Խասաբ
| province of Oman?, բնակավայր և քաղաք | ||
|---|---|---|
| Խասաբ | ||
| արաբ․՝ خصب | ||
 | ||
| 26°11′0″N 56°15′0″E / 26.18333°N 56.25000°E | ||
| Երկիր |  Օման | |
| Համայնք | Musandam Governorate? | |
| Մակերես | 52 կմ² | |
| ԲԾՄ | 3 մետր | |
| Բնակչություն | 17 777 մարդ | |
| ||
Խասաբ (արաբ․՝ خَصَب,), քաղաք, Օմանի էքսկլավ հանդիսացող Մուսանդամ մարզի կենտրոնը, որը Հորմուզի նեղուցի մոտ՝ Մուսանդամ թերակղզու ծայրամասում, սահմանակցում է Արաբական Միացյալ Էմիրություններին (ԱՄԷ): Այն անվանվում է «Արաբիայի Նորվեգիա»՝ իր ընդարձակ, ժայռոտ ծովախորշերի և ամայի լեռնային բնապատկերների պատճառով[1][2][3][4]։
Քաղաքը շրջապատված է Արևմտյան Հաջար լեռնաշղթայի հյուսիսային լեռներով[5]։ Խասաբն ունի լիարժեք գործող հիվանդանոց, ինչպես նաև մի քանի հյուրանոցներ, լողափեր և զբոսայգիներ քաղաքի տարբեր հատվածներում։ Քաղաքի բնակչության մեջ գերիշխում են մայրցամաքային մասից եկած էթնիկ օմանցիները։ Խասաբն ունի նաև ամրոց, որը հայտնի է որպես Խասաբի ամրոց։ Ծովային նավահանգստում գերիշխում են դոու նավերը:
Քաղաքը վերածվել է հայտնի հանգստավայրի ԱՄԷ-ի բնակիչների համար, քանի որ Խասաբ-Թիբաթ ճանապարհը հնարավորություն է տվել ԱՄԷ-ից արագ հասնել քաղաք՝ կապվելով այնտեղ գտնվող E11 մայրուղուն։ Քաղաք հնարավոր է հասնել նաև լաստանավով, որը սպասարկում է կառավարությունը։ Քաղաքը ունի նաև ժամանակակից լաստանավեր։
Պատմություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Պորտուգալացիները զավթել են Խասաբը 16-րդ դարի սկզբին[6], իսկ ավելի ուշ՝ 17-րդ դարի սկզբին, տարածաշրջանում հասել են իրենց ռազմածովային ներկայության գագաթնակետին և կառուցել են ամրոց՝ քաղաքը պաշտպանելու համար։ Նավահանգիստն ապահով ապաստարան է հանդիսացել ալեկոծ ծովից։ Ի տարբերություն բազմաթիվ ամրոցների, որոնք պաշտպանական նպատակներով կառուցվել են բարձրադիր վայրերում, Խասաբի ամրոցը նախագծվել է որպես արմավի և ջրի մատակարարման կետ՝ նեղուցով նավարկող պորտուգալական նավերի համար։ Այսօր Խասաբը պաշտպանված է ջրհեղեղներից երեք խոշոր ամբարտակներով[7]։
Տնտեսություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Ցամաքային ճանապարհով մուտքն այս տարածք գրեթե անհնար է եղել մինչև ժամանակակից ափամերձ ավտոճանապարհի կառուցումը։ Այս ճանապարհն ապահովում է արագ տեղաշարժ Արաբական Միացյալ Էմիրություններից՝ Խասաբը դարձնելով հայտնի հանգստյան վայր Էմիրություններում ապրող մարդկանց համար։ Նոր ճանապարհը նաև հնարավորություն է տվել հասնելու Տավի գյուղ, որտեղ ժայռերի վրա կարելի է տեսնել նավերի, կենդանիների և ռազմիկների պատմական ժայռապատկերներ[7]։ Խասաբն ունի իրանական ներկրված ապրանքներով ու տեղական խեցեգործական իրերով առևտրային մի քանի ժամանակակից կենտրոններ, ինչպես նաև մի քանի հյուրանոց, այդ թվում՝ Khasab Hotel-ը, Atana Musandam Resort-ը և Atana Khasab Hotel-ը, որը տեղակայված է Պարսից ծոցին հառող ժայռի վրա[1]։
