Խոսրով Շաքիբայ (մարտի 27, 1944(1944-03-27), Թեհրան, Իրան - հուլիսի 18, 2008(2008-07-18)[1], Թեհրան, Իրան), իրանցի դերասան։ Ստացել է տարբեր պարգևներ, այդ թվում՝ երեք Բյուրեղյա Սիմորգ, Հաֆեզի մրցանակ, երկու Իրանի կինոյի տոնակատարության մրցանակ և Իրանի կինոքննադատների և գրողների ասոցիացիայի մրցանակ:
Դասվում է իր սերնդի ամենահաջողակ դերասանների շարքին: Խոսրո Շաքիբային ծնվել է գնդապետ Ահմադ Շաքիբայի և Ֆարիդե Խաթամիի ընտանիքում: Նրա հայրը, որը եղել է բանակի գնդապետ, մահացել է քաղցկեղից, երբ Խոսրովը եղել է (ընտանիքը և մտերիմները նրան անվանել են Մահմուդ) ընդամենը տասնչորս տարեկան: Խոսրով դերասանական վարպետություն է սովորել Թեհրանի համալսարանի գեղարվեստի ֆակուլտետում: Իր բեմական կարիերան սկսել է 1963 թվականին, իսկ 1968 թվականին իր գործունեությունը ծավալել է ֆիլմերի կրկնօրինակման մեջ։ Շաքիբայը որպես դերասան իր կարիերան սկսել է 1982 թվականին Խաթ-է Գերմեզով (Կարմիր գիծ), որի ռեժիսորը եղել է Մասուդ Քիմիային: Խաղացել է յոթ գեղարվեստական ֆիլմերում։
Շաքիբայի դերը «Համուն» ֆիլմում շրջադարձային պահ է եղել նրա կարիերայում: Ֆաջր միջազգային կինոփառատոնում ստացել է Բյուրեղյա սիմորգ ֆիլմում իր կերտած կերպարի համար՝ գրական մտավորականի, որը աստիճանաբար կորցնում է իր կապը իրականության հետ և ընկնում մոլուցք ու կործանարար կոնֆլիկտի մեջ իր օտարացած կնոջ հետ, ում նա խորապես սիրում է: Շաքիբայը խաղացել է նաև որոշ խոշոր հեռուստասերիալներում: Արժանացել է «Բյուրեղյա փյունիկի» «Kimiā» («Փիլիսոփայական քարը») ֆիլմի համար (1994), ֆիլմի ռեժիսորը Ահմադ Ռեզա Դարվիշն է:
Շաքիբայը նաև շատ երկրպագուներ գտավ իր ձայնի շնորհիվ, ինչը նպաստել է պարսկական ժամանակակից պոեզիայի հեղինակների, այդ թվում ՝ Ֆորո Ֆարոխզադի և Սոհրան Սեպեհրիի կողմից Նրա բանաստեղծությունների ձայնագրությունների հրապարակմանը[2]։ Շաքիբային վերագրվում է այն, որ օգնել է բարձրացնել Իրանում կատարողական արվեստի մակարդակը մինչև 1980-ականների վերջը, երբ պատասխանատու իշխանությունները հակված էին անտեսելու մշակութային գործունեության այս ոլորտը: Ամուսնացել է երկու անգամ։ Դերասանուհի Տանյա Ջոհարիի հետ առաջին ամուսնությունից ունի մեկ դուստր՝ Պուպակ անունով, իսկ երկրորդ ամուսնությունից Փարվին Քուշյարի հետ՝ մեկ որդի՝ Պուրիա։
Խոսրով Շաքիբայը մահացել է 2008 թվականի հուլիսի 18-ի առավոտյան ժամը 6-ին, լյարդի քաղցկեղից Թեհրանի Փարսիան հիվանդանոցում։ Ավելի վաղ նշվել է, որ Շաքիբայի մահը սրտի անբավարարության հետևանք է եղել։ 2007 թվականի հոկտեմբերի 5-ին Խոսրով Շաքիբային հիվանդանոց է ընդունվել շաքարախտով հիվանդ լինելու պատճառով, սակայն նրա բացահայտ խնդրանքով մամուլը թաքցրել էր այս տեղեկությունը հանրությունից: 2008 թվականի հուլիսի 20-ին Խոսրով Շաքիպայի մարմինը հողին է հանձնվել Թեհրանի Բեհէշթ-է Զահրա գերեզմանատան արվեստագետների մասում[3]։
Բյուրեղապակյա Սիմորգ Ֆաջր միջազգային 8-րդ կինոփառատոն, 1989 թվական
