Jump to content

Խորվաթական եվրո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Խորվաթական եվրո
Տեսակմետաղադրամի տեսակ
Երկիր Խորվաթիա
Ներդրման ամսաթիվըհունվարի 1, 2023

Խորվաթական եվրո, Խորվաթիայի ազգային պատկերակով պաշտոնական եվրոյի մետաղադրամներներ, որոնք 2022 թվականի հուլիսից հատվում են Խորվաթական դրամահատներում[1][2][3]:

Եվրոն ներդրվեց 2023 թվականի հունվարի 1-ին՝ խորվաթական կունայի փոխարեն[4]: Կունան և եվրոն մնացին կրկնակի շրջանառության մեջ մինչև 2023 թվականի հունվարի 14-ը՝ եվրոյին աստիճանական անցման նպատակով: Գները երկու արժույթներով ցուցադրվում էին 2022 թվականի սեպտեմբերի 5-ից, որը շարունակվեց մինչև 2023 թվականի դեկտեմբերի 31-ը[5][6]: Եվրոյի մետաղադրամները հասանելի դարձան գնման համար 2022 թվականի դեկտեմբերի 1-ին[3][7]: Յուրաքանչյուր փաթեթ արժեր 100 կունա (13,28 եվրո)[8]:

Մնացած կունա մետաղադրամները կարող էին փոխանակվել բոլոր բանկերում, խորվաթական փոստային գրասենյակներում և խորվաթական ֆինանսական գործակալությունում (Fina) մինչև 2023 թվականի դեկտեմբերի 31-ը: Այդ ժամանակահատվածից հետո միայն Խորվաթիայի ազգային բանկը (HNB) կզբաղվեր փոխանակմամբ: Կունա թղթադրամները կարող են փոխանակվել անսահմանափակ, իսկ կունա մետաղադրամները՝ մինչև 2025 թվականի դեկտեմբերի 31-ը[9]:

2022 թվականի հոկտեմբերի դրությամբ խորվաթական ազգային պատկերով հատվել էր մոտավորապես 420 միլիոն եվրոյի մետաղադրամ[10]:

Պատմություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2021 թվականի հուլիսի 21-ին Խորվաթիայի վարչապետ Անդրեյ Պլենկովիչը հայտարարեց, որ խորվաթական եվրո մետաղադրամների ազգային նույնականացման նշանները կլինեն խորվաթական շախմատաձև կառուցվածքը, Խորվաթիայի քարտեզը, կզաքիսը, Նիկոլա Տեսլան և գլագոլական գիրը (Glagolitic script)[11][12]:

2022 թվականի փետրվարի 4-ին Խորվաթիայի կառավարությունը ներկայացրեց ապագա խորվաթական եվրո մետաղադրամների ազգային նախագծերը, որոնք ընտրվեցին Խորվաթիայի ազգային բանկի խորհրդի կողմից բաց մրցույթում: 2 եվրո մետաղադրամի համար նախագծի ղեկավար ընտրվեց Իվան Շիվակի Խորվաթիայի աշխարհագրական քարտեզով նախագիծը: Եզրային արձանագրության մեջ օգտագործվում էր Իվան Գունդուլիչի 1628 թվականի «Դուբրավկա» հովվական պիեսի բառերը։ 1 եվրոյի մետաղադրամի համար նախագծի ղեկավար ընտրվեց Ստյեպան Պրանյկովիչի ճյուղի վրա կանգնած կզաքսի (կունա խորվաթերենով) նախագիծը՝ այն կենդանին, որի անունով էր կոչվում այդ ժամանակ Խորվաթիայի արժույթը: 10c, 20c և 50c մետաղադրամների համար նախագծի ղեկավար ընտրվեց Իվան Դոմագոյ Ռաչիչի Նիկոլա Տեսլայով նախագիծը, ով ծնվել էր Սմոլյանում (ներկայումս Խորվաթիա, այն ժամանակ Ավստրիական կայսրություն): Վերջապես, 1c, 2c և 5c մետաղադրամների համար նախագծի ղեկավար ընտրվեց Մայա Շկրիպելյի գլագոլական գրով կապակցված Ⱈ (H) և Ⱃ (R) տառերով նախագիծը[13]: Յուրաքանչյուր հեղինակ ստացավ 70,000 կունա (մոտ 9,300 եվրո) իր ընտրված նախագծի համար:

Առցանց կասկածներ առաջանալուց հետո, որ 1 եվրո մետաղադրամի նախագիծը օգտագործել է շոտլանդացի լուսանկարիչ Իայն Լիչի ճյուղի վրա կզաքիսի առանց լիցենզիայի պատկերը, 1 եվրոյի մետաղադրամի նախագծի ղեկավար Ստյեպան Պրանյկովիչը փետրվարի 7-ին հետ կանչեց իր նախագիծը[14]: Փետրվարի 8-ին Խորվաթիայի ազգային բանկը հայտարարեց, որ նոր մրցույթ կանցկացնի կզաքիսի պատկերակով խորվաթական 1 եվրո մետաղադրամի նախագծի համար[15]:

2022 թվականի մայիսի 4-ին, եվրոյի ներդրման ազգային խորհրդի 15-րդ նիստին, նոր 1 եվրո մետաղադրամի նախագիծը ներկայացվեց հանրությանը[16]: Ընտրված նախագիծը պատկերում է շախմատաձև ֆոնի վրա կզաքիս՝ արվեստագետ Յագոր Շունդե, Դավիդ Չեմելյիչ և Ֆրան Զեկանի կողմից: Այս նոր նախագիծը հաստատվեց Եվրոպական միության խորհրդի կողմից ապրիլի 20-ին[17]:

2022 թվականի հուլիսի 18-ին Խորվաթական դրամահատարանը պաշտոնապես սկսեց խորվաթական ազգային պատկերով եվրոյի մետաղադրամների արտադրությունը: Բանվորները պիտի աշխատեին երեք փոփոխակ մինչև 2022 թվականի վերջը[18][19]:

2022 թվականի սեպտեմբերի 1-ին եվրո թղթադրամները սկսեցին բաշխվել Խորվաթիայի բոլոր բանկերում[20]:

2022 թվականի հոկտեմբերի 1-ին եվրո մետաղադրամները սկսեցին բաշխվել Խորվաթիայի բոլոր բանկերում[20]:

2022 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Եվրոպական կենտրոնական բանկի (ECB) գործադիր խորհուրդը ընդունեց որոշում նվազագույն պահուստների կիրառման մասին ECB-ի կողմից՝ հետևելով եվրոյի ներդրմանը Խորվաթիայում 2023 թվականի հունվարի 1-ին[21]:

2022 թվականի դեկտեմբերի 15-ից մինչև 2023 թվականի հունվարի 15-ը չկային կանխիկացման համար վճարներ ATM-ներից այլ բանկերի հաճախորդների համար[22]:

Անցումային ժամանակահատված Խորվաթիայում գտնվող հաստատությունների նվազագույն պահանջների կիրառման համար տեղի ունեցավ 2023 թվականի հունվարի 1-ից մինչև փետրվարի 7-ը: Եվրագոտու այլ երկրներում գտնվող հաստատությունները կարող էին որոշել պահանջների վիճակագրական շրջանարկի համար Խորվաթիայում գտնվող հաստատություններին նրանց պարտավորությունները նվազեցնել իրենց պահուստային հիմքից՝ 2022 թվականի դեկտեմբերի 21-ից մինչև 2023 թվականի փետրվարի 7-ը և փետրվարի 8-ից մինչև մարտի 21-ը[21]:

Նրանք, ովքեր եվրոյի ներդրման օրվանից առաջ ունեին և՛ կունա, և՛ եվրո վարկային հաստատություններում, միություններում, վճարային հաստատություններում և էլեկտրոնային դրամական հաստատություններում, ունեին իրավունք մինչև 2023 թվականի փետրվարի վերջը անվճար փակել իրենց մեկ կամ մի քանի հաշիվներ և այդ հաշիվներում գրանցված միջոցները փոխանցել նույն հաստատության մեջ իրենց ընտրած հաշիվներին[20]:

2023 թվականի ապրիլի 1-ին Խորվաթիայի Ազգային բանկը դադարեցրեց բանկոմատներում եվրո թղթադրամների վճարման անվանական կառուցվածքի որոշումը:

2023 թվականի հունիսի վերջ մինչև բոլոր բանկերը պիտի վերադարձնեին եվրոյով իրենց գումարը նրանց, ովքեր ունեին կունայով նշված վճարային թերթիկներ[20]:

Դիզայն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խորվաթական քաղաքներ շարք

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Տարի Համար Դիզայն
2024 1 Վարաժդին

Ազդեցություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խորվաթիայի ֆինանսների նախարարությունը գնահատել է կունայից եվրո անցման ծախսը մոտ 2 միլիարդ կունա[23]: Կառավարական վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ ծախսերի մեծ մասը կլինի բանկային համակարգի կողմից փոխարկման բիզնեսի կորստից, ինչի պատճառով ակնկալվում է, որ բանկային այլ վճարները կբարձրանան: Սպառողների համար ընդհանուր գնի բարձրացման հնարավորություն կա՝ պարտապանների մեծ մասի համար արժույթի փոխարկման միաժամանակյա ընդհանուր ռիսկով[24]:

Եվրոյի գովազդ Խորվաթիայում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հոկտեմբերի ընթացքում անցկացվեցին չորս Եվրո օրեր, որոնցից առաջինը տեղի ունեցավ Օսյեկում՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 8-ին: Մյուս երեք Եվրո օրերը անցկացվեցին Ռիեկայում, Սպլիտում և Զագրեբում՝ բոլորը նպատակ ունենալով գովազդել Խորվաթիայի գալիք մուտքը եվրագոտի և տեղեկացնել տեղական բնակչությանը եվրոյի մասին[25][26][27]:

Խորվաթական տնտեսական պալատը (HGK) և Խորվաթիայի ազգային բանկը նախատեսեցին առցանց հիբրիդային կրթություն 2022 թվականի հոկտեմբերի 12-ին՝ եվրոյի և նոր մետաղադրամների նախագծերի մասին հիմնական տեղեկություններ տրամադրելու նպատակով[28][29]:

Խորվաթիայում եվրոյի մեկ այլ գովազդային արշավ, որը կոչվում էր «Անիվների վրա եվրո» (Euro on Wheels), տեղի ունեցավ Խորվաթիայի 27 քաղաքներում՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 19-ից մինչև դեկտեմբերի 17-ը, որոնցից առաջինը Վուկովարում էր[30][31]: Արշավի ծախսը գնահատվեց 24 միլիոն կունա (3.2 միլիոն եվրո)[32]:

Վեճեր

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2021 թվականի հուլիսի 21-ին Նիկոլա Տեսլան ընտրվեց, որ պատկերվի եվրոյի վրա՝ ստանալով մոտ 2,600 ձայն[33]: Դա հանգեցրեց Սերբիայի ազգային բանկի դիմադրությանը նրա սերբ ծագման պատճառով, թեև նա ծնվել էր ներկայիս Խորվաթիայում[34]: Վարչապետ Պլենկովիչը մեկնաբանեց՝ «Եթե ես լինեի Սերբիայի ազգային բանկի ղեկավարը, ես կասեի՝ լավ է արված»[35]: Խորվաթիայի նախագահ Զորան Միլանովիչը առաջարկեց լուծում՝ «Երբ Սերբիան միանա եվրագոտուն, թող նրանք էլ առաջարկեն Տեսլային, որպես ազգային եվրո մետաղադրամի պատկեր: Բոլորը գոհ կլինեն»[36]:

Բորիս Միլոշևիչը, այդ ժամանակ Խորվաթիայի փոխվարչապետներից մեկը և երկրի սերբական փոքրամասնության անդամը, գնահատեց այս քայլը՝ Տեսլային անվանելով «խորհրդանիշ, որը մեզ (սերբերին և խորվաթներին) կապում է ամբողջ աշխարհի հետ: Խորվաթիայի քաղաքացիները քվեարկեցին Խորվաթիայից սերբի օգտին, ով հպարտ էր իր ժողովրդով և իր հայրենիքով, ով միշտ հավատարիմ մնաց իր մշակույթին՝ տիպիկ Կրայինա, Պրեչանի մեկը, և այժմ նա կլինի խորվաթական եվրոյի մետաղադրամի վրա՝ որպես Խորվաթիայի Հանրապետության ճանաչելի խորհրդանիշներից մեկը»[37]:

2022 թվականի փետրվարի 4-ին Խորվաթիայի կառավարությունը ներկայացրեց եվրոյի նոր նախագծերը Խորվաթիայի ազգային պատկերակներով, ներառյալ Նիկոլա Տեսլային 10, 20 և 50 ցենտանոց մետաղադրամների վրա: Դա հանգեցրեց սերբական լրատվամիջոցների մեկ այլ դիմադրության ալիքի[38][39][40][41]։

Տես նաև

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ Drmic, Stjepan (2022 թ․ հուլիսի 18). «Početak proizvodnje hrvatskih eurokovanica». Hrvatska kovnica novca (խորվաթերեն). Վերցված է 2022 թ․ սեպտեմբերի 29-ին.
  2. ↑ «Vlada Republike Hrvatske - Počela proizvodnja hrvatskih eurokovanica, kao dio eurozone bit ćemo zaštićeniji u nošenju s izazovima». vlada.gov.hr. Վերցված է 2022 թ․ սեպտեմբերի 29-ին.
  3. ↑ 3,0 3,1 Virna (2022 թ․ հուլիսի 18). «È iniziato il conio delle monete di euro croate». LaVoce del popolo (իտալերեն). Վերցված է 2022 թ․ սեպտեմբերի 29-ին.
  4. ↑ «Hrvatska 1.1. uvodi euro: 'Više nema iznenađenja'» (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 18-ին.
  5. ↑ Klinc, Borna (2022 թ․ սեպտեմբերի 5). «Od 5. rujna obvezno dvojno iskazivanje cijena u kuni i euru». EURO HR (խորվաթերեն). Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 11-ին.
  6. ↑ Klinc, Borna (2022 թ․ հոկտեմբերի 18). «Kretanje cijena u kunama i u eurima u rujnu 2022». EURO HR (խորվաթերեն). Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 18-ին.
  7. ↑ Virna (2022 թ․ հուլիսի 21). «Croazia. Preparativi per l'arrivo dell'euro». LaVoce del popolo (իտալերեն). Վերցված է 2022 թ․ սեպտեմբերի 29-ին.
  8. ↑ tekst, Redakcijski (2022 թ․ հոկտեմբերի 3). «Od 1. prosinca moći ćete za 100 kuna kupiti eure s hrvatskim motivima». Danica.hr (խորվաթերեն). Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
  9. ↑ Badanjak, Rea (2023 թ․ հունվարի 3). «Zamjena gotovog novca». EURO HR (խորվաթերեն). Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 14-ին.
  10. ↑ «Građani će od 1. prosinca moći kupiti euro kovanica s hrvatskim motivima. Ovo je cijena za komplet» (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
  11. ↑ «Plenković otkrio koji hrvatski simboli će biti na eurima: 'Građani su izabrali - Nikolu Teslu!'». Jutarnji list (խորվաթերեն). 2021 թ․ հուլիսի 21. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ հուլիսի 21-ին. Վերցված է 2021 թ․ հուլիսի 21-ին.
  12. ↑ Vladisavljevic, Anja (2021 թ․ հուլիսի 21). «Croatia's Euro to Feature Inventor Tesla, Claimed Also by Serbia». BalkanInsight. Վերցված է 2021 թ․ հուլիսի 22-ին.
  13. ↑ «Savjet HNB-a: Konačan odabir najuspješnijih prijedloga dizajna za hrvatsku stranu eurokovanica». HNB (խորվաթերեն). Վերցված է 2022 թ․ փետրվարի 7-ին.
  14. ↑ «Winning entry for Croatia's first one-euro withdrawn after plagiarism allegations». Reuters. 2022 թ․ փետրվարի 7. Վերցված է 2022 թ․ փետրվարի 7-ին.
  15. ↑ «Central Bank to Hold New Competition for Design of €1 Coin With Marten Motif». Total Croatia News. 2022 թ․ փետրվարի 8. Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ․ նոյեմբերի 28-ին. Վերցված է 2022 թ․ փետրվարի 12-ին.
  16. ↑ «Savjet HNB-a: Odabrano najuspješnije likovno rješenje nacionalne strane Republike Hrvatske na kovanici od 1 eura». HNB (խորվաթերեն). Վերցված է 2022 թ․ մայիսի 4-ին.
  17. ↑ «Decision of the Council on the approval of draft design for the national side of 1 euro circulation coin submitted by Croatia». General Secretariat of the Council. Վերցված է 2022 թ․ մայիսի 4-ին.
  18. ↑ «Radnici će morati raditi u tri smjene da do kraja godine izrade hrvatske eure» (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
  19. ↑ «The Countdown is On! Croatian Euro Coin Production Officially Begins». www.total-croatia-news.com (բրիտանական անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 30-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
  20. ↑ 20,0 20,1 20,2 20,3 «U Hrvatsku stiže euro, pogledajte kako će izgledati proces uvođenja iz mjeseca u mjesec». hrvatskaeuroprica.tportal.hr (խորվաթերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2023 թ․ մարտի 26-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
  21. ↑ 21,0 21,1 Bank, European Central (2022 թ․ հոկտեմբերի 28). «ECB sets transitional provisions for minimum reserve requirements following introduction of euro in Croatia» (անգլերեն). {{cite journal}}: Cite journal requires |journal= (օգնություն)