Խասաբն աչքի է ընկնում հետաքրքիր առևտրային դիրքով, որը պայմանավորված է Իրանին մոտ գտնվելով։ Իրանցիները ոչխարներ և այծեր են արտահանում Խասաբի նավահանգիստ, որտեղից կենդանիներին բեռնատարներով փոխադրում են Արաբական Միացյալ Էմիրություններ և Սաուդյան Արաբիա։ Դեպի Իրան վերադարձի ճանապարհին նավաստիներն իրենց նավակները բեռնում են էլեկտրոնային ապրանքներով ու ամերիկյան ծխախոտով՝ Խասաբ ժամանելով արևածագից հետո և հեռանալով մինչև մայրամուտ՝ Օմանի ներգաղթային օրենքներին համապատասխանելու համար։ Քանի որ առևտուրն ապօրինի է Իրանի օրենսդրությամբ, նրանք ստիպված են խուսափել Իրանի ափամերձ շրջաններից, ինչպես նաև Հորմուզի նեղուցում նավարկող այլ նավերից։ Նավարկությունը վտանգավոր է, քանի որ անասուններով կամ բազմաթիվ արկղերի կույտերով բեռնված նավերը ստիպված են եղել շրջանցել նեղուցը լայնակի ուղղությամբ հատող տասնյակ նավթատար նավերի ճանապարհը[7]։ Իրանի դեմ Միացյալ Նահանգների պատժամիջոցների վերջին ավելացումները մեծացրել են Խասաբի միջոցով իրականացվող մաքսանենգության ծավալները[8]։
Զբոսաշրջություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Խասաբից մեկնող դոու նավերը զբոսաշրջիկներին տեղափոխում են ծովային շրջագայությունների, որպեսզի նրանք դիտեն Մուսանդամի ջրերում տարածված դելֆիններին և այցելեն Թելեգրաֆ կղզի։ Կարճ ժամանակահատվածում (1865-1868 թվականների միջև) Թելեգրաֆ կղզին եղել է Բահրեյնի և Մումբայի միջև մալուխային հատվածի վրա տեղակայված հեռագրային կայան, իսկ ներկայումս այն վերակառուցվել է։ Խասաբում է գտնվում աշխարհում ամենաերկար ջրային ճախրուղին, որն ունի 1.8 կմ երկարություն և զարգացնում է մինչև 80 կմ/ժ արագություն[9][10]։
Կլիմա
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Խասաբն ունի տաք անապատային կլիմա (Կյոպպենի կլիմաների դասակարգմամբ)՝ շատ շոգ ու խոնավ ամառներով և մեղմ ձմեռներով։ Տեղումների քանակը ցածր է և հիմնականում տեղում է դեկտեմբերից մարտ ամիսներին։
2011 թվականի հունիսի 27-ին Խասաբի օդանավակայանն արձանագրել է աշխարհում օրացուցային օրվա ամենաբարձր նվազագույն ջերմաստիճանը՝ 41.2 °C, մինչդեռ ԱՄՆ-ի Կալիֆոռնիա նահանգի Մահվան հովիտը 2012 թվականի հուլիսի 12-ին չի գերազանցել այդ ռեկորդը 0.5 °C-ով՝ գրանցելով 41.7 °C[11]: 2017 թվականի հունիսի 17-ին Խասաբում գրանցվել է գիշերային ամենաբարձր ցածր ջերմաստիճանը՝ 44.2 °C[12]:
| (Խասաբ օդանավակայան)ի կլիմայական տվյալները | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ամիս | հունվ | փետ | մարտ | ապր | մայ | հուն | հուլ | օգոս | սեպ | հոկ | նոյ | դեկ | Տարի |
| Ռեկորդային բարձր °C (°F) | 30.8 (87.4) |
32.0 (89.6) |
37.5 (99.5) |
43.0 (109.4) |
46.2 (115.2) |
49.0 (120.2) |
47.7 (117.9) |
47.5 (117.5) |
44.0 (111.2) |
41.4 (106.5) |
36.0 (96.8) |
31.0 (87.8) |
49 (120.2) |
| Միջին բարձր °C (°F) | 24.3 (75.7) |
26.0 (78.8) |
30.0 (86) |
35.7 (96.3) |
39.9 (103.8) |
41.3 (106.3) |
41.4 (106.5) |
41.0 (105.8) |
39.0 (102.2) |
36.2 (97.2) |
30.7 (87.3) |
26.4 (79.5) |
34.32 (93.78) |
| Միջին օրական °C (°F) | 20.7 (69.3) |
22.3 (72.1) |
25.8 (78.4) |
31.1 (88) |
35.4 (95.7) |
36.8 (98.2) |
37.5 (99.5) |
37.1 (98.8) |
35.0 (95) |
32.1 (89.8) |
26.7 (80.1) |
22.4 (72.3) |
30.24 (86.43) |
| Միջին ցածր °C (°F) | 16.6 (61.9) |
18.3 (64.9) |
21.6 (70.9) |
26.8 (80.2) |
30.7 (87.3) |
32.5 (90.5) |
33.7 (92.7) |
33.4 (92.1) |
31.3 (88.3) |
27.9 (82.2) |
22.7 (72.9) |
18.3 (64.9) |
26.15 (79.07) |
| Ռեկորդային ցածր °C (°F) | 10.5 (50.9) |
10.0 (50) |
10.0 (50) |
15.5 (59.9) |
21.5 (70.7) |
25.0 (77) |
23.8 (74.8) |
