Խուան Պոնսե դե Լեոն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Խուան Պոնսե դե Լեոն
իսպ.՝ Juan Ponce de León
Appletons' Ponce de Leon Juan.jpg
Ծնվել է ապրիլի 8, 1460
Ծննդավայր Սանտերվաս դե Կամպոս, Վալյադոլիդ, Կաստիլիա և Լեոն, Իսպանիա
Մահացել է 1521[1][2][3][4][5][6]
Մահվան վայր Հավանա, Կուբա
Քաղաքացիություն Իսպանիա
Կրոն Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցի
Մասնագիտություն ճանապարհորդ հետազոտող, Կոնկիստադոր և զինծառայող
Զբաղեցրած պաշտոններ Governor of Puerto Rico, Governor of Puerto Rico և Governor of Puerto Rico
Ստորագրություն
Juan Ponce de León Signature.svg
Juan Ponce de León Վիքիպահեստում
Խուան Պոնս դե Լեոնի դիմանկարը

Խուան Պոնս դե Լեոն (ապրիլի 8, 1460, Սանտերվաս դե Կամպոս, Վալյադոլիդ, Կաստիլիա և Լեոն, Իսպանիա - 1521[1][2][3][4][5][6], Հավանա, Կուբա), իսպանացի ազնվական, ուսումնասիրող և նահանգապետ[7]: Որոնելով ոսկի և «Երիտասարդության շատրվան»-ը, նա ուղևորվել է Հյուսիսային Ամերիկայի հարավարևելյան ափեր, ժամանակակից Ֆլորիդայի Սենթ Օգսթին բնակավայրի մոտ[8]: Նա այդ տարածքները հռչակել է Իսպանիայինը և դրանք անվանել է «Ֆլորիդա» (իսպ.՝ La Florida)` «ծաղիկների վայր»[8]: 1521 թվականին Ֆլորիդա կատարած իր երկրորդ ուղևորության ժամանակ նա վիրավորվել է: Արշավախումբը վերադարձել է Կուբա, որտեղ էլ նույն թվականի հուլիսին, իր ստացած վերքից, մահացել է:

Վաղ կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պոնս դե Լեոնը ծնվել է 1460 թվականի Իսպանիայի Սանտերվաս դե Կամպոսում[9]: Նա ծնվել է աղքատ, բայց ազնվական ընտանիքում: Նրա ծնողները հավանաբար մահացել են, երբ դեռ նա երիտասարդ էր: Նրան որպես պաժ ուղարկել են Կալատրավայի միաբանության ասպետ հրամանատար Պեդրո Նունյես դե Գուսմանի առանձնատուն[10]: Նա դարձել է զինվոր և Գրանադայում պայքարել է մավրերի դեմ: Նա հավանաբար եղել է Քրիստափոր Կոլումբոսի հետ` նրա երկրորդ ճանապարհորդության ժամանակ:

Նա 1492 թվականին մասնակցել է մավրերի դեմ Ռեկոնկիստայի վերջին փուլին: Ինչպես այլ կոնկիստադորներ, Պոնս դե Լեոնը շուտով սկսել է որոնել փառք և բախտ` հայտնագործությունների շնորհիվ և վարկած կա, թե նա իր որոնումներն սկսել է Քրիստափոր Կոլումբոսի երկրորդ ճանապարհորդության ժամանակ` 1493 թվականին[10]:

Իսպանյոլա կղզի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մոտավորապես տասը տարի անց Խուան Պոնս դե Լեոնը ծառայում էր Իսպանյոլա կղզու նահանգապետ Նիկոլաս դե Օվանդոյին՝ որպես նավապետ: Պոնս դե Լեոնը ճնշել է խռովություն և դարձել է Իսպանյոլա կղզու արևելյան շրջանի ղեկավար: Պոնս դե Լեոնը ստացել է հողային պարգև, ինչը նրան թույլ է տվել մեծ քանակությամբ ստրուկներ ունենալ տաինո ցեղախմբից` իր նոր կալվածքը կառուցելու համար[11]:

Պոնսե դե Լեոնը բարգավաճել է այս նոր դերում: Նա պատրաստի շուկա է գտել իր գյուղատնտեսական արտադրանքի համար Բոկա դե Յումայի մոտ: Դա այն վայրն էր, որտեղ իսպանական նավերը պարենով էին բեռնվում Իսպանիա տանող ճանապարհորդությունից առաջ: 1505 թվականին դե Օվանդոն արտոնել է Պոնսե դե Լեոնին հիմնադրել նոր քաղաք Իգուեյում, որը նա անվանել է Սալվալեոն: 1508 թվականին արքա Ֆերդինարդ II արտոնում է Պոնսե դե Լեոնին նվաճել մնացած թաինոներին և շահագործել նրանց ոսկու հանքերում[12]:

Մոտավորապես այդ ժամանակ Պոնսե դե Լեոնը ամուսնացել է իջևանատան տիրոջ դուստր Լեոնարայի հետ: Նրանք ունեցել են երեք դստրեր (Խուանա, Իզաբել և Մարիա) և մի որդի` Լուիսը: Մեծ քարե տունը, որը Պոնսե դե Լեոնը հանձնարարել էր կառուցել իր աճող ընտանիքի համար մինչև այսօր կանգուն է Սալվալեոն դե Իգույի մոտ[11]:

