԹ կառավարության հատուկ խորհրդական և Եվրոպական հանձնաժողովի գիտական գնահատման խորհրդատու՝ մասնակցելով մոտ €20 միլիոն պետական ֆինանսավորման ծրագրերի գիտական գնահատմանը։ Նա նաև արվեստի և գիտության համատեղման ոլորտի առաջամարտիկ է։
• Շանոն ՄաքՆիլի։ Pacific Institute-ի ավագ հետազոտող և նախկինում՝ Colorado State University-ի North Central Climate Adaptation Science Center-ի գիտական աշխատող։ Նրա հետազոտությունները կենտրոնացած են ջրի և կլիմայի շրջակա միջավայրի արդարության վրա՝ առաջնագծի համայնքների համար։ Նա իր աշխատանքներում համադրում է բնական և սոցիալական գիտությունները։ Նա եղել է ԱՄՆ Կլիմայի ազգային գնահատման երրորդ և չորրորդ զեկույցների հեղինակներից և ներկայումս մասնակցում է National Adaptation Forum-ի հաջորդ նիստի ղեկավար կոմիտեին։
• Լինդա Մերենս: ԱՄՆ-ի Մթնոլորտային հետազոտությունների ազգային կենտրոնի (NCAR) ավագ գիտնական, որը զբաղվում է տարածաշրջանային կլիմայական մոդելներով և կլիմայի ազդեցությունների ուսումնասիրությամբ։ IPCC-ի հեղինակ։
• Լիլիանա Ռաքել Միրանդա Սարա։ «Cities for Life Foro»-ի հիմնադիր և գործադիր տնօրեն (Պերու)։ Նա ճարտարապետ է, քաղաքային բնապահպանական պլանավորող, հետազոտող և ակտիվիստ։ Նրա հետազոտությունները կենտրոնացած են կլիմայի փոփոխության, քաղաքների, ջրի, կայուն շինարարության և արդարության հարցերի վրա։ Նա Ashoka Fellow է, մշակել և իրականացրել է կայուն շինարարությունը խթանող փորձնական նախագծեր։ Ներկայումս IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) քաղաքների մասին գլխի գլխավոր հեղինակներից է։
• Մարիանա Մոնկասիմ Վալե։ Բրազիլիայի Ռիո դե Ժանեյրոյի դաշնային համալսարանի Էկոլոգիայի բաժնի ասոցացված պրոֆեսոր։ Նրա աշխատանքները կենտրոնացած են Բրազիլիայի Ատլանտյան անտառի, Ամազոնի և ընդհանուր առմամբ համակարգային պահպանության պլանավորման, էկոհամակարգային ծառայությունների, կլիմայի փոփոխության, ճանապարհազուրկ տարածքների և GIS-ի կիրառման վրա՝ տեսակների և տարածքների պահպանության առաջնահերթությունները որոշելու համար։ Նա նաև IPCC-ի Վեցերորդ գնահատման զեկույցի (AR6) գլխավոր հեղինակներից է։
• Լինդա Մորտշ։ Կլիմայի փոփոխության ազդեցությունների և հարմարվողականության հետազոտությունների բաժնի ավագ հետազոտող, Կանադայի Շրջակա միջավայրի նախարարություն։ Վաթերլոյի համալսարանի Շրջակա միջավայրի ֆակուլտետի կից դասախոս։ Նա ուսումնասիրում է կլիմայի փոփոխության ազդեցությունը Կանադայի ջրային ռեսուրսների և խոնավ տարածքների վրա, կլիմայական սցենարների մշակումը, ինչպես նաև կլիմայի փոփոխության տեղեկատվության «արդյունավետ» հաղորդակցումը։ Նա IPCC-ի ներդրումային հեղինակ է։

• Սյուզան Մոզեր։ Կալիֆոռնիայի Սանտա Կրուզ քաղաքից գիտնական և խորհրդատու, ԱՄՆ, ով զբաղվում է կլիմայի փոփոխության ազդեցությունների ուսումնասիրությամբ ափամերձ շրջանների վրա, ինչպես նաև կլիմայական տեղեկատվության հաղորդակցմամբ։ ICSU կոմիտեների անդամ։

• Ադիտի Մուխերջի։ Հնդկաստանի Ջրի միջազգային կառավարման ինստիտուտի գլխավոր հետազոտող։ Նրա փորձագիտական ոլորտները ներառում են կլիմայի փոփոխության հարմարվողականությունը, ստորերկրյա ջրերի ինստիտուցիոնալ և քաղաքական կարգավորումները, ջրային ռեսուրսների համայնքային կառավարումը, քաղաքական էկոլոգիան և ջուր-էներգիա-սնունդ փոխկապակցված համակարգը։ Նախկինում նա եղել է Ինտեգրված լեռնային զարգացման միջազգային կենտրոնի (ICIMOD) ջրի և օդի թեմատիկ ղեկավար։ Ներկայումս նա ծառայում է որպես IPCC AR6 զեկույցի համակարգող առաջատար հեղինակ։
• Մարիա Սիլվիա Մույլաերտ դե Արաուժո։ Բազավորված է Բրազիլիայի Ռիո դե Ժանեյրոյի դաշնային համալսարանում։ Նրա հետազոտությունները կենտրոնանում են հողօգտագործման փոփոխությունների և վերականգնվող էներգիայի ոլորտների վրա։ 2007 թվականից ի վեր նա զբաղեցնում է Ռիո դե Ժանեյրո նահանգի կառավարության շրջակա միջավայրի քարտուղարի օգնականի պաշտոնը։ Նա IPCC-ի աշխատանքներում հանդես է եկել որպես առաջատար հեղինակ IPCC AR5 զեկույցում, իսկ ներկայումս ծառայում է որպես IPCC AR6 զեկույցի առաջատար հեղինակ։

• Միշել Մայքու։ Քաղաքային և տարածաշրջանային պլանավորման պրոֆեսոր, Գեոմատիկայի ճարտարագիտության և հողերի կառավարման բաժին, Արևմտյան Հնդկաստանի համալսարան, Տրինիդադ և Տոբագո։ Նա IPCC AR6-ի փոքր կղզիների վերաբերյալ գլխի համակարգող առաջատար հեղինակն է և ծառայել է որպես ավագ տեխնիկական փորձագետ տարբեր միջազգային, տարածաշրջանային և տեղական կազմակերպություններում՝ քաղաքային պլանավորման, կայուն հողօգտագործման և կլիմայի փոփոխության ոլորտներում։ Նրա հետազոտությունները կենտրոնանում են գիտության, քաղաքականության և գործնական կիրառման փոխկապակցման ամրապնդման վրա՝ հողի օգտագործման, ենթակառուցվածքների ապահովման և շրջակա միջավայրի կառավարման օպտիմալացման նպատակով։

• Սուջոնգ Մյոնգ։ Կորեայի Շրջակա միջավայրի ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող։ Նա IPCC AR6 զեկույցի վերանայման խմբագիր է։
• Սառա Մայր։ կլիմայի և օվկիանոսի գիտնական է՝ մասնագիտացած կտրուկ կլիմայական տաքացման ֆիզիկական, կենսաբանական և քիմիական հետևանքների ուսումնասիրության մեջ։ Նա Կալիֆոռնիայի Դևիս համալսարանում ստացել է Ph.D. աստիճան և աշխատել է որպես հետազոտող-ասոցացված գիտաշխատող Վաշինգտոնի համալսարանի Օվկիանոսագիտության դպրոցում։ Նա National Academy of Science-ի Kavli Fellow է։

• Սաշա Նայդու։ Հարավային Աֆրիկայի Գիտական և արդյունաբերական հետազոտությունների խորհրդի (CSIR) հետազոտող։ Նրա փորձագիտական ոլորտները ներառում են անտառագիտություն, փայտի անատոմիա, սիլվիկուլտուրա, փայտագիտություն, կլիմայի փոփոխություն և շրջակա միջավայրի գիտություններ։ Նա IPCC AR6 զեկույցի առաջատար հեղինակ է։

