Խուան Պոնսե դե Լեոն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Խուան Պոնսե դե Լեոն
իսպ.՝ Juan Ponce de León
Appletons' Ponce de Leon Juan.jpg
Ծնվել է 1474
Ծննդավայր Սանտերվաս դե Կամպոս, Վալյադոլիդ, Կաստիլիա և Լեոն, Իսպանիա
Մահացել է 1521[1][2][3][4][5][6]
Մահվան վայր Հավանա, Կուբա
Քաղաքացիություն Իսպանիա
Մասնագիտություն ճանապարհորդ հետազոտող, Կոնկիստադոր և զինծառայող
Զբաղեցրած պաշտոններ Governor of Puerto Rico, Governor of Puerto Rico և Governor of Puerto Rico
Ստորագրություն
Juan Ponce de León Signature.svg
Juan Ponce de León Վիքիպահեստում
Խուան Պոնս դե Լեոնի դիմանկարը

Խուան Պոնս դե Լեոն (1474, Սանտերվաս դե Կամպոս, Վալյադոլիդ, Կաստիլիա և Լեոն, Իսպանիա - 1521[1][2][3][4][5][6], Հավանա, Կուբա), իսպանացի ազնվական, ուսումնասիրող և նահանգապետ[7]: Որոնելով ոսկի և «Երիտասարդության շատրվան»-ը, նա ուղևորվել է Հյուսիսային Ամերիկայի հարավարևելյան ափեր, ժամանակակից Ֆլորիդայի Սենթ Օգսթին բնակավայրի մոտ[8]: Նա այդ տարածքները հռչակել է Իսպանիայինը և դրանք անվանել է «Ֆլորիդա» (իսպ.՝ La Florida)` «ծաղիկների վայր»[8]: 1521 թվականին Ֆլորիդա կատարած իր երկրորդ ուղևորության ժամանակ նա վիրավորվել է: Արշավախումբը վերադարձել է Կուբա, որտեղ էլ նույն թվականի հուլիսին, իր ստացած վերքից, մահացել է:

Վաղ կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պոնս դե Լեոնը ծնվել է 1460 թվականի Իսպանիայի Սանտերվաս դե Կամպոսում[9]: Նա ծնվել է աղքատ, բայց ազնվական ընտանիքում: Նրա ծնողները հավանաբար մահացել են, երբ դեռ նա երիտասարդ էր: Նրան որպես պաժ ուղարկել են Կալատրավայի միաբանության ասպետ հրամանատար Պեդրո Նունյես դե Գուսմանի առանձնատուն[10]: Նա դարձել է զինվոր և Գրանադայում պայքարել է մավրերի դեմ: Նա հավանաբար եղել է Քրիստափոր Կոլումբոսի հետ` նրա երկրորդ ճանապարհորդության ժամանակ:

Նա 1492 թվականին մասնակցել է մավրերի դեմ Ռեկոնկիստայի վերջին փուլին: Ինչպես այլ կոնկիստադորներ, Պոնս դե Լեոնը շուտով սկսել է որոնել փառք և բախտ` հայտնագործությունների շնորհիվ և վարկած կա, թե նա իր որոնումներն սկսել է Քրիստափոր Կոլումբոսի երկրորդ ճանապարհորդության ժամանակ` 1493 թվականին[10]:

Իսպանյոլա կղզի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մոտավորապես տասը տարի անց Խուան Պոնս դե Լեոնը ծառայում էր Իսպանյոլա կղզու նահանգապետ Նիկոլաս դե Օվանդոյին՝ որպես նավապետ: Պոնս դե Լեոնը ճնշել է խռովություն և դարձել է Իսպանյոլա կղզու արևելյան շրջանի ղեկավար: Պոնս դե Լեոնը ստացել է հողային պարգև, ինչը նրան թույլ է տվել մեծ քանակությամբ ստրուկներ ունենալ տաինո ցեղախմբից` իր նոր կալվածքը կառուցելու համար[11]:

Պոնսե դե Լեոնը բարգավաճել է այս նոր դերում: Նա պատրաստի շուկա է գտել իր գյուղատնտեսական արտադրանքի համար Բոկա դե Յումայի մոտ: Դա այն վայրն էր, որտեղ իսպանական նավերը պարենով էին բեռնվում Իսպանիա տանող ճանապարհորդությունից առաջ: 1505 թվականին դե Օվանդոն արտոնել է Պոնսե դե Լեոնին հիմնադրել նոր քաղաք Իգուեյում, որը նա անվանել է Սալվալեոն: 1508 թվականին արքա Ֆերդինարդ II արտոնում է Պոնսե դե Լեոնին նվաճել մնացած թաինոներին և շահագործել նրանց ոսկու հանքերում[12]:

Մոտավորապես այդ ժամանակ Պոնսե դե Լեոնը ամուսնացել է իջևանատան տիրոջ դուստր Լեոնարայի հետ: Նրանք ունեցել են երեք դստրեր (Խուանա, Իզաբել և Մարիա) և մի որդի` Լուիսը: Մեծ քարե տունը, որը Պոնսե դե Լեոնը հանձնարարել էր կառուցել իր աճող ընտանիքի համար մինչև այսօր կանգուն է Սալվալեոն դե Իգույի մոտ[11]:

Պուերտո Ռիկո և Բիմինի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1508 թվականին Պոնսե դե Լեոնը առաջնորդել է արշավախումբը դեպի այն վայրը, որն այսօր Պուերտո Ռիկոն է: Նրանք փնտրել և գտել են ոսկի: Գաղութի հիմնադրումից հետո նա նշանակվել է նահանգապետ[13]:

Ֆլորիդա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջին արշավախումբ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1513 թվականին երեք նավով Պոնսե դե Լեոնը առաջնորդել է արշավախումբը հայտնաբերելու ներկայիս Ֆլորիդայի արևելյան ափը: Ըստ ավանդության՝ նա տեղակայվել է ժամանակակից Ֆլորիդայի Սենթ Օգսթին բնակավայրի մոտ[13]: Այս տեղը նա անվանել է Լա Ֆլորիդա[13]: Սրա ամենահավանական պատճառն այն է, որ նա բնակություն է հաստատել այդ վայրում «Պասկա Ֆլորիդա» կոչվող իսպանական զատիկի տոնակատարությունների ժամանակ[14]: Ավելի հեռավոր ափերը ուսումնասիրելուց հետո նրանք վերադարձել են Պուերտո Ռիկո:

Երկրորդ արշավախումբ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պոնսե դե Լեոնը վերադառնում է 1521 թվականին, 200 բնակիչներով: Նրանք բերել էին անասուններ, ձիեր և կարիք ունեին ագարակ ստեղծելու: Բնակավայր ստեղծելու ընթացքում, նրանք հարձակման են ենթարկվում բնիկ հնդկացիների կողմից: Կռիվների ժամանակ Պոնսե դե Լեոնը մահացու վերք է ստացել, հավանաբար թունավորված նետից[13]: Խումբը վերադարձել է Կուբա, որտեղ Պոնսե դե Լեոնը մահացել է: Նա թաղված է Դոմինիկյան եկեղեցու խորանի առջև: Նրա մասունքները հետագայում տեղափոխվել են Սան Խուան տաճար[13]:

Երիտասարդության շատրվան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երիտասարդության շատրվանի պատմությունը գալիս է դարերի խորքից: Հերոդոտոսը (մ․թ․ա․ 425-484) գրել է մի խմբի մասին, որին նա կոչել է Մաքրոբիաններ և ովքեր ապրել են ժամանակակից Եթովպիայի տարածքում[15]: Նա ասել է, թե նրանք երիտասարդ էին մնում, ֆիզիկապես ուժեղ էին և երկար էին ապրում[15]: Այն երիտասարդության շատրվան են սկսել կոչել ավելի ուշ[15]: Պոնսե դե Լեոնի և նրա երիտասարդության շատրվանի փնտրտուքների մասին պատմությունները զարգացել ու տարածվել են իր մահից հետո[13]: Որևէ հիշատակություն չի վկայում, թե նա նման նպատակ է ունեցել[13]: 1535 թվականին իսպանացի պատմաբան Գոնսալո Ֆերնարդես դե Օվիեդո Վալդեսն առաջինն է հաստատել, որ Պոնսե դե Լեոնը փնտրել է Երիտասարդության շատրվանը[13]: Այս լեգենդը կրկնվել է ավելի ուշ շրջանի պատմաբանների կողմից և ավելի ճոխացվել է[13]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 Pas L. v. Genealogics — 2003. — ed. size: 683713
  2. 2,0 2,1 2,2 Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes — 1999.
  3. 3,0 3,1 3,2 SNAC
  4. 4,0 4,1 4,2 Encyclopædia UniversalisEncyclopædia Britannica Inc..
  5. 5,0 5,1 5,2 American National Biography — 1999.
  6. 6,0 6,1 6,2 Encyclopædia Britannica
  7. «Juan Ponce de León»։ History/ A&E Television Networks, LLC։ Վերցված է 13 December 2015 
  8. 8,0 8,1 «Ponce de León : Florida's First Spanish Explorer»։ University of South Florida։ Վերցված է 13 December 2015 
  9. «Juan Ponce de León Biography»։ Վերցված է 13 December 2015 
  10. 10,0 10,1 Steven Otfinoski, Juan Ponce de Leon: Discoverer of Florida (New York: Benchmark Books, 2005), pp. 10–14
  11. 11,0 11,1 Robert H Fuson, Juan Ponce de León and the Discovery of Puerto Rico and Florida (Blacksburg, VA: McDonald & Woodward Publishing Company, 2000), pp. 63-65
  12. Irving Rouse, The Tainos- Rise and Decline of the People Who Greeted Columbus (New Haven, CT: Yale University Press, 1992), p. 155
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 13,4 13,5 13,6 13,7 13,8 Richard Cavendish։ «Ponce de León lands in Florida»։ History Today, Volume 63 Issue 4 (April 2013)։ Վերցված է 15 December 2015 
  14. Bob Knotts, Florida History (Chicago: Heinemann Library, ©2008), p. 6
  15. 15,0 15,1 15,2 Alex Sorondo։ «The Fountain of Youth in Ancient Greece»։ Synonym.com։ Վերցված է 15 December 2015