Կալցիումի սուլֆիդ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կալցիումի սուլֆիդ
Calcium-sulfide-3D-balls.png
Ընդհանուր տեղեկություններ
Ավանդական անվանումկալցիումի սուլֆիդ
Քիմիական բանաձևCaS
Ֆիզիկական հատկություններ
Ագրեգատային վիճակսպիտակ գիգրոսկոպիկ փոշի
Մոլային զանգված71,934662 զանգվածի ատոմական միավոր[1] գ/մոլ
Խտություն2,59 գ/սմ³ գ/սմ³
Հալման ջերմաստիճան2525 °C °C
Գոյացան էնթալպիա-476,98 կՋ/մոլ կՋ/մոլ
Քիմիական հատկություններ
Լուծելիությունը ջրումքիչ լուծվող գ/100 մլ
Լուծելիությունը սպիրտ-ումչի լուծվում սպիրտոում, փոխազդում է թթվածնի հետ գ/100 մլ
Բեկման ցուցիչ2,137
Կառուցվածք
Կոորդինացիոն երկրաչափությունօկտաեդրական (Ca2+); օկտաեդրական (S2−)
Բյուրեղային կառուցվածք

խորանարդ (գալիտ) Hazard N.svg

Hazard X.svg
Դասակարգում
CAS համար20548-54-3
PubChem30182
EINECS համար243-873-5
SMILESS=[Ca]
ЕС243-873-5
ChEBI28030
Եթե հատուկ նշված չէ, ապա բոլոր արժեքները բերված են ստանդարտ պայմանների համար (25 °C, 100 կՊա)

Կալցիումի սուլֆիդ, երկտարր անօրգանական քիմիական միացություն CaS բանաձևով:

Ստացումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայտնի է Օլգդամիդ (անգլ.՝ Oldhamite) հանքը, որը կազմված է կալցիումի սուլֆիդի և նատրիումի, երկաթի, մագնեզիումի, պղնձի խառնուրդներից։ Բյուրեղները բաց-շագանակագույնից վերափոխվում են մուգ-մանուշակագույն գույնի։

Տարրերի անմիջական սինթեզից.

Ծծմբաջրածնի և կալցիումի հիդրիդի փոխազդեցությունից.

Կալցիումի կարբոնատից.

Կալցիումի սուլֆատի վերականգնումից.

Ֆիզիկական հատկությունները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սպիտակ բյուրեղներ, խորանարդաձև բյուրեղացանցը նման է NaCl-ի բյուրեղավանդակին (a=0.6008 նմ)։ Հալեցման ժամանակ քայքայվում է։ Բյուրեղում յուրաքանչյուր S2− իոն շրջապատված է վեց Са2+ իոններից կազմված օկտաեդրով, միառժամանակ յուրաքանչյուր Са2+ իոն շրջապատված է վեց S2− իոններով։ Սառը ջրում քիչ է լուծվում, բյուրեղահիդրատ չի առաջացնում։ Շատ սուլֆիդների նման, կալցիումի սուլֆիդը ջրի առկայության դեպքում ենթարկվում է հիդրոլիզի և ունի ծծմբաջրածնի հոտ։

Քիմիական հատկությունները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տաքացնելիս քայքայվում է պարզ նյութերի.

Եռացող ջրում ամբողջովին հիդրոլիզվում է.

Խիտ թթուները դուրս են մղում ծծմբաջրածինը աղից.

Կոնցենտրիկ թթու-օքսիդիչները օքսիդացնում են ծծմբաջրածինը.

Ծծբաջրածինը թույլ թթու է և կարող է հեշտ դուրս մղվել աղերից, նույնիսկ ածխաթթու գազով.

Ծծմբաջրածնի ավելցուկի դեպքում առաջանում է դիդրոսուլֆիդ.

Ինչպես բոլոր սուլֆիդները, կալցիումի սուլֆիդը նույնպես օքսիդանում է թթվածնով.

Կիրառությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Օգտագործվում է լյումինոֆորների արտադրության մեջ, բացի դրանից օգտագործվում է կաշեգործության մեջ՝ մազերը կաշվից հեռացնելու համար։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Oldhamite