Կազիմիր Բուգա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կազիմիր Բուգա
լիտ.՝ Kazimieras Būga
BūgaKazys.jpg
Ծնվել էնոյեմբերի 6, 1879(1879-11-06)[1]
Q13193387?, Zarasai District Municipality, Ուտենայի գավառ, Լիտվա
Մահացել էդեկտեմբերի 2, 1924(1924-12-02)[1] (45 տարեկանում)
Քյոնիգսբերգ, Պրուսիայի թագավորություն, Գերմանական կայսրություն
ԳերեզմանՊետրաշյունայ գերեզմանատուն
ՔաղաքացիությունԼիտվա
Մասնագիտությունբառարանագիր և լեզվաբան
Հաստատություն(ներ)Պերմի պետական համալսարան, Տոմսկի պետական համալսարան և Վիտովտ Մեծի համալսարան
Գործունեության ոլորտլեզվաբանություն
Ալմա մատերՍանկտ Պետերբուրգի համալսարան և Քյոնիգսբերգի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներինլիտվերեն[1]
Kazimieras Būga Վիքիպահեստում

Կազիմիր Բուգա (լիտ.՝ Kazimieras Būga, նոյեմբերի 6, 1879(1879-11-06)[1], Q13193387?, Zarasai District Municipality, Ուտենայի գավառ, Լիտվա - դեկտեմբերի 2, 1924(1924-12-02)[1], Քյոնիգսբերգ, Պրուսիայի թագավորություն, Գերմանական կայսրություն), լիտվացի, ռուս լեզվաբան, բանասեր, Պերմի (1916-1919), Տոմսկի (1919-1920) և Կաունասի (1922 թվականից) համալսարանների պրոֆեսոր, լիտվերենի ուսումնասիրող: Մեծ ներդրում ունի լիտվերենի հնչյունաբանության կառուցվածքում, շեշտադրման ու քերականության ուսումնասիրման մեջ:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ավարտել է Պետերբուրգի համալսարանը, պատկանել է լեզվաբանության պետերբուրգյան դպրոցին, որի անդամներն են հիմնականում եղել պրոֆեսոր Իվան Բոդուեն դե Կուրտենեի սաները, ովքեր հետագայում եղել են խորհրդային հայտնի լեզվաբաններ` Եվգենի Պոլիվանով, Լև Յակուբինսկի, Բորիս Տոմաշևսկի և այլք: Լեզվաբանության այս ուղղության ներկայացուցիչնորը զարգացրել են լեզվի մոտեցման նպատակային ու արմատական մոտեցումներ` այս առումով նախորդելով Պրահայի նշանավոր լեզվաբանական դպրոցին: Պետերբուրգի լեզվաբանական դպրոցի շատ գաղափարներ ընկել են հետագա տասնամյակներում հանդես եկած բազմաթիվ լեզվաբանների աշխարհայացքի հիմքում` կարևոր ազդեցություն ունենալով ժամանակակից լեզվաբանության զարգացման գործում[2]:

Հետաքրքրությունների ոլորտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լիտվերենի ակադեմիական բառարան

Կազիմիր Բուգայի հետաքրքրություններն առնչվում են լիտվերենի գրեթե բոլոր ոլորտներին: Նա ուսումնասիրել է լիտվերենի շեշտադրումը, տարբեր հնչյունների ծագումը, նրանց պատմական զարգացումը, բացահայտել է շատ բառերի ծագումնաբանությունը: Հետազոտել է լիտվական անձնանունների բառակազմության եղանակները, հրատարակել է դրանցից շատերի ստուգաբանությունը:

Բուգան վերականգնել է Լիտվական մեծ իշխանների անունների բնօրինակ ձևերը, մեծ ներդրում է ունեցել լիտվերենի հնչյունական կառուցվածքի, շեշտերի, քերականության ուսումնասիրման բնագավառում:

Լիտվական փոստի նամականիշ` Կազիմիր Դուգայի պատկերով

Նա հոգ է տարել գրավոր լեզվի կատարելագործման համար: Գրել է մեկ աշխատանք գրավոր լեզվի միասնականացման վերաբերյալ, փրկել է լիտվերեն բազմաթիվ գեղեցիկ բառեր, որոնք հռչակվել էին օտար լեզվից փոխառություններ (լիտ.՝ boba, labas, liaudis, riba, kūdikis, skriauda, marios):

Կազիմիր Բուգային թերևս չի հետաքրքրել միայն լիտվերենի շարահյուսությունը: Իր բառարանի ներածության մեջ նա գրել է. «Թող ընթերցողը չմտածի անգամ այս բառարանից տրոհության նշանները սովորելու մասին»:

Չնայած Բուգան կարճ է ապրել, սակայն մեծ է նրա կատարած գործը: Նրան կարելի է համարել լիտվերենի գիտական ուսումնասիրման իսկական հիմնադիրներից մեկը: 1958-1962 թվականներին Վիլնյուսում հրատարկվել է Կազիմիր Բուգայի «Հատընտիր գործեր» (լիտ.՝ «Rinktiniai raštai») եռահատորյակը:

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Լիտվացի կառավարիչների անունների մասին
  • Lituanica.
  • Հին լիտվացիների և գերմանացիների հարաբերությունների մասին[3]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. Буга, Каземир // Профессора Пермского государственного университета: (1916–2001) / Гл. ред.: В. В. Маланин — Пермь: Изд-во Перм. ун-та, 2001. 279 с.  С. 18-19.
  3. Steponas Maculevičius, Doloresa Baltrušienė. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. – Kaunas: Kraštotvarka, 1999. – ISBN 9986-892-34-1, p. 127.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • http://www.lkz.lt/ Լիտվերենի ակադեմիական բառարանի առաջին առցանց հրատարակությունը (2005) 20 հատորով (1941-1942)