• Սունիտա Նարաին։ Հնդկաստանում գործող «Շրջակա միջավայրի և զարգացման գիտությունների կենտրոնի» գլխավոր տնօրենն է և «Society for Environmental Communications»-ի տնօրենը, ինչպես նաև «Down To Earth» երկամսյա ամսագրի հրատարակիչը։ Նա ազդեցիկ բնապահպան ակտիվիստ է՝ հետաքրքրված տարբեր մակարդակների ժողովրդավարությամբ, կլիմայի փոփոխությամբ և բնական ռեսուրսների կառավարմամբ։

Սունիտա Նարաին CSE

• Գեմմա Տերեսա Նարիսմա: Ֆիլիպինների Մանիլայի աստղադիտարանի գործադիր տնօրենը և 2017–2021 թթ․ տարածաշրջանային կլիմայական համակարգերի ծրագրի ղեկավար։ Նա նաև եղել է Ատենեո դե Մանիլա համալսարանի ֆիզիկայի ամբիոնի դոցենտ։ Նա ծառայել է որպես IPCC AR6 Աշխատանքային խումբ I-ի համակարգող առաջատար հեղինակ։

• Գրեյս Նգարույա։ Քենիայի Կենյատտա համալսարանի Բուսագիտության բաժնի Էկոլոգիայի և պահպանության կենսաբանության բաժանմունքի ղեկավար և դասախոս։ Նա նաև IPCC AR6-ի առաջատար հեղինակ է։ Նրա հետազոտությունները կենտրոնացած են կլիմայի փոփոխության և Աֆրիկայի մշակութային ժառանգության միջև փոխհարաբերությունների վրա։

• Իզաբել Նիանգ։ Դակարայի Չեյխ Անտա Դիոպ համալսարանի պրոֆեսոր։ Ափամերձ էրոզիայի և կլիմայի փոփոխության ոլորտների փորձագետ է, IPCC-ի 4-րդ և 5-րդ զեկույցների «Աֆրիկա» բաժինների համակարգող առաջատար հեղինակ։ 2008 թվականից ղեկավարում է Արևմտյան Աֆրիկայում կլիմայի և ափամերձ փոփոխություններին հարմարվելու տարածաշրջանային ACCC ծրագիրը և աշխատում է ԲՐԵԴԱ/ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ում։ Նա նաև Պան-Աֆրիկյան START տարածաշրջանային կոմիտեի նախագահն է (PACOM)՝ PASS քարտուղարության միջոցով, որը տեղակայված է Տանզանիայի Դար էս Սալամի համալսարանի Ռեսուրսների գնահատման ինստիտուտում։

• Անդրեա Ջ. Նայթինգեյլ։ Նորվեգիայի Օսլոյի համալսարանի աշխարհագրության պրոֆեսոր։ Կլիմայի փոփոխությանը հարմարվելու և մեղմացման քաղաքականության, գենդերի և ինտերսեկցիոնալության, ինչպես նաև կլիմայական գիտելիքների քաղաքականության փորձագետ է։
• Ինտան Սուչի Նուրհատի։ Ինդոնեզիայի Գիտությունների ինստիտուտի Օվկիանոսագիտության հետազոտական կենտրոնի ավագ գիտնական։ Նրա հետազոտական ուղղությունները ներառում են Հնդկա-Խաղաղօվկիանոսյան կլիմայական փոփոխականությունը, ծովային աղտոտումը և օվկիանոսի թթվայնացումը, ինչպես նաև փոփոխվող օվկիանոսներում կորալների կալցիֆիկացիան։ Նա IPCC AR6 զեկույցի առաջատար հեղինակ է։

• Քարեն Օ’Բրայեն (սոցիոլոգ)։ Նորվեգիայի Օսլոյի համալսարանի աշխարհագրության պրոֆեսոր է, ով ուսումնասիրում է գլոբալ բնապահպանական փոփոխությունների և հասարակական փոխակերպումների մարդկային չափումները։ IPCC-ի հեղինակ է, ICSU կոմիտեների անդամ։

• Ադենիկե Օլադոսու՝ նիգերիացի կլիմայական ակտիվիստ և Նիգերիայում «կլիմայի համար դպրոցական գործադուլ» նախաձեռնության հիմնադիր։ 2019 թվականին ընտրվել է ՄԱԿ-ի Նյու Յորքում կայացած առաջին Երիտասարդության կլիմայական գագաթնաժողովին մասնակցելու համար։ ՅՈՒՆԻՍԵՖ Նիգերիայի կողմից ճանաչվել է որպես երիտասարդ փոփոխության գործակալ և ղեկավարում է «ILeadClimate» ժողովրդական շարժումը՝ հանդես գալով Չադ լճի վերականգնման և կլիմայական արդարության մեջ երիտասարդների ներգրավման օգտին՝ կրթության միջոցով։

• Չիոմա Դեյզի Օնյիգե-Էբենիրո։ Բոննի համալսարանի Կայթե Համբուրգերի առաջադեմ ուսումնասիրությունների կենտրոնի գիտաշխատող։ Նախկինում եղել է Նիգերիայի Պորտ Հարկուրտի համալսարանի սոցիոլոգիայի ասիստենտ պրոֆեսոր։ Նրա մասնագիտական ոլորտները ներառում են քրիմինոլոգիան, գենդերը և հանցագործությունը, ինչպես նաև բնապահպանական հարցերը։ Նա IPCC վեցերորդ գնահատման զեկույցի առաջատար հեղինակ է։
• Նաոմի Օրեսկես։ աշխարհահռչակ երկրաբան, գիտության պատմաբան և Հարվարդի համալսարանի Հենրի Չարլզ Լիա պրոֆեսոր՝ գիտության պատմության ոլորտում։ Նա գիտության հասարակական դերի և մարդու կողմից առաջացվող կլիմայի փոփոխության իրականության վերաբերյալ առաջատար ձայն է։

• Էլինոր Օստրոմ: Ինդիանայի համալսարանի քաղաքագիտության պրոֆեսոր, ԱՄՆ, ով արժանացել է Տնտեսագիտության Նոբելյան մրցանակի և զբաղվել է ընդհանուր սեփականության ռեսուրսների կառավարման և կայունության հարցերով։

• Բեթե Օտտո-Բլիսներ։ Կոլորադոյի Բոլդեր քաղաքում գտնվող Մթնոլորտային հետազոտությունների ազգային կենտրոնի (NCAR) ավագ գիտնական և NCAR-ի պալեոկլիմայական մոդելավորման ծրագրի ղեկավար։ Նա մասնագիտացած է Երկրի կլիմայական համակարգի համակարգչային մոդելների կիրառման մեջ՝ ուսումնասիրելու անցյալ կլիմայական փոփոխությունները և կլիմայական փոփոխականությունը տարբեր ժամանակային մասշտաբներում։ IPCC-ի հեղինակ է։

• Ժան Պալուտիկոֆ։ Ավստրալիայի Գրիֆիթ համալսարանում հիմնադրված Կլիմայի փոփոխության հարմարվողականության ազգային հետազոտական կենտրոնի (NCCARF) հիմնադիր տնօրենն է։ Նրա հետազոտությունները կենտրոնանում են կլիմայական տվյալների կիրառման վրա տնտեսական և պլանավորման խնդիրներում, հատկապես ծայրահեղ եղանակային իրադարձությունների և դրանց ազդեցությունների ուսումնասիրության վրա։ IPCC-ի հեղինակ է։
• Սվապնա Պանիկալ։ Հնդկաստանի Տրոպիկական Մթնոլորտային Օդերևութաբանության ինստիտուտի Կլիմայի փոփոխության հետազոտական կենտրոնի գիտնական։ Նրա հետազոտությունները կենտրոնացած են ժամանակակից Երկրային համակարգի մոդելների վրա՝ կլիմայի փոփոխության ազդեցությունը Հնդկական մուսսոնի վրա ավելի ճշգրիտ կանխատեսելու նպատակով։ Նա նաև IPCC Վեցերորդ գնահատման զեկույցի առաջատար հեղինակ է։