Պուերտո Ռիկո և Բիմինի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1508 թվականին Պոնսե դե Լեոնը առաջնորդել է արշավախումբը դեպի այն վայրը, որն այսօր Պուերտո Ռիկոն է: Նրանք փնտրել և գտել են ոսկի: Գաղութի հիմնադրումից հետո նա նշանակվել է նահանգապետ[13]:

Ֆլորիդա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջին արշավախումբ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1513 թվականին երեք նավով Պոնսե դե Լեոնը առաջնորդել է արշավախումբը հայտնաբերելու ներկայիս Ֆլորիդայի արևելյան ափը: Ըստ ավանդության՝ նա տեղակայվել է ժամանակակից Ֆլորիդայի Սենթ Օգսթին բնակավայրի մոտ[13]: Այս տեղը նա անվանել է Լա Ֆլորիդա[13]: Սրա ամենահավանական պատճառն այն է, որ նա բնակություն է հաստատել այդ վայրում «Պասկա Ֆլորիդա» կոչվող իսպանական զատիկի տոնակատարությունների ժամանակ[14]: Ավելի հեռավոր ափերը ուսումնասիրելուց հետո նրանք վերադարձել են Պուերտո Ռիկո:

Երկրորդ արշավախումբ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պոնսե դե Լեոնը վերադառնում է 1521 թվականին, 200 բնակիչներով: Նրանք բերել էին անասուններ, ձիեր և կարիք ունեին ագարակ ստեղծելու: Բնակավայր ստեղծելու ընթացքում, նրանք հարձակման են ենթարկվում բնիկ հնդկացիների կողմից: Կռիվների ժամանակ Պոնսե դե Լեոնը մահացու վերք է ստացել, հավանաբար թունավորված նետից[13]: Խումբը վերադարձել է Կուբա, որտեղ Պոնսե դե Լեոնը մահացել է: Նա թաղված է Դոմինիկյան եկեղեցու խորանի առջև: Նրա մասունքները հետագայում տեղափոխվել են Սան Խուան տաճար[13]:

Երիտասարդության շատրվան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երիտասարդության շատրվանի պատմությունը գալիս է դարերի խորքից: Հերոդոտոսը (մ․թ․ա․ 425-484) գրել է մի խմբի մասին, որին նա կոչել է Մաքրոբիաններ և ովքեր ապրել են ժամանակակից Եթովպիայի տարածքում[15]: Նա ասել է, թե նրանք երիտասարդ էին մնում, ֆիզիկապես ուժեղ էին և երկար էին ապրում[15]: Այն երիտասարդության շատրվան են սկսել կոչել ավելի ուշ[15]: Պոնսե դե Լեոնի և նրա երիտասարդության շատրվանի փնտրտուքների մասին պատմությունները զարգացել ու տարածվել են իր մահից հետո[13]: Որևէ հիշատակություն չի վկայում, թե նա նման նպատակ է ունեցել[13]: 1535 թվականին իսպանացի պատմաբան Գոնսալո Ֆերնարդես դե Օվիեդո Վալդեսն առաջինն է հաստատել, որ Պոնսե դե Լեոնը փնտրել է Երիտասարդության շատրվանը[13]: Այս լեգենդը կրկնվել է ավելի ուշ շրջանի պատմաբանների կողմից և ավելի ճոխացվել է[13]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 Pas L. v. Genealogics — 2003. — ed. size: 683713
  2. 2,0 2,1 2,2 Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes — 1999.
  3. 3,0 3,1 3,2 SNAC — 2010.
  4. 4,0 4,1 4,2 Encyclopædia UniversalisEncyclopædia Britannica Inc..
  5. 5,0 5,1 5,2 American National Biography — 1999.
  6. 6,0 6,1 6,2 Encyclopædia Britannica
  7. «Juan Ponce de León»։ History/ A&E Television Networks, LLC։ Վերցված է 13 December 2015 
  8. 8,0 8,1 «Ponce de León : Florida's First Spanish Explorer»։ University of South Florida։ Վերցված է 13 December 2015 
  9. «Juan Ponce de León Biography»։ Վերցված է 13 December 2015 
  10. 10,0 10,1 Steven Otfinoski, Juan Ponce de Leon: Discoverer of Florida (New York: Benchmark Books, 2005), pp. 10–14
  11. 11,0 11,1 Robert H Fuson, Juan Ponce de León and the Discovery of Puerto Rico and Florida (Blacksburg, VA: McDonald & Woodward Publishing Company, 2000), pp. 63-65
  12. Irving Rouse, The Tainos- Rise and Decline of the People Who Greeted Columbus (New Haven, CT: Yale University Press, 1992), p. 155
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 13,4 13,5 13,6 13,7 13,8 Richard Cavendish։ «Ponce de León lands in Florida»։ History Today, Volume 63 Issue 4 (April 2013)։ Վերցված է 15 December 2015 
  14. Bob Knotts, Florida History (Chicago: Heinemann Library, ©2008), p. 6
  15. 15,0 15,1 15,2 Alex Sorondo։ «The Fountain of Youth in Ancient Greece»։ Synonym.com։ Վերցված է 15 December 2015