27.0 (80.6) |
22.0 (71.6) |
16.0 (60.8) |
12.0 (53.6) |
8.4 (47.1) |
8.4 (47.1) |
| Տեղումներ մմ (դյույմ) | 44.8 (1.764) |
49.1 (1.933) |
46.3 (1.823) |
8.8 (0.346) |
1.9 (0.075) |
0.0 (0) |
0.8 (0.031) |
0.0 (0) |
0.0 (0) |
0.0 (0) |
2.9 (0.114) |
32.1 (1.264) |
186.7 (7.35) |
| % խոնավություն | 63 | 66 | 62 | 53 | 60 | 63 | 66 | 70 | 69 | 63 | 61 | 62 | 63.2 |
| Աղբյուր #1: NOAA (precipitation and humidity 1961–1990)[13] | |||||||||||||
| Աղբյուր #2: Starlings Roost Weather[14] | |||||||||||||
Պատկերասրահ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Խասաբի ափամերձ ճանապարհը
Հնդկա-խաղաղօվկիանոսյան սապատավոր կետ Խասաբի մոտակայքում
Խասաբի նավահանգիստը՝ առջևի պլանում Atana Khasab հյուրանոցով և ծովի վրայով անցնող ճախրուղու կայանով
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- 1 2 Karim, Rose Yasmin (February 21, 2009), «Fjords & flippers», The Star, Արխիվացված է օրիգինալից 2009-02-24-ին, Վերցված է November 11, 2009-ին
- ↑ Khasab, Oman Air, Արխիվացված է օրիգինալից 2009-08-31-ին, Վերցված է November 11, 2009-ին
- ↑ Musandam is a glimpse of the real Arabia, Travel Weekly, September 28, 2006, Արխիվացված է օրիգինալից January 25, 2010-ին, Վերցված է November 11, 2009-ին
- ↑ A Mountain Of Thirst, Outlook, February 2, 2004, Արխիվացված է օրիգինալից 2006-02-21-ին, Վերցված է November 11, 2009-ին
- ↑ Lancaster, Fidelity; Lancaster, William (2011). Honour is in Contentment: Life Before Oil in Ras Al-Khaimah (UAE) and Some Neighbouring Regions. Berlin, New York: Walter de Gruyter. էջեր 3–598. ISBN 978-3-1102-2339-2. Արխիվացված օրիգինալից 2021-01-04-ին. Վերցված է 2019-01-26-ին.
- ↑ «Portuguese era». Վերցված է 2026-04-09-ին.
- 1 2 3 Wells, Rhona (February 1, 2004), The Norway of Arabia, The Middle East, Արխիվացված օրիգինալից June 25, 2016-ին, Վերցված է November 11, 2009-ին
- ↑ Al Shaibany, Saleb (November 1, 2009). «US sanctions help Omani fishermen survive as smugglers». The National. Արխիվացված օրիգինալից June 6, 2012-ին. Վերցված է November 11, 2009-ին.
- ↑ «Longest zip wire over water». Guinness World Records. Վերցված է 17 December 2024-ին.
- ↑ «Khasab: Oman Opens Its Longest Zip Line In Khasab To Public». GulfBuzz. Վերցված է 17 December 2024-ին.
- ↑ June 2011 Global Weather Extremes Summary, Weather Underground, September 8, 2011, Արխիվացված է օրիգինալից July 1, 2015-ին, Վերցված է September 8, 2011-ին
- ↑ Masters, Jeff (22 June 2017). «A World Record Low Humidity? 116°F With a 0.36% Humidity in Iran». Weather Underground. Արխիվացված օրիգինալից 12 June 2018-ին. Վերցված է 29 June 2017-ին.
- ↑ Կաղապար:Cite FTP
- ↑ «KHASAB AIRPORT Climate: 1991–2020». Starlings Roost Weather. Վերցված է 25 December 2024-ին.
Արտաքին հղումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Dolphins in Khasab, Musandam, Oman Tour (YouTube)
- Khasab Mussandam coastal road on motorcycles
- Dhow cruise and snorkeling in Khasab, Musandam peninsula, Oman
 | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Խասաբ» հոդվածին։ |
|