• Ջյոտի Կիրիտ Պարիխ: «Ինտեգրված հետազոտություն և զարգացում հանուն զարգացման» (IRADe) կազմակերպության գործադիր տնօրեն։ Նա զարգացող երկրների էներգետիկ և բնապահպանական խնդիրների ոլորտի փորձագետ է։ Նա ծառայել է որպես էներգետիկ խորհրդատու Համաշխարհային բանկում, ԱՄՆ Էներգետիկայի դեպարտամենտում, ԵՏՀ Բրյուսելում և ՄԱԿ-ի հաստատություններում՝ UNIDO, FAO, UNU, UNESCO, ինչպես նաև որպես բնապահպանական խորհրդատու UNDP-ում։ IPCC-ի հեղինակ է։

• Ջոյս Է. Փեններ։ Միչիգանի համալսարանի մթնոլորտային գիտությունների պրոֆեսոր։ Նա ուսումնասիրում է ամպերի և աերոզոլների փոխազդեցությունները, ամպերի միկրոֆիզիկան, կլիման և կլիմայի փոփոխությունը, համաշխարհային տրոպոսֆերային քիմիան և մոդելավորումը։ IPCC-ի համակարգող առաջատար հեղինակ է։

• Ջոյ Ջաքլին Պերեյրա։ IPCC Վեցերորդ գնահատման զեկույցի Աշխատանքային խմբի II փոխնախագահ։ Նա պրոֆեսոր և գլխավոր գիտական հետազոտող է Հարավարևելյան Ասիայի աղետների կանխարգելման հետազոտական նախաձեռնությունում՝ Մալայզիայի Կեբանգսաան համալսարանի Շրջակա միջավայրի և զարգացման ինստիտուտում (SEADPRI-UKM), ինչպես նաև Մալայզիայի Գիտությունների ակադեմիայի անդամ։ Նրա հետազոտությունները կենտրոնանում են աղետների ռիսկերի նվազեցման, կլիմայի փոփոխությանը հարմարվելու և օգտակար հանածոների ռեսուրսների կայուն կառավարման վրա՝ գիտությունը քաղաքականության հետ կապելու շեշտադրմամբ։ Նա նախկինում եղել է IPCC Հինգերորդ գնահատման զեկույցի Ասիայի մասին գլխի համակարգող առաջատար հեղինակ, IPCC AR5 Սինթեզի զեկույցի առաջատար հեղինակ և 2012 թ․ «Ծայրահեղ իրադարձությունների և աղետների ռիսկերի կառավարում՝ կլիմայի փոփոխությանը հարմարվելու առաջխաղացման համար» հատուկ զեկույցի վերանայման խմբագիր։
• Ռոզա Պերես։ Մանիլայի աստղադիտարանի ավագ գիտաշխատող և կլիմայի գիտնական, որը մասնագիտացած է հիդրոօդերևութաբանության, աղետների ռիսկերի նվազեցման և կլիմայի փոփոխության հարմարվողական քաղաքականությունների ոլորտներում։ Նա IPCC Վեցերորդ գնահատման զեկույցի II աշխատանքային խմբի 18-րդ գլխի առաջատար հեղինակ է։ Նախկինում ծառայել է որպես վերանայող և առաջատար հեղինակ IPCC-ի ավելի վաղ գնահատման զեկույցներում։ Ֆիլիպինների Կլիմայի փոփոխության հանձնաժողովում նա հանդիսանում է Տեխնիկական փորձագետների ազգային պանելային խմբի անդամ։

• Պատրիսիա Ֆերնանդա Պինյու։ Բրազիլիայի Սան Պաուլոյի համալսարանի Հետազոտությունների առաջադեմ ինստիտուտի հրավիրված պրոֆեսոր և հետազոտող։ Նրա ուսումնասիրությունները կենտրոնանում են էկոհամակարգային ծառայությունների, մարդկային բարեկեցության, կառավարման և կլիմայի փոփոխության վերլուծության վրա՝ սոցիալ-էկոլոգիական մոտեցմամբ։ Նա IPCC AR6-ի II աշխատանքային խմբի և «1.5°C գլոբալ տաքացում» հատուկ զեկույցի առաջատար հեղինակ է։ Ունի լայն փորձ ինտեգրված ազդեցությունների վերլուծության, խոցելիությունների գնահատման և ծայրահեղ իրադարձություններին հարմարվելու ոլորտներում՝ կապված գլոբալ բնապահպանական փոփոխությունների հետ։
• Վիկի Փոուպ: Հեդլի կենտրոնի Կլիմայական կանխատեսման ծրագրի ղեկավար, որը տրամադրում է կլիմայի փոփոխության վերաբերյալ անկախ գիտական խորհրդատվություն։ Նրա հետազոտական հետաքրքրությունները ներառում են կլիմայական մոդելների մշակումը և վավերացումը։

• Ժոանա Պորտուգալ Պերեյրա։ IPCC Կլիմայի փոփոխության մեղմացման աշխատանքային խմբի ավագ գիտնական և Միացյալ Թագավորության Լոնդոնի Թագավորական քոլեջի Շրջակա միջավայրի քաղաքականության կենտրոնի հրավիրված հետազոտող։ Նրա հետազոտությունները կենտրոնանում են էներգետիկ համակարգերի նորարարությունների վրա, որոնք նվազեցնում են տեղական և գլոբալ բնապահպանական ազդեցությունները։ Նրա փորձագիտական ոլորտները ներառում են էներգետիկ սցենարների մոդելավորում, բիոէներգիա, կյանքի ցիկլի գնահատում և շրջակա միջավայրի մոդելավորում։ Նա IPCC AR6 զեկույցի առաջատար հեղինակ է։

• Լաուրա Ռամաջո Գալյարդո։ Չիլիի Չորային գոտիների առաջադեմ ուսումնասիրությունների կենտրոնի (CEAZA) հետազոտող։ Նրա հետազոտական հետաքրքրությունները ներառում են օվկիանոսային դիտարկումները, կենսաբանական օվկիանոսագիտությունը, կենսաերկրաքիմիան, կլիմայի փոփոխությունը, օվկիանոսի թթվայնացումը, ծայրահեղ իրադարձությունները, ձկնորսությունը և ակվակուլտուրան, ինչպես նաև ափամերձ համայնքները։ Նա IPCC AR6-ի առաջատար հեղինակ է։
• Քեյթ Ռավորթ ամերիկացի տնտեսագետ է, որը պնդում է, որ մարդկային հասարակությունն ու ոչ-մարդկային բնությունը կարող են տնտեսապես համագործակցել։ Նա ստեղծել է «դոնաթ տնտեսագիտություն» (doughnut economics) հայեցակարգը։ Նա բացատրում է, որ դոնաթի արտաքին սահմանը ներկայացնում է Երկրի էկոլոգիական սահմանափակումները, իսկ ներքին շրջանը՝ սոցիալական հիմնադրույթները։ Նրա կարծիքով՝ կայուն տնտեսություն ստեղծելու համար անհրաժեշտ է գործել այս երկու օղակների միջև։ Երկու կողմերի միջև գոյություն ունի փոխազդեցություն, որը չի կարելի խախտել առանց հետևանքների։ Նա հիմնադրել է Doughnut Economics Action Lab կազմակերպությունը, որը նպատակ ունի համայնքներին ուղղորդել աշխատելու այս շրջանակների սահմաններում։

• Մորին Ռայմո պալեոկլիմատոլոգ և ծովային երկրաբան։ Լամոնթ–Դոհերթի Երկրի աստղադիտարանի ժամանակավոր տնօրեն։ Նա նաև G. Unger Vetlesen-ի Երկրի և շրջակա միջավայրի գիտությունների պրոֆեսոր է և Core Repository-ի տնօրեն։ Առավել հայտնի է «Uplift-Weathering Hypothesis»-ով։

