Խորհրդարանական միապետություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կարմիր գույնով նշված են Խորհրդարանական միապետությունները:

Խորհրդարանական միապետություն , մի սահմանադրական միապետություն է, որի մեջ միապետը իշխանության նկատմամբ նշանակալից իշխանություն չունի եւ հիմնականում ներկայացուցչություն կամ ծիսական դեր է խաղում։ Խորհրդարանական միապետության ներքո կառավարությունը հաշվետու է խորհրդարանին, որն ունի պետական գերակայություն այլ պետական մարմինների շրջանում: Խորհրդարանական միապետությունը առանձնանում է նրանով, որ միապետի կարգավիճակն, ինչպես օրինական, այնպես էլ փաստացի, սահմանափակվում է պետական իշխանության բոլոր ոլորտներում, ներառյալ օրենսդիր եւ գործադիր։ Միապետի իշխանության իրավական սահմանափակումները կարող են ամրագրվել ավելի բարձր օրենքներով (օրինակ՝ սահմանադրություն կամ կանոնադրություն) կամ բարձրագույն դատական մարմինների կողմից ընդունված դատավճռի որոշումներով։ Օրենսդիր իշխանությունը ամբողջությամբ պատկանում է խորհրդարանին, եւ գործադիր իշխանությունը պատկանում է կառավարությանը, որն իր գործունեության համար պատասխանատու է խորհրդարանի առջեւ: Դրա շնորհիվ խորհրդարանական միապետությունը կարող է համակցվել խորհրդարանական ժողովրդավարության հետ: Այս դեպքում կառավարությունը ձեւավորվում է կուսակցությունների կամ կոալիցիայի կողմից, որոնք ընդհանուր ընտրությունների ժամանակ մեծամասնություն են կազմում խորհրդարանում: Նման կառավարության ղեկավարը սովորաբար կոչվում է վարչապետ: Սահմանադրական միապետության մեկ այլ տեսակ է երկվական միապետությունը, որտեղ, ի տարբերություն խորհրդարանական միապետության, միապետը մեծ ուժ ունի եւ փաստացի գործադիր իշխանության ղեկավարն է: