Կալիումի քլորատ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կալիումի քլորատ
Potassium-chlorate-composition.png
Potassium-chlorate-crystal-3D-vdW.png
Калия Хлорат.JPG
Քիմիական բանաձևClKO₃
Ֆիզիկական հատկություններ
Ագրեգատային վիճականգույն բյուրեղներ
Մոլային զանգված2,0E−25 կիլոգրամ[1] գ/մոլ
Խտություն2,32 գ/սմ³ գ/սմ³
Հալման ջերմաստիճան356 °C °C
Կազմալուծման ջերմաստիճան400 °C[2]
Գոյացան էնթալպիա−391,204 կՋ/մոլ կՋ/մոլ
Քիմիական հատկություններ
Դասակարգում
CAS համար3811-04-9
PubChem6426889
EINECS համար223-289-7
SMILES[O-]Cl(=O)=O.[K+]
ЕС223-289-7
RTECSFO0350000
ChEBI18512
Եթե հատուկ նշված չէ, ապա բոլոր արժեքները բերված են ստանդարտ պայմանների համար (25 °C, 100 կՊա)

Կալիումի քլորատ (Բերթոլեի աղ) — , քլորական թթվի կալիումական աղ։ Անգույն բյուրեղներ, խտությունը՝ 2320 կգ/մ³, հալման ջերմաստիճանը՝ 356° С, թունավոր է, ջրում վատ է լուծվում (մոտ 7,5 գ` 100 գ ջրում, 20°C–ում)։ Կալիումի քլորատը օքսիդիչ է, ծծմբի, ֆոսֆորի, ածխածնի և օրգանական նյութերի հետ առաջացնում է պայթուցիկ խառնուրդներ։ Ստացվում է -ի ջրային լուծույթի էլեկտրոլիզով։ Օգտագործվում է լուցկու արդյունաբերությունում և պիրոտեխնիկայում, նաև քիմիական աշխատանոցում թթվածին ստանալու համար, իսկ բժշկության մեջ՝ որպես ախտահանիչ։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջին անգամ ստացվել է 1786 թվականին Կլոդ Բերթոլեի կողմից (այստեղից էլ անվանումը` Բերթոլեի աղ), քլորը, տաք խտացրած կալիումի հիդրօքսիդով անց կացնելով։

Քիմիական հատկություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տաքացնելիս (400°С) քայքայվում է՝ առաջացնելով , ավելի բարձր ջերմաստիճաններում (550- 600°С)՝ կալիումի քլորիդ և թթվածին։

(400 °C);
(550—620 °C)

Կատալիզատորների () առկայությամբ քայքայվում է ավելի ցածր ջերմաստիճաններում (200 °C)։

(150—300 °C, կատ. )

Ջրասպիրտային լուծույթում ռեակցիայի մեջ է մտնում ամոնիումի սուլֆատի հետ, առաջացնելով ամոնիումի քլորատ։

Կիրառում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այրվող նյութեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կալիումի քլորատի խառնուրդները վերականգնիչների հետ (ֆոսֆոր, ծծումբ, օրգանական միացություններ) պայթուցիկ և զգայուն են շփման, հարվածների նկատմամբ։ Զգայունությունը ավելանում է բրոմատների և ամոնիումի աղերի առկայությամբ։ Բերթոլեի աղի հետ բաղադրության բարձր զգայունության պատճառով, նրանք գրեթե չեն օգտագործվում արդյունաբերական և ռազմական պայթուցիկ նյութերի արտադրության համար։ Երբեմն օգտագործվում է հրարվեստում, որպես քլորատի աղբյուր, մտնում է լուցկու գլխիկի այրվող նյութի բաղադրության մեջ։

Բժշկության մեջ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Որոշ ժամանակ կալիումի քլորատի լուծույթները կիրառվում էին թույլ հականեխիչի տեղ, արտաքին դեղամիջոց կոկորդ ողողելու համար։

Թունավորություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կալիումի քլորատի մահացու չափը կազմում է 1գ/կգ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 422 CC-BY-SA-icon-80x15.png