• Քեթրին Ռիչարդսոն Քրիստենսեն։ Կոպենհագենի համալսարանի Կենսաբանական օվկիանոսագիտության պրոֆեսոր՝ Կայունության գիտության կենտրոնում։ Նա եղել է «Climate Change: Global Risks, Challenges and Decisions» գիտական համաժողովի գլխավոր կազմակերպիչներից մեկը, որը նպատակ ուներ տեղեկատվություն տրամադրել 2010 թվականի ՄԱԿ-ի Կլիմայի փոփոխության համաժողովի համար։ Նրա ուսումնասիրությունները վերաբերում են օվկիանոսի վերին շերտում ածխածնի շրջանառությանը, կենսաբանական գործընթացների ազդեցությանը սննդային շղթաների վրա, ինչպես նաև մոլորակային սահմանների հետազոտությանը։
• Մայսա Ռոխաս։ Չիլիի համալսարանի Գեոֆիզիկայի ամբիոնի դոցենտ։ Նրա հետազոտական հետաքրքրությունները ներառում են վերջին 25,000 տարվա ընթացքում հարավային կիսագնդի կլիմայական համակարգի էվոլյուցիայի և դինամիկայի պալեոկլիմայական ուսումնասիրությունը, տարածաշրջանային կլիմայական մոդելավորումը և կլիմայի փոփոխության ազդեցությունները հասարակության տարբեր ոլորտների վրա։ Նա մասնակցել է IPCC-ի 5-րդ գնահատման զեկույցի աշխատանքներին որպես առաջատար հեղինակ, իսկ ներկայումս ծառայում է որպես IPCC AR6 զեկույցի համակարգող առաջատար հեղինակ։

• Պատրիսիա Ռոմերո Լանկաո։ Ազգային վերականգնվող էներգիայի լաբորատորիայի (NREL) Ինտեգրված շարժունակության գիտությունների կենտրոնի ավագ հետազոտող գիտնական՝ համատեղ նշանակմամբ Չիկագոյի համալսարանի Mansueto ինստիտուտում՝ քաղաքային նորարարությունների ոլորտում։ Նախկինում աշխատել է որպես Scientist II՝ Ազգային մթնոլորտային հետազոտությունների կենտրոնի (NCAR/UCAR) Հետազոտական կիրառությունների լաբորատորիայում և «Հասարակություն և շրջակա միջավայր» ինստիտուտում, եղել է այդ ինստիտուտի փոխտնօրենը, ինչպես նաև դասախոս՝ Մեխիկոյի Մետրոպոլիտեն ինքնավար համալսարանում։ Նրա հետազոտությունները ուսումնասիրում են քաղաքներում էներգետիկ և ջրային համակարգերի, շարժունակության և կառուցված միջավայրի փոխհարաբերությունները։

• Թերի Ռութ։ Սթենֆորդի համալսարանի Woods Institute for the Environment-ի ավագ գիտաշխատող է։ Նրա աշխատանքը կենտրոնանում է էկոհամակարգերի և կլիմայի փոփոխության վրա, հատկապես թռչունների ուսումնասիրության միջոցով։ IPCC-ի հեղինակ է։

• Սինթիա Ռոզենզվայգ: Նյու Յորքի Գոդարդի Տիեզերական հետազոտությունների ինստիտուտի (GISS) հետազոտող, որը զբաղվում է գյուղատնտեսության և քաղաքների վրա կլիմայի ազդեցությունների ուսումնասիրությամբ։ IPCC-ի հեղինակ է։

• Ջոյաշրի Ռոյ։ Հնդկաստանի Ջադավպուր համալսարանի տնտեսագիտության պրոֆեսոր։ Կլիմայի փոփոխության տնտեսագիտության ոլորտի փորձագետ է և IPCC-ի հեղինակ, արժանացել է Prince Sultan Bin Aziz մրցանակին։

• Մատիլդե Ռուստիկուչի։ Արգենտինայի Բուենոս Այրեսի համալսարանի Մթնոլորտային և օվկիանոսային գիտությունների ամբիոնի լիարժեք պրոֆեսոր։ Կլիմայի փոփոխության ոլորտի փորձագետ է և 2007 թվականից մասնակցել է IPCC գնահատման զեկույցների աշխատանքներին՝ որպես I աշխատանքային խմբի անդամ։ Ներկայումս IPCC AR6-ի ֆիզիկական գիտությունների զեկույցի առաջատար հեղինակ է։

• Նահլա Սամարգանդի։ Սաուդյան Արաբիայի թագավոր Աբդուլազիզ համալսարանի տնտեսագիտության և ֆինանսների դոցենտ։ Կիրառական տնտեսագետ է՝ ուսումնասիրելով տնտեսական աճը, ֆինանսական զարգացումը, զբոսաշրջությունը, աշխատանքի տնտեսագիտությունը, շրջակա միջավայրը և էներգիան, ինչպես նաև մակրոտնտեսական քաղաքականության շոկերը։ Նա նաև IPCC Վեցերորդ գնահատման զեկույցի ներդրումային և ֆինանսների գլխի առաջատար հեղինակ է։
• Լիզա Շիպեր։ Օքսֆորդի համալսարանի Շրջակա միջավայրի փոփոխության ինստիտուտի Շրջակա միջավայրի սոցիալական գիտությունների հետազոտող։ Ունի զարգացման ուսումնասիրությունների դոկտորի աստիճան և զբաղվում է հարմարվողականության ու զարգացման փոխկապակցվածությամբ։ IPCC AR6-ի II աշխատանքային խմբի 18-րդ գլխի՝ «Կլիմային դիմակայուն զարգացման ուղիներ»-ի համակարգող առաջատար հեղինակ է և «Climate and Development» գիտական ամսագրի համախմբագիր։

• Մերի Սքոլզ։ Յոհանեսբուրգի Վիթվոթերսրանդի համալսարանի պրոֆեսոր, ով մասնակցել է մի շարք միջազգային գլոբալ փոփոխությունների հանձնաժողովների աշխատանքներին։ Նա ուսումնասիրում է բույսերի ֆիզիոլոգիան և կենսաբանությունը, հատկապես սննդանյութերի շրջանառությունը, կայուն ագրոանտառային համակարգերը և հողի կենսաբանությունը։ Նա Հարավաֆրիկյան Թագավորական գիտական ընկերության անդամ է։

• Միրանդա Շրոյրս։ Մյունխենի Տեխնիկական համալսարանի Բավարիայի Հանրային քաղաքականության դպրոցի շրջակա միջավայրի և կլիմայի քաղաքականության պրոֆեսոր։ Նա մասնագիտացած է համեմատական շրջակա միջավայրի և կլիմայի կառավարման ոլորտում և ուսումնասիրել է կլիմայական քաղաքականության ձևավորումը տարբեր տարածաշրջաններում՝ ներառյալ Կանադան, Չինաստանը, Եվրոպական Միությունը, Գերմանիան, Ճապոնիան և ԱՄՆ-ը։

• Սիբիլ Պ. Զայցինգեր։ Ռատգերսի համալսարանի Ծովային և ափամերձ գիտությունների ինստիտուտի սննդանյութերի կենսաերկրաքիմիայի պրոֆեսոր և Միջազգային գեոսֆերա-բիոսֆերա ծրագրի գործադիր տնօրեն։ Նրա հետազոտական խումբը ուսումնասիրում է սննդանյութերի (ազոտ, ածխածին, ֆոսֆոր) աղբյուրները և տեղափոխումը ջրահավաք ավազաններում և մթնոլորտում, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը ջրային էկոհամակարգերի վրա։
• Սոնիա Ի. Սենևիրատնե։ Շվեյցարացի կլիմայի գիտնական է, Ցյուրիխի ETH համալսարանի Մթնոլորտային և կլիմայական գիտությունների ինստիտուտի պրոֆեսոր։ Նա մասնագիտացած է ծայրահեղ կլիմայական իրադարձությունների ուսումնասիրության մեջ։