Բյուրեղապակյա Սիմորգ Ֆաջր 13-րդ միջազգային կինոփառատոն, 1993 թվական, Kimiā (Փիլիսոփայական քարը) ֆիլմում նրա գլխավոր դերի համար:
Բյուրեղապակյա Սիմորգ Ֆաջր 23-րդ միջազգային կինոփառատոնում, 2004 թվական երկրորդ պլանի դերի համար Sālād-e Fasl (Այգի աղցան) ֆիլմում։
Պատվո վկայական «Ֆաջր» 25-րդ միջազգային կինոփառատոնում, 2006 թվական, «Օտոբուս-է Շաբ» (Գիշերային ավտոբուս) ֆիլմում նրա գլխավոր դերի համար:
Երկրորդ լավագույն դերասան տղամարդկանց անվանակարգում, Կաղազ-ե բի Խաթի համար (Չկառավարվող թուղթ), 17-րդ սերիայի ընթացքում, 2002 թվական (1381 թվական) գրողների և քննադատների կողմից:
Բյուրեղապակյա Սիմորգ Ֆաջր 11-րդ միջազգային կինոփառատոնում, 1992 թվական «Yek'bār Barāy-e Hamisheh» (մեկընդմիշտ) ֆիլմում նրա գլխավոր դերի համար:
Բյուրեղապակյա Սիմորգ Ֆաջր 15-րդ միջազգային կինոփառատոնում, 1996 թվական, «Սայե բե Սայե» (Մոտ հետապնդում) ֆիլմում նրա գլխավոր դերի համար:
Բյուրեղապակյա Սիմորգ Ֆաջր 20-րդ միջազգային կինոփառատոնում, 2001, «Քաղազ-ե բի Խաթ» (Չօգտագործված փաստաթուղթ) ֆիլմում նրա գլխավոր դերի համար:
Golden Tablet by Iran Actor Site, 2005 թվական, 6-րդ Սերիա, Sālād-e Fasl-ի համար (Այգի աղցան)
Golden Tablet by Iran Actor Site, 2005 թվական, 6-րդ Սերիա, Hokm-ի համար (Դատավճիռ)
Ոսկե կերպար ( Tandis-e Zarrin ), 2006 թվական, տղամարդկանց անվանակարգում լավագույն դերի համար Che Kasi Amir rā Kosht գեղարվեստական ֆիլմում: (Ո՞վ է սպանել Ամիրին):
Kosrow Shakibā'i, in Persian, a concise artistic biography of Kosrow Shakibā'i, IranAct.
Parviz Jāhed, Bāzi tamām shodeh ast (The Play is Over), in Persian, Radio Zamāneh, July 19, 2008. .
The body of Kosrow Shakibā'i is laid to rest (Paykar-e Kosrow Shakibā'i Tash'ee Shod), in Persian, Jām-e Jam, July 20, 2008, .
Kosrow Shakibā'i from Vahdat Hall to the Eternal House (Kosrow Shakibā'i az Tālār-e Vahdat tā Khāneh-ye Abadi), in Persian, Jām-e Jam, July 20, 2008, .
Խոսրով Շաքիբայը մահացել է, Պարսկերեն, Āftāb, July 18, 2008, .
Խոսրով Շաքիբայը մահացել է, Պարսկերեն, Radio Zamaneh, July 18, 2008, .
Խոսրով Շաքիբայը մահացել է, Պարսկերեն, in Persian, BBC Persian, July 18, 2008, .
Reminiscences of some prominent film directors of artists, in Persian, ISNA, July 18, 2008, .
A gallery of twenty-two photographs of Kosrow Shakibā'i: Fars News Agency.
Two short excerpts, consisting of monologues of Kosrow Shakibā'i, of the motion picture Who Killed Amir? (Che Kasi Amir rā Kosht?) (2006) directed by Mehdi Karampour, YouTube: Part 1ՅուԹյուբում (2 min 46 sec), Part 2ՅուԹյուբում (6 min 22 sec).
Kosrow Shakibā'i reads Forough Farrokhzad's Negāh Kon (Look On!), YouTube: ՏեսանյութըՅուԹյուբում (the initial 3 min 40 sec).
Shahāb Mirzāi, Hamid Hamoun Has Died, in Persian, Jadid Online, 2008, . Akbar talking in Who Killed Amir?, Jadid Online, 2008: (1 min 58 sec).
Իրան