  22. ↑ Dokonal, Tihomir (2022 թ․ հոկտեմբերի 3). «Kako do gotovine u eurima i kada će ona biti dostupna građanima». Točka Na I (խորվաթերեն). Վերցված է 2022 թ․ նոյեմբերի 1-ին.
  23. ↑ Thomas, Mark (2022 թ․ մարտի 9). «Cost of changing from Kuna to Euro will cost Croatia around 2 billion Kuna». The Dubrovnik Times (բրիտանական անգլերեն). Վերցված է 2022 թ․ մարտի 10-ին.
  24. ↑ Marić, Jagoda (2022 թ․ հունվարի 20). «Najveći trošak uvođenja eura trebale bi imati banke. Preko "noći" će izgubiti 2,26 milijardi kuna». Novi list (խորվաթերեն). Վերցված է 2022 թ․ մարտի 11-ին.
  25. ↑ Klinc, Borna (2022 թ․ հոկտեմբերի 8). «Na osječkom Trgu slobode održan prvi Dan eura!». EURO HR (խորվաթերեն). Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 11-ին.
  26. ↑ Badanjak, Rea (2022 թ․ հոկտեմբերի 6). «Dođite na Dan eura u Osijeku 8. listopada!». EURO HR (խորվաթերեն). Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 11-ին.
  27. ↑ «Dan eura održan i u Zagrebu». Hrvatska radiotelevizija. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
  28. ↑ Badanjak, Rea (2022 թ․ հոկտեմբերի 4). «Spremni za euro?». EURO HR (խորվաթերեն). Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 11-ին.
  29. ↑ «Hibridna edukacija "Spremni za euro?" u organizaciji HGK i HNB». Croatian Chamber of Economy (HGK). 2022 թ․ հոկտեմբերի 3. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 11-ին.
  30. ↑ Klinc, Borna (2022 թ․ հոկտեմբերի 17). «Putujuća izložba "Euro na kotačima"». EURO HR (խորվաթերեն). Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 18-ին.
  31. ↑ ipavusek (2022 թ․ հոկտեմբերի 19). «Otvorena putujuća izložba "Euro na kotačima" u Vukovaru». EURO HR (խորվաթերեն). Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 21-ին.
  32. ↑ «Kampanja od 24 milijuna kuna: Plenković u Zagrebu pozira s majicom "Euro na kotačima"». www.index.hr (խորվաթերեն). Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
  33. ↑ «Vlada Republike Hrvatske - Šahovnica, geografska karta Hrvatske, kuna, glagoljica i Nikola Tesla–predloženi motivi za hrvatsku stranu eurokovanica». vlada.gov.hr. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 14-ին.
  34. ↑ «Објектив - Питања у вези са најавама да би лик Николе Тесле могао да се нађе на кованицама евра у Хрватској». nbs.rs. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 14-ին.
  35. ↑ Zebić, Enis (2021 թ․ հուլիսի 23). «Hrvatska narodna banka: Srbija nije u poziciji prigovarati o 'Tesla euru'». Radio Slobodna Evropa (սերբա-խորվաթերեն). Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 14-ին.
  36. ↑ «Milanović o euru i Tesli: Milošević je odvažan, ide čelom gdje se Pupovac boji čizmom». Index.hr (խորվաթերեն). 2021 թ․ հուլիսի 24. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 23-ին.
  37. ↑ M. R. (2021 թ․ հուլիսի 23). «Boris Milošević objašnjava zašto je ponosan zbog Tesle na kovanicama eura: "Hrvati su odabrali Srbina iz Hrvatske"». Dnevnik.hr (խորվաթերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ հուլիսի 23-ին. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 23-ին.
  38. ↑ «Jutarnji list - 'Sramota, Hrvati prisvojili najvećeg Srbina ikada! I ekran im se zamračio u sceni punoj jezive simbolike'». www.jutarnji.hr (խորվաթերեն). 2022 թ․ փետրվարի 4. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 14-ին.
  39. ↑ «Srpski mediji o hrvatskim kovanicama eura: 'Sramotan pokušaj da ukradu Teslu'...». www.vecernji.hr (խորվաթերեն). Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 14-ին.
  40. ↑ «Srpske medije streslo: 'Hrvati su nam besramno maznuli Teslu i stavili ga na kovanicu eura!'». www.24sata.hr (խորվաթերեն). 2022 թ․ փետրվարի 4. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 14-ին.
  41. ↑ «Srbi ogorčeni zbog Nikole Tesle na hrvatskim eurima». tportal.hr. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 14-ին.

Արտաքին հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Խորվաթական_եվրո&oldid=10343320» էջից