• Մարիա Իզաբել Սերանո Դինա։ Էկո Սեռանո ընկերության շրջակա միջավայրի և կայունության խորհրդատու և Դոմինիկյան Հանրապետության Պոնտիֆիկալ Կաթոլիկ համալսարանի ճարտարապետության և շրջակա միջավայրի դասախոս։ Նրա փորձագիտական ոլորտները ներառում են պասիվ ճարտարապետությունը, էկոլոգիական դիզայնը, օրգանական գյուղատնտեսությունը, վերամշակումը, կայունությունը, քաղաքային դիմակայունությունը, վերականգնող լանդշաֆտային դիզայնը և կլիմայի փոփոխությունը։ Նա նաև IPCC AR6-ի Շենքերի գլխի վերանայման խմբագիր է։

• Քարեն Սետո: Յեյլի համալսարանի աշխարհագրության և քաղաքայինացման գիտության պրոֆեսոր։ Նա աշխարհագրագետ և քաղաքային ու հողօգտագործման փոփոխությունների գիտնական է։ Նրա հետազոտությունները կենտրոնանում են մարդու կողմից հողի վերափոխման և քաղաքայնացման, գլոբալ փոփոխության ու կայունության փոխկապակցվածության վրա։ Նա եղել է IHDP-ի «Urbanization and Global Environmental Change» նախագծի համահիմնադիր և համանախագահ (2004–2016)։ IPCC Հինգերորդ գնահատման զեկույցի համակարգող առաջատար հեղինակ է և համաառաջատար է եղել քաղաքային մեղմացման գլխում, իսկ ներկայումս IPCC Վեցերորդ գնահատման զեկույցի քաղաքային մեղմացման գլխի համակարգող առաջատար հեղինակ է։ Նա ԱՄՆ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ է։
• Ջոան Սիմփսոն: (1923–2010) առաջին կինն է, ով երբևէ ստացել է մետեորոլոգիայի դոկտորի աստիճան։ Նա ավարտել է Չիկագոյի համալսարանը և դասավանդել ու հետազոտական աշխատանքներ է կատարել մի շարք համալսարաններում։ Նա եղել է Գիտության ազգային ինժեներական ակադեմիայի անդամ։ Սիմփսոնը զգալի ներդրում է ունեցել մթնոլորտային գիտությունների տարբեր ոլորտներում և մասնակցել է «Tropical Rainfall Measuring Mission (TRMM)» ծրագրի զարգացմանը։

• Չանդնի Սինգհ։ Հնդկաստանի Մարդկային բնակավայրերի ինստիտուտի (IIHS) ավագ հետազոտական խորհրդատու։ Նրա հետազոտությունները կենտրոնանում են կլիմայի փոփոխությանը հարմարվելու, տարբերակված խոցելիության և բարեկեցության, աղետների ռիսկի և գյուղական-քաղաքային միգրացիայի վրա։ Նա եղել է IPCC 1.5°C հատուկ զեկույցի ներդրումային հեղինակ և ներկայումս IPCC AR6 զեկույցի առաջատար հեղինակ է։

• Ջուլիա Սլինգո։ Մետեորոլոգ և կլիմայագետ, Ռեդինգի համալսարանի հրավիրված պրոֆեսոր, ինչպես նաև 2009–2016 թվականներին Բրիտանական Met Office-ի գլխավոր գիտնական։ Նրա մասնագիտական հետաքրքրությունները ներառում են արևադարձային կլիմայական փոփոխականությունը, դրա ազդեցությունը գլոբալ կլիմայի վրա և կլիմայական մոդելավորումը։ Նա եղել է Մեծ Բրիտանիայի առաջին կին մետեորոլոգիայի պրոֆեսորը, ինչպես նաև 2008 թվականին՝ Թագավորական մետեորոլոգիական ընկերության առաջին կին նախագահը։
• Էմի Սնոուվեր։ Վաշինգտոնի համալսարանի Կլիմայական ազդեցությունների խմբի տնօրեն, համալսարանի Հյուսիսարևմտյան կլիմայական գիտությունների կենտրոնի ղեկավար և Վաշինգտոնի համալսարանի Շրջակա միջավայրի քոլեջի կիրառական հետազոտությունների գծով դեկանի օգնական։ Նա ճանաչված առաջնորդ է՝ որոշում կայացնողներին և շահագրգիռ կողմերին գիտական տվյալների, գործիքների և ուղեցույցների հետ կապելու գործում՝ ԱՄՆ հյուսիս-արևմուտքում կլիմայական ռիսկերի կառավարման նպատակով։ 2015 թվականին նա եղել է Սպիտակ տան «Champion of Change for Climate Education and Literacy» նախաձեռնության մասնակից, ինչպես նաև «Third US National Climate Assessment»-ի համահեղինակ համակարգող և 2007 թվականի «Preparing for Climate Change: A Guidebook for Local, Regional, and State Governments» ուղեցույցի առաջատար հեղինակ։

• Սյուզան Սոլոմոն։ Մթնոլորտային քիմիայի և կլիմայի գիտության «Ellen Swallow Richards» պրոֆեսոր է, հայտնի է մթնոլորտային քիմիայի և օզոնի վերաբերյալ իր աշխատանքներով և IPCC 4-րդ գնահատման զեկույցի ղեկավարությամբ։ ԱՄՆ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ է, արժանացել է Volvo Environment և Blue Planet մրցանակներին։

• Աննա Ամելիա Սորենսոն։ Արգենտինայի Օվկիանոսի և մթնոլորտի գիտությունների կենտրոնի (CIMA / CONICET-UBA) հետազոտող։ Նրա գիտական հետաքրքրությունները ներառում են կլիմայի փոփոխությունը, կլիմայական մոդելավորումն ու փոփոխականությունը, հիդրոլոգիան և տեղումների ուսումնասիրությունը։ Վերջին IPCC Վեցերորդ գնահատման զեկույցում նա ծառայում է որպես I աշխատանքային խմբի 10-րդ գլխի՝ «Գլոբալից դեպի տարածաշրջանային կլիմայի փոփոխության կապեր» համակարգող առաջատար հեղինակ։
• Տաննեկիա Սթեֆենսոն։ Արևմտյան Հնդկաստանի համալսարանի (Ջամայկա) ֆիզիկայի պրոֆեսոր։ Նրա հետազոտությունները կենտրոնանում են կլիմայական փոփոխականության և սեզոնային կանխատեսումների, կլիմայական ծայրահեղությունների, կլիմայի փոփոխության ազդեցությունների և արևային էներգիայի վրա։ Նա IPCC AR6-ի I աշխատանքային խմբի առաջատար հեղինակ է։

• Նիկոլ Սթիվենս։ Էկոլոգ և Օքսֆորդի համալսարանի Շրջակա միջավայրի փոփոխության ինստիտուտի Trapnell Fellow։ Նա նաև կապված է Հարավային Աֆրիկայի Ստելենբոշի համալսարանի հետ։ Նրա աշխատանքը ուսումնասիրում է գլոբալ փոփոխության ազդեցությունը Աֆրիկայի ոչ անտառային էկոհամակարգերի վրա և փորձում է հասկանալ բույսերի տարածման սահմանները ձևավորող մեխանիզմները։ Նա IPCC AR6-ի առաջատար հեղինակ է։

• Լիա Սթոքս: Կալիֆոռնիայի համալսարանի Սանտա Բարբարա մասնաճյուղի քաղաքագիտության ամբիոնի պրոֆեսոր։ Evergreen Action և Rewiring America կազմակերպությունների ավագ քաղաքական խորհրդատու։ Վարում է «A Matter of Degrees» կլիմայական փոդքասթը։ Նրա հետազոտությունները կենտրոնացած են քաղաքական վարքագծի, հանրային կարծիքի և ԱՄՆ էներգետիկ ու բնապահպանական քաղաքականության վրա։
• Լինդա Յանտի Սուլիստիավատի։ APCEL-ի ավագ հետազոտող և Ինդոնեզիայի Գաջահ Մադա համալսարանի իրավագիտության դոցենտ։ Նրա հետազոտական ոլորտները ներառում են կլիմայի փոփոխությունը, REDD+ ծրագրերը, հողային հարաբերությունները և ավանդական (adat) իրավունքները։ 2015 թվականին եղել է Ինդոնեզիայի պատվիրակության անդամ Փարիզի կլիմայական համաձայնագրի բանակցություններում։ Ներկայումս IPCC Վեցերորդ գնահատման զեկույցի առաջատար հեղինակ է։

