Կաթոլիկությունը Նորվեգիայում

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սուրբ Օլաֆի եկեղեցին, Օսլո, Նորվեգիա
Սուրբ Պողոսի եկեղեցին Բերգենում, Նորվեգիա
Սուրբ Օլաֆի մարտիրոսությունը

Կաթոլիկությունը Նորվեգիայում (նորվ.՝ Den katolske kirke i Norge) կամ Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու՝ քրիստոնեական եկեղեցու ճյուղ Նորվեգիայում, որը համաշխարհային կաթոլիկության մի մասն է: Նորվեգիայում կաթլիկություն հիմնականում դավանում են ներգաղթյալները՝ եկած աշխարհի տարբեր երկրներից: Նրանց թիվը կազմում է ամբողջ Նորվեգիայի բնակչության մոտավորապես 1,35 %-ը, կամ մոտ 50 հազար հավատացյալներ[1]:

Նորվեգիայում գոյություն ունի միայն մեկ կաթոլիկ թեմ, Թրոնհեյմում և Թրոմսյոյում երկու տարածքային պրելատներ և 32 ծխական համայնք:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վաղ պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ներկայիս Նորվեգիայի տարածքում կաթոլիկների գործունեությունը ծավալվել է դեռևս IX-ից X դարերում: Երկրի արևմուտք եկան կաթոլիկ միսիոներները Բրիտանական կղզնիներից: Նրանց այդ ժամանակ իռլանդացի ճգնավորներն էին քարոզել կաթոլիկական ուսմունքը: Երկրի հարավում միսիոներները եկան Գերմանիայից: Այդ ժամանակահատվածում ամբողջ Նորվեգիայի տարածքում կառուցում էին ժամատներ և եկեղեցիներ: Նորվեգիայի քրիստոնեականացման մեջ մեծ դեր խաղացին նաև երկրի թագավորները: Առաջին փորձերն անցան ապարդյուն, որն իրականացնում էր Նորվեգիայի արքա Հակոն Բարին (920-961 թվականներ): Նրանից հետո նույն գործունեությունը ծավալեց կոնունգ՝ արքա Օլաֆ Թրյուգվասոնը (995-1000 թվականներ): Օլաֆ Հարալդսոնը (1015-1028 թվականներ) քրիստոնեությունն օգտագործում էր միավորելու նորվեգացիներին մեկ միասնական հանրապետությունում: Օլաֆ Հարալդսոնի գաղութացման ժամանակ, որը մղվում էր հեթանոսությունը վերացնելու նպատակով, զոհվում է արքան: Այս դեպքը մեծ դեր խաղաց սկանդինավցիների՝ նորվեգացիների ինքնանույնականացման գործում:

Միջին դարեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջին քրիստոնեական կաթոլիկ եկեղեցիների ձևավորումը սկսվեց Օլաֆ Խաղաղի (1066-1093 թվականներ) կառավարման ժամանակահատվածում: Այդ ժամանակ Նորվեգիայում ստեղծվեցին թվով չորս կաթոլիկ թեմակալություններ՝ Թրոնհեյմում, Սելյեում, Օսլոյում և Ստավանգերում: 1152 թվականին Սուրբ աթոռի կողմից հիմնվեց Թրոնհեյմի արքեպիսկոպոսությունը: 1163 թվականին Կաթոլիկ եկեղեցու հոգևոր պետը իրավունք ստացավ մասնակցելու նորվեգական կոնունգի ընտրություններին: Այն ի վերջո հանգեցրեց հակասությունների աշխարհիկ և հոգևոր ղեկավարների միջև:

1536 թվականին Նորվեգիան կորցնում է իր անկախությունը և երկրում սկսվում են ռեֆորմացիաներ: Սրա արդյունքում սկսվեցին աստիճանաբար եկեղեցական ինչքի բռնագրավումը դանիական կառավարության կողմից: նորվեգիայի ամբողջ տարածքում 1537 թվականից սկսեց գործել դանիական օրենք՝ Օրդանասը, որն իրենից ենթադրում էր կաթոլիկ եկեղեցու փոխարինումը լյութերական եկեղեցով: Կաթոլիկ քահանաներին վռնդեցին երկրի տարածքից կամ էլ բանտերում պահեցին:

17-րդ դարի սկզբին Նորվեգիան դառնում է լյութերական պետություն: Կաթոլիկությունը երկրում օրենքով արգելվում է: Բոլոր կաթոլիկ եկեղեցիները փակվում են: Ընդունվում են բազմաթիվ օրենքներ, որոնք մահվան սպառնալիքով արգելում են որևէ կաթոլիկ կրոնավորի մուտքը պետություն: Առանձին կաթոլիկական համայնքներ Նորվեգիայի զանազան վայրերում իրենց գոյությունը պահպանեցին մինչև 18-րդ դարի սկիզբը: 1843 թվականից երկրում նորից թույլատրվել կաթոլիկությունը:

19-րդ դար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1814 թվականին Նորվեգիան ունիա կազմեց Շվեդիայի հետ՝ ձեռք բերելով որոշ ինքնուրույնություն: Այդ ժամանակ Նորվեգիայում ծավալվեց ազգային լյութերականությունը ամբողջ թափով: 1814 թվականին Նորվեգիայի Սահմանադրությունը լյութերականությունը սահմանեց որպես պետական կրոն: 1840 թվականին ընդունվեց օրենք, որով դավանության ազատություն էր թույլատրվում ամբողջ երկրի տարածքով: 1843 թվականին Նորվեգիայում սկսեցին գործունեություն ծավալել կաթոլիկ քահանաները: Ռոֆորմացիայից հետո առաջին կաթոլիկական ծուխը ստեղծվեց մայրաքաղաք Օսլոյում 1843 թվականին: Մի քանի տարի հետո կաթոլիկական նոր թեմեր բացվեցին Ֆինմարքում, Թրոմսյոյում և երկրի երկրորդ քաղաքում՝ Բերգենում: 1856 թվականին Օսլոյում կառուցվեց Սուրբ Օլաֆի մայր տաճարը:

1864 թվականին Նորվեգիայի տարածքում հայտնվեցին առաջին մենաստանները՝ կուսակրոն միանձնուհիների համար: 1869 թվականին երկրում ձևավորվեց առաջին կաթոլիկ եկեղեցական Առաքելական կազմությունը, որը 1892 թվականի վերաձևափոխվեց Առաքելական առաջնորդական տեղապահության:

20-րդ դար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1953 թվականին նորվեգիայում հիմնադրվեցին թեմեր՝ Օսլոյի թեմն ու երկու Առաքելական տեղապահություններ Թրոնհեյմում և Թրոմսյոյում: 1964 թվականին Նորվեգիայի սահմանադրության մեջ փոփոխություններ մտցվեցին, որով լիակատար ազատություն շնորհվեց կաթոլիկությանը:

20-րդ դարավերջին Նորվեգիայում ձևավորվեցին նաև Դոմինիկյան, Ցիստերցիանական, Տրապիստների և Ֆրանցիսկյան միաբանություններն իրենց եկեղեցիներով:

1989 թվականի հունիսի 1-ից 3-ը հովվական առաքելությամբ Նորվեգիա ժամանեց Հռոմի պապ Հովհաննես Պողոս II-ը:

Ներգաղթ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մինչ 1960-ական թվականները նորվեգական կաթոլիկ համայնքը համարվում էր կրոնական փոքրամասնություն: Ամբողջ երկրի տարածքում՝ քաղաքներում և գյուղերի մի քանի նորվեգացի կաթոլիկ ընտանիքներ էին ապրում: Զանգվածային ներգաղթի հետևանքով կաթոլիկ հավատացյալների թիվը բավականին ստվարացավ: Կաթոլիկ-ներգաղթյալները հիմնականում եկան Գերմանիայից, Նիդերլանդներից, Ֆրանսիայից, Չիլիից, Ֆիլիպիններից, Վիետնամից և Ցեյլոնից: Լեհաստանի և Լիտվայի՝ Եվրախորհրդի կազմ մտնելուց հետո, այս երկրներից նույնպես սկսեցին ներգաղթել կաթոլիկներ:

Կաթոլիկ եկեղեցու կառուցվածք Նորվեգիայում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այսօրվա դրությամբ Նորվեգիայում գործում են կաթոլիկ հետևյալ թեմակալությունները.

Նորվեգիայի եպիսկոպոսները մտնում են Սկանդինավիայի կաթոլիկ եպիսկոպոսների կոնֆերենցիայի կազմի մեջ:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Католическая Энциклопедия, стр. 927

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Католическая Энциклопедия, т. 3, изд. Францисканцев, М., 2007, стр. 927—931, ISBN 978-5-91393-016-3
  • Kjelstrup, Karl. Norvegia catholica : moderkirkens gjenreisning i Norge : et tilbakeblikk i anledning av 100-årsminnet for opprettelsen av St. Olavs menighet i Oslo, 1843—1943.
  • Brodersen, Øistein Grieve. Norge-Rom, 1153—1953 : Jubileumsskrift, 800 år siden opprettelsen av Den norske kirkeprovins. Trondheim.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]