Խռնդատ հրաշալի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Խռնդատ հրաշալի
Խռնդատ հրաշալի
Խռնդատ հրաշալի
Դասակարգում
Թագավորություն  Բույսեր (Plantae)
Վերնաբաժին Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta)
Տիպ/Բաժին Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta)
Ենթատիպ Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytina)
Կարգ Խուլեղինջածաղկավորներ (Lamiales)
Ընտանիք Խլածաղկազգիներ (Scrophulariaceae)
Ցեղ Խռնդատ (Verbascum)
Տեսակ Խռնդատ հրաշալի (V. speciosum)
Միջազգային անվանում
Verbascum speciosum

Խռնդատ հրաշալի (լատ.՝ Verbascum speciosum), խլածաղկազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առանցքային արմատով, սպիտակավուն կամ դեղնավուն, կարճ, փափուկ մազիկներով ծածկված ցողունով, մեղրատու երկամյա խոտաբույս է։ Թևավոր կոթուններով, արմատամերձ տերևներն ունեն խոշոր, երկարավուն-նշտարաձև, սրածայր, ամբողջաեզր տերևաթիթեղներ։ Վերին ցողունային, սրածայր, սրտաձև-կլորավուն տերևներն ալիքաձև են։ Ստորին ցողունային տերևներն համեմատաբար փոքր են։ Հաստ, ամուր ճյուղերի վրա խիտ դասավորված ծաղիկների փնջերով ծաղկաբույլը հուրանաձև ողկույզ է։ 5 մասերի բաժանված բաժակաթերթիկներով խոշոր, հնգանդամ, դեղին ծաղիկներն ունեն նշտարաձև-ձվաձև ծաղկակիցներ։ 5 սպիտակ, թավով պատված, անհավասար առէջներով պսակը հիմքային մասում ունի կարճ խողովակ և 5 լայն բլթակավոր վերին մաս։ Խիտ, փափուկ մազիկներով ծածկված պտուղը երկարավուն-ձվաձև, բազմասերմ տուփիկ է[1]։

Տարածվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աճում է միջին և վերն լեռնային գոտիների չոր լանջերին, ժայռերի մոտ, լեռնային տափաստաններում և դաշտերի եզրերին։ Հանդիպում է Շիրակի, Գեղարքունիքի, Վայոց ձորի, Սյունիքի, Արմավիրի մարզերում և Երևանում[1]։

Նշանակություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բուժական նպատակներով օգտագործում են եթերային յուղեր, կարոտին, ֆլավոնոիդներ, ասկորբինաթթու, խեժ, կումարին, դաբաղանյութեր, դառնանյութեր պարունակող ծաղիկները։ Պսակաթերթերն ունեն հաճելի հոտ և քաղցր համ։ Ծաղիկների թուրմն ունի հակաջղաձգական ազդեցություն։ Կիրառում են նաև անասնաբուժության մեջ[1]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 Ծատուրյան Թամարա, Գևորգյան Մարգարիտա (2014)։ Պողոսյան Ա․, Զաքարյան Ն․, eds.։ Հայաստանի վայրի դեղաբույսեր (հայերեն)։ Երևան: Լուսակն։ էջ 315։ ISBN 9789939834689