• Յին Սուն (բնապահպան գիտնական)։ Աշխատում է Չինաստանի Մետեորոլոգիական վարչության Ազգային կլիմայական կենտրոնում (Պեկին, Չինաստան)։ Նա IPCC AR6 զեկույցի առաջատար հեղինակ է։

• Սյանչուն Թան։ Պեկինի Չինաստանի գիտությունների ակադեմիայի Քաղաքականության և կառավարման ինստիտուտի պրոֆեսոր։ Նա IPCC Վեցերորդ գնահատման զեկույցի առաջատար հեղինակ է։
• Ադել Թոմաս։ Բահամյան կղզիների համալսարանի ավագ գիտաշխատող։ Նա մարդ-շրջակա միջավայր հարաբերությունների աշխարհագրագետ է՝ մասնագիտացած կլիմայի փոփոխությանը հարմարվելու և «կորուստներ և վնասներ» (loss and damage) թեմաներում։ Climate Analytics կազմակերպությունում նա հանդիսանում է խոցելիության, հարմարվողականության և գենդերի փորձագետ, ինչպես նաև Կարիբյան տարածաշրջանի ավագ հետազոտական գործընկեր։ Նա IPCC Վեցերորդ գնահատման զեկույցի II աշխատանքային խմբի առաջատար հեղինակ է և նախկինում եղել է IPCC-ի 1.5°C հատուկ զեկույցի առաջատար հեղինակ։

• ԼուԱն Թոմփսոն։ Վաշինգտոնի համալսարանի օվկիանոսագիտության պրոֆեսոր է, հայտնի է կլիմայական գիտության հաղորդակցման և կլիմայի փոփոխության կապերի ուսումնասիրությամբ՝ շրջակա միջավայրի կայունության, առողջության և սոցիալ-տնտեսական անհավասարությունների հետ։

• Սիրինտորնթեպ Թոպպրայուն։ Թաիլանդի Թոնբուրիի Կինգ Մոնգկուտի տեխնոլոգիական համալսարանի Էներգիայի և շրջակա միջավայրի համատեղ ասպիրանտական դպրոցի դոցենտ։ Նրա հետազոտական հետաքրքրությունները ներառում են ջերմոցային գազերի գույքագրումը, քաղաքային կոշտ թափոնների կառավարումը, թափոններից բիոգազի ստացումը, մեթանի արտանետումները և ցածր ածխածնային սցենարները։ Նա IPCC AR6 զեկույցի առաջատար հեղինակ է։
• Դիանա Ուրժե-Վորսաց։ Կենտրոնական Եվրոպայի համալսարանի Կլիմայի փոփոխության և կայուն էներգետիկ քաղաքականության կենտրոնի (3CSEP) տնօրեն և շրջակա միջավայրի գիտությունների ու քաղաքականության պրոֆեսոր։ Նա մասնագիտացած է շրջակա միջավայրի և էներգետիկ հետազոտությունների ոլորտում, հատկապես էներգաարդյունավետության և շենքերի թեմաներում։ IPCC-ի հեղինակ է։

• Կրիպա Վասանտ։ Հնդկաստանի Գյուղատնտեսական հետազոտությունների խորհրդի (ICAR) Կենտրոնական ծովային ձկնաբուծության հետազոտական ինստիտուտում աշխատող հետազոտող։ Նա IPCC Վեցերորդ գնահատման զեկույցի առաջատար հեղինակ է։

• Իզաբելլա Վելիչոգնա։ Կալիֆոռնիայի Իրվայնի համալսարանի Երկրի համակարգերի գիտությունների պրոֆեսոր, հայտնի է արբանյակային ժամանակային փոփոխվող գրավիտացիոն տվյալների կիրառմամբ՝ սառցաշերտերի զանգվածային հավասարակշռությունը և ցամաքային ջրային պաշարների փոփոխությունները ուսումնասիրելու համար։ IPCC-ի հեղինակ է։ Thomson Reuters HCR, EGU Vening Meinesz մեդալի դափնեկիր, NAS Kavli Fellow։

• Կարոլինա Վերա։ Արգենտինայի Բուենոս Այրեսի համալսարանի Ճշգրիտ և բնական գիտությունների դպրոցի պրոֆեսոր և Մթնոլորտի և օվկիանոսի գիտությունների կենտրոնի (CIMA) և UMI/IFAECI-ի տնօրեն, որը համատեղ ինստիտուտ է Բուենոս Այրեսի համալսարանի (UBA), CONICET-ի և Ֆրանսիայի CNRS-ի միջև։ Նա նաև IPCC հատուկ զեկույցի՝ ծայրահեղ իրադարձությունների վերաբերյալ հեղինակ է։
• Մարիա Վիրջինիա Վիլարինյո։ Արգենտինայի Կայուն զարգացման բիզնես խորհրդի կլիմայի և էներգիայի ղեկավար։ Նրա փորձագիտական ոլորտները ներառում են կայունություն, կլիմայի փոփոխություն և տարբեր տնտեսական ոլորտների համար կայուն կառավարման գործիքներ։ Նա ղեկավարում է Արգենտինայի շրջանաձև տնտեսության նախաձեռնությունը՝ համագործակցելով GIZ-ի հետ, նպատակ ունենալով բացահայտել շրջանաձև մոդելներ և գնահատել դրանց ներդրումը կլիմայական նպատակներում։ Նա IPCC 5-րդ գնահատման զեկույցի WG3-ի և 1.5°C հատուկ զեկույցի առաջատար հեղինակ է, ինչպես նաև IPCC Վեցերորդ գնահատման զեկույցի հեղինակ։

• Քոլին Ֆոգել։ Անկախ խորհրդատու և նախկինում Յոհաննեսբուրգի Վիթվոթերսրանդ համալսարանի կայունության պրոֆեսոր։ Նա ղեկավարել է Կլիմայի փոփոխության վերաբերյալ միջազգային գիտական հանձնաժողովը (International Human Dimensions Programme on Climate Change) և IPCC-ի հեղինակ է։ Նրա հետազոտությունները կենտրոնացած են կլիմայական խոցելիության և Հարավային Աֆրիկայի վրա։

• Փենի Ուեթթոն: (1958–2019) կլիմայագետ էր և մասնագիտացած էր գլոբալ տաքացման հետևանքով տարածաշրջանային կլիմայական կանխատեսումների ու դրանց ազդեցությունների ուսումնասիրության մեջ։ Նրա հիմնական գիտական ուշադրության կենտրոնում Ավստրալիան էր։ IPCC-ի հեղինակ էր։
• Քեթի Ուիլիս: Էկոլոգ է, Մեծ Բրիտանիայի Քյուի թագավորական բուսաբանական այգիների գիտության տնօրենը և Օքսֆորդի համալսարանի պրոֆեսոր, ով զբաղվում է էկոլոգիայի, բնապահպանական պատմության և կենսաբազմազանության ուսումնասիրությամբ։

• Ջուլի Վինքլեր։ Միչիգանի պետական համալսարանի պրոֆեսոր և Ամերիկյան աշխարհագրագետների ասոցիացիայի նախկին նախագահ։ Նրա աշխատանքը կենտրոնանում է Մեծ Լճերի տարածաշրջանում և ԱՄՆ միջինարևմտյան հատվածում կլիմայի փոփոխության ազդեցությունների ուսումնասիրության վրա։

• Լիբո Վու։ Ֆուդանի համալսարանի Էներգետիկ տնտեսագիտության և ռազմավարության կենտրոնի գործադիր տնօրեն և տնտեսագիտության դպրոցի դոցենտ (Չինաստան)։ Նրա հետազոտական հետաքրքրությունները ներառում են բնական ռեսուրսների տնտեսագիտությունը, տնտեսական մոդելավորումը և կլիմայի փոփոխությունը։ Նա IPCC AR6 զեկույցի առաջատար հեղինակ է։

• Զելինա Զայտոն Իբրահիմ։ Մալայզիայի Պուտրա համալսարանի Շրջակա միջավայրի կառավարման ամբիոնի դոցենտ։ Նրա հետազոտությունները կենտրոնանում են ջրահավաք ավազանների աղտոտման գնահատման, գետաբերանային և առափնյա գործընթացների ու ֆիզիկական օվկիանոսագրության վրա։ Նա IPCC AR6 զեկույցի համակարգող առաջատար հեղինակ է։
• Սումայա Ա. Զակիելդին։ Սուդանի Խարտումի համալսարանի Շրջակա միջավայրի ուսումնասիրությունների ինստիտուտի դոցենտ։ Նա հետազոտում է կլիմայի փոփոխության ազդեցությունները և եղել է Սուդանի պատվիրակության անդամ COP կլիմայական բանակցություններում։ Նա նաև IPCC Վեցերորդ գնահատման զեկույցի առաջատար հեղինակ է։

• Ազար Զարին։ Մաշհադի Ֆերդուսի համալսարանի Աշխարհագրության ամբիոնի դոցենտ (Իրան)։ Նա նաև Իրանի ASMERC կլիմայական հետազոտությունների ինստիտուտի տնօրենն է և Մաշհադի բնական աղետների ռիսկերի կառավարման էկոռեգիոնալ կենտրոնի ղեկավարը։ Նրա գիտական հետաքրքրությունները ներառում են տարածաշրջանային և մեսոշկալ կլիմայական մոդելավորում, կլիմայի փոփոխականություն, ծայրահեղ եղանակային երևույթներ և չորային շրջանների կլիմայաբանություն։ Նա IPCC AR6-ի I աշխատանքային խմբի 2-րդ գլխի վերանայման խմբագիր է։

• Հուա Չժան։ Չինաստանի Մետեորոլոգիական վարչության Ազգային կլիմայական կենտրոնի պրոֆեսոր։ Նրա հետազոտությունները ներառում են ջերմոցային գազերի ազդեցությունները, աերոզոլ-ամպ-ճառագայթում փոխազդեցությունները, ճառագայթային հարկադրումը և մոդելավորման ու ինտեգրված ուսումնասիրությունները։ Նա IPCC AR6 զեկույցի առաջատար հեղինակ է։
• Յան Չժեն։ Աշխատում է Չինաստանի սոցիալական գիտությունների ակադեմիայում։ Նրա հետազոտական հետաքրքրությունները ներառում են կլիմայի փոփոխությունը, քաղաքային խոցելիությունը, հարմարվողականությունը և ռիսկերի կառավարումը։ Նա IPCC Վեցերորդ գնահատման զեկույցի առաջատար հեղինակ է։

• Կիրստեն Ցիկֆելդ։ Կանադայի Սայմոն Ֆրեյզերի համալսարանի դոցենտ, ով ուսումնասիրում է ջերմոցային գազերի և աերոզոլների մարդածին արտանետումների ազդեցությունը կլիմայի վրա՝ հարյուրամյակային և հազարամյակային ժամանակային մասշտաբներով։

• Ջինա Զիերվոգել։ Հարավային Աֆրիկայի Քեյփթաունի համալսարանի Շրջակա միջավայրի և աշխարհագրական գիտությունների ամբիոնի դոցենտ։ Նրա հետազոտությունները կենտրոնանում են կլիմայի փոփոխությանը հարմարվելու և դիմակայունության վրա տարբեր մակարդակներում, քաղաքային հարմարվողականության բազմամակարդակ կառավարման և սոցիալական արդարության վրա։ Նա IPCC AR6 զեկույցի առաջատար հեղինակ է։
• Զինտա Զոմմերս։ Mercy Corps-ի Ցյուրիխի Flood Resilience Alliance-ի ղեկավարն է, Լատվիայից Ռոդսի և Համագործակցության կրթաթոշակառու։ Նրա աշխատանքային փորձը ներառում է աջակցություն ՄԱԿ-ի Գլխավոր քարտուղարի թիմին՝ Փարիզի կլիմայական բանակցությունների ընթացքում, համագործակցություն ՄԱԿ-ի Շրջակա միջավայրի և Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպությունների հետ, ԱՄՆ կառավարության և Սիեռա Լեոնեի կառավարության խորհրդատվություն, ինչպես նաև կլիմայական փոփոխությունների վաղ նախազգուշացման համակարգերի վերաբերյալ գրքի համախմբագրում։ Նա IPCC AR6-ի վերանայման խմբագիր է։

• Ժիյան Ցուո։ Ֆուդանի համալսարանի Մթնոլորտային և օվկիանոսային գիտությունների ամբիոնի պրոֆեսոր (Չինաստան)։ Նախկինում աշխատել է Չինաստանի Մետեորոլոգիական գիտությունների ակադեմիայում։ Նրա հետազոտությունները կենտրոնանում են ցամաք-մթնոլորտ փոխազդեցության, կլիմայի փոփոխության, ծայրահեղ իրադարձությունների և Ասիական մուսսոնի վրա։ Ներկայումս IPCC AR6 զեկույցի առաջատար հեղինակ է։

Կլիմայի փոփոխության քաղաքականություն մշակողներ և ակտիվիստ կանայք

Թունբերգը 2018 թվականի գործադուլի ժամանակ

• Ֆրեննի Արմսթրոնգ: Բրիտանացի վավերագրական ֆիլմերի ռեժիսոր, հայտնի է «The Age of Stupid» ֆիլմով, որը 2055 թվականի տեսանկյունից անդրադառնում է կլիմայի փոփոխությանը։ 2009 թվականին նա հիմնադրել է ածխածնի կրճատման «10:10» արշավը։

• Գրո Հարլեմ Բրունտլանդ: Նորվեգիայի նախկին վարչապետ և Կայուն զարգացման վերաբերյալ Բրունտլանդի զեկույցի հեղինակ, ով ծառայել է բազմաթիվ միջազգային բնապահպանական հանձնաժողովներում։

• Կոտչակորն Վորաախոմ։ Թաիլանդի լանդշաֆտային ճարտարապետ և հանրային կանաչ տարածքների ակտիվիստ, Echoing Green Climate Fellow և Porous City Network կազմակերպության գործադիր տնօրեն։ Նա նաև Koungkuey Design Initiative-ի հիմնադիրն է։

• Հելեն Քլարկ: Միավորված ազգերի զարգացման ծրագրի (UNDP) ադմինիստրատոր և Նոր Զելանդիայի 37-րդ վարչապետ (1999–2008)։ Նրա կառավարությունը իրականացրել է մի շարք տնտեսական նախաձեռնություններ, այդ թվում՝ Նոր Զելանդիայի արտանետումների առևտրի համակարգը։

• Շեյլա Վաթ-Քլութիեր: Կանադացի ինուիտ ակտիվիստ, ով ուշադրություն է դարձրել կայուն օրգանական աղտոտիչներին և գլոբալ տաքացման խնդիրներին։

• Քրիստիանա Ֆիգերես։ Կոստա Ռիկայի դիվանագետ, ով 1995 թվականից մասնակցել է կլիմայական բանակցություններին։ 2010 թվականին դարձել է ՄԱԿ-ի Կլիմայի փոփոխության շրջանակային կոնվենցիայի (UNFCCC) գործադիր քարտուղար։ Նա «Global Optimism» նախաձեռնության հիմնադիրներից է և ղեկավարել է այն գործընթացները, որոնք հանգեցրել են 2015 թվականի Փարիզի համաձայնագրին։
• Ֆիոնա Գոդլի: անգլո-ամերիկյան բժիշկ, խմբագիր և լրագրող։ «Climate and Health Council»-ի հիմնադիր անդամ և խորհրդի տնօրեն։ Մեծ Բրիտանիայի «UK Health Alliance on Climate Change»-ի գործադիր հանձնաժողովի անդամ։

• Ժենևյև Գյունթեր: «End Climate Silence» նախաձեռնության հիմնադիր և տնօրեն, ինչպես նաև 2020 թվականի EcoAmerica American Climate Leadership Awards մրցանակաբաշխության թեկնածու։

• Քեթարին Ուիլկինսոն։ Գրող և կլիմայական ակտիվիստ, ինչպես նաև Project Drawdown-ի փոխնախագահ։ 2019 թվականին ընդգրկվել է Time ամսագրի՝ «աշխարհը փրկող կանանց» ցուցակում։

• Մարի Կրիստինա Կոլո: Մադագասկարի կլիմայական ակտիվիստ, էկոֆեմինիստ և սոցիալական ձեռնարկատեր, ով բարձրացրել է կլիմայի փոփոխության ազդեցությունների վերաբերյալ գլոբալ իրազեկվածությունը Մադագասկարում և կոչ է արել միջազգային համերաշխության։ Նա «Green N Kool» և «Ecofeminism Madagascar» նախաձեռնությունների հիմնադիրն է։

• Էն Սիմփսոն։ CalPERS-ի խորհրդի կառավարման և ռազմավարության տնօրեն։ Նա ընդգրկվել է Time ամսագրի՝ կլիմայի դեմ պայքարի առաջատար 15 կանանց ցուցակում, GreenBiz-ի՝ «կլիմայական 25 ազդեցիկ կանանց» ցանկում և Barron’s-ի՝ ԱՄՆ ֆինանսների 100 ամենաազդեցիկ կանանց ցուցակում։ Նախկինում եղել է Yale School of Management-ի ավագ դասախոս, Համաշխարհային բանկի գլոբալ կորպորատիվ կառավարման ֆորումի ղեկավար, International Corporate Governance Network-ի առաջին գործադիր տնօրեն և Pensions and Investment Research Consultants Limited-ի համատեղ գործադիր տնօրեն։
• Ու Չանհուա։ Չինացի քաղաքական վերլուծաբան և Ջերեմի Ռիֆկինի գրասենյակի Ասիա/Չինաստան տնօրեն։ Նա նաև «The Climate Group»-ի Մեծ Չինաստանի տնօրենն է, World Resources Institute-ի Չինաստանի ուսումնասիրությունների տնօրենը և «China Environment News»-ի անգլերեն հրատարակության խմբագիր։

• Ջուլիա Մարտոն-Լեֆևր: Հունգարացի բնապահպան և ակադեմիկոս, ով 2007–2014 թվականներին եղել է Բնության պահպանության միջազգային միության (IUCN) գլխավոր տնօրենը, իսկ նախկինում՝ ՄԱԿ-ի Խաղաղության համալսարանի ռեկտոր։

• Ժակլին ՄաքԳլեյդ: Ծովային կենսաբան և բնապահպանական ինֆորմատիկայի պրոֆեսոր։ Նրա հետազոտությունները կենտրոնացած են էկոհամակարգերի տարածական և ոչ գծային դինամիկայի, կլիմայի փոփոխության և սցենարների մշակման վրա։ Նա եղել է Եվրոպական բնապահպանական բյուրոյի ղեկավար։

• Քեթրին ՄաքՔեննա: կանադացի մարդու իրավունքների և սոցիալական արդարության իրավաբան և Կանադայի շրջակա միջավայրի և կլիմայի փոփոխության նախարար՝ Ջասթին Թրյուդոյի կառավարության կազմում։

• Մերի Ռոբինսոն: Իռլանդիայի նախկին նախագահ և ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների նախկին հանձնակատար, ով ներկայումս ծառայում է որպես ՄԱԿ-ի կլիմայի փոփոխության հատուկ դեսպան։

• Մարգարեթ Քլայն Սալամոն: Climate Emergency Fund-ի գործադիր տնօրեն, Climate Awakening-ի հիմնադիր և գլխավոր պատասխանատու, The Climate Mobilization-ի համահիմնադիր և «Facing the Climate Emergency: How to Transform Yourself with Climate Truth» գրքի հեղինակ։

• Մարինա Սիլվա: Բրազիլացի բնապահպան, քաղաքական գործիչ, շրջակա միջավայրի նախարար և Չիկո Մենդեսի նախկին գործընկեր։ Նա մասնակցել է 2010 և 2014 թվականների Բրազիլիայի նախագահական ընտրություններին։
• Գրետա Թունբերգ: Շվեդ ակտիվիստ, ով սկսել է բողոքի ակցիաներ անցկացնել Շվեդիայի խորհրդարանի մոտ՝ կլիմայի փոփոխության դեմ անհապաղ գործողությունների պահանջով։ Նա նաև համարվում է 2018 և 2019 թվականներին սկսված դպրոցական կլիմայական գործադուլի շարժման նախաձեռնողներից։ 2019 թվականի սեպտեմբերին ելույթ է ունեցել ՄԱԿ-ի Կլիմայական գործողությունների գագաթնաժողովում Նյու Յորքում։

• Հինդու Օումարու Իբրահիմ։ Չադցի բնապահպան ակտիվիստ և աշխարհագրագետ, Չադի Մբորորո բնիկ ֆուլանի կանանց ասոցիացիայի (AFPAT, Association des Femmes Peules Autochtones du Tchad) համակարգող և եղել է Կլիմայի փոփոխության վերաբերյալ բնիկ ժողովուրդների միջազգային ֆորումի համանախագահ։

• Միրանդա Վանգ։ BioCellection-ի համահիմնադիր և գլխավոր գործադիր տնօրեն, ՄԱԿ-ի Շրջակա միջավայրի ծրագրի 2018 թվականի «Երկրի երիտասարդ չեմպիոններ» մրցանակի դափնեկիր Հյուսիսային Ամերիկայի տարածաշրջանում։ Նա նաև Echoing Green Fellow է, TED խոսնակ և CNN-ի «Tomorrow’s Hero» ծրագրի մասնակից։
• Ջինի Յաո։ BioCellection-ի համահիմնադիր և գլխավոր գործադիր տնօրեն։

• Ռիանա Գան-Ռայթ։ Կլիմայական քաղաքականության տնօրեն՝ Roosevelt Institute-ում, նախկինում՝ New Consensus-ի քաղաքականության տնօրեն։ Նա նաև Women and Public Policy-ի Chamberlain Fellow է՝ Կանանց քաղաքականության հետազոտական ինստիտուտում (Institute for Women's Policy Research), և ծառայել է ԱՄՆ նախկին առաջին տիկին Միշել Օբամայի քաղաքական թիմում։ Նա աշխատել է Ալեքսանդրիա Օկասիո-Կորտեսի հետ որպես Green New Deal նախաձեռնության համահեղինակներից մեկը։

• Հիլդա Հայն։ Մարշալյան կղզիների Հանրապետության առաջին կին նախագահը, ընտրված 2016 թվականի հունվարին։ Նախկինում եղել է կրթության նախարար նախագահ Քրիստոֆեր Ջ. Լոյակի կառավարության ընթացքում։ Նա նաև կանանց իրավունքների Women United Together Marshall Islands (WUTMI) կազմակերպության համահիմնադիրն է։ Նա համարվում է Խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանի այն առաջնորդներից, ովքեր ակտիվորեն բարձրացնում են կլիմայական ճգնաժամի հարցը և հանդիսանում է Climate Vulnerable Forum-ի նախագահ։
• Տեսա Խան։ Climate Litigation Network-ի համատնօրեն և 2018 թվականին Climate Breakthrough Project-ի մրցանակակիր։ Նա հայտնի է միջազգային մարդու իրավունքների իրավունքի կիրառմամբ՝ որպես գործիք ազգային կլիմայական մեղմացման քաղաքականությունների հավակնությունների զգալի բարձրացման համար։

• Ռեյչել Քայթ։ Sustainable Energy for All (SE4All) կազմակերպության գլխավոր գործադիր տնօրեն և ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի հատուկ ներկայացուցիչ՝ կայուն էներգիայի հարցերով։ Նախկինում զբաղեցրել է Համաշխարհային բանկի խմբի փոխնախագահի և Կլիմայի փոփոխության և Միջազգային ֆինանսական կորպորացիայի (IFC) բիզնես խորհրդատվական ծառայությունների փոխնախագահի պաշտոնները։ Ներկայումս հանդիսանում է The Fletcher School-ի դեկան։