Խաչի վանք

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Վանքը ձյան մեջ
Վանքի եկեղեցին

Խաչի վանք (եբր.՝ מנזר המצלבה‎, վրաց.՝ ჯვრის მონასტერი, jvris monast'eri), Արևելյան ուղղափառ եկեղեցի Նայոթ թաղամասի մոտ, Երուսաղեմում, Իսրայել: Այն գտնվում է Խաչի հովտում, Իսրայելի թանգարանի ու Քնեսեթի մոտ:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վանքը կառուցվել է 11-րդ դարում, Բագրատ IV-ի թագավորության ընթացքում: Ենթադրվում է, որ վանքի հիմքը դրվել է դեռևս չորրորդ դարում, հռոմեացի կայսր Կոստանդիանոս Ա Մեծի ժամանակաշրջանում, ով հետագայում այն հանձնել է Քարթլիի արքա Միրիան III-ին` իր թագավորության` 327 թվականին քրիստոնեություն ընդունելուց հետո[1]:

Ըստ լեգենդի` վանքը կանգնեցվել է Ադամի գլխի թաղված տեղում, չնայած Երուսաղեմում ևս երկու վայր հավակնում են այդ վայրը լինելուն. դրանցից մեկն այն ծառի հիմքն է, որից պատրաստվել է Քրիստոսի Խաչելության խաչը[2]:

Մեծ պարտքերի պատճառով վանքը 1685 թվականին վրացիների կողմից վաճառվել է հույներին[3]: Այժմ այն գտնվում է Երուսաղեմի պատրիարքարանի հույն ուղղափառ վանականների տիրապետության տակ:

Խաչակրաց արշավանքների ժամանակաշրջանի եկեղեցու մնացորդներն այսօրվա համալիրի փոքր մասն են կազում, որի հիմնական մասն այժմ վերանորոգվում ու վերակառուցվում է: Այդ ժամանակաշրջանի կառույցներից են եկեղեցին և քարայրը, որտեղից պատուհան է բացվում դեպի այն ծառը, որից պատրաստվել է Քրիստոսի խաչելության խաչը: Չորրորդ դարի մնացորդները ցաքուցրիվ են. դրանցից ամենակարևորը խճանկարի պատառիկն է: Հիմնական համալրը ներառում է բնակելի հատվածներ, ինչպես նաև` թանգարան ու հուշանվերների խանութ: Վանքի գրադարանում պահվում են հիմնականում վրացական ձեռագրեր:

Վրացական նմուշների ոչնչացում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռուսթավելու որմնանկարը 2004 թվականի վանդալիզմից առաջ և հետո

2004 թվականի հունիսին, Վրաստանի նախագահ Միխեիլ Սաակաշվիլիի` Իսրայել կատարած այցելությունից կարճ ժամանակ անց, վանքի ներսի պատին արված վրացի բանաստեղծ Շոթա Ռուսթավելու որմնանկարը վնասվել է անհայտ անձանց կողմից: Սա Ռուսթավելու միջնադարյան միակ հստակ պատկերն էր: Պատկերի դեմքն ու արձանագրության մի մասը ջնջվել են: Վրաստանը պաշտոնական բողոք է հղել Իսրայելին դեպքի առթիվ[4]: Պատասխանելով այն հարցին, թե արդյոք հնարավոր է համարում, որ վանդալիզմն իրականացված լինի հույն ուղղափառ եկեղեցու ներկայացուցիչների կողմից, Իսրայելում Վրաստանի դեսպան Ռևազ Գաչեչիլաձեն նշել է. «Ես չգիտեմ: Կասկածներ կան, սակայն վկայություններ` ոչ»[5]: Որմնանկարը վերականգնվել է իսրայելցի մասնագետների կողմից: Նմանատիպ դեպքեր վանքում կատարվել են նաև 1970-ական և 1980-ական թվականներին: Վրացական ձեռագրերը ծածկվել են և փոխարինվել հունականով: Շատ տեղերում նոր ավելացրած հունական ձեռագրերի տակ պարզորոշ երևում են վրացական տառերը:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. The Wellspring of Georgian Historiography: The Early Medieval Historical Chronicle The Conversion of Katli and The Life of St. Nino, Constantine B. Lerner, England: Bennett and Bloom, London, 2004, p. 35
  2. Sylvester Saller & Bellarmino Bagatti, "The Sanctity and Cult of Lot", first published in The Town of Nebo (Khirbet el-Mekhayyat). With a Brief Survey of Other Ancient Christian Monuments in Transjordan, Jerusalem 1949, 5.193-199. Accessed 2008-03-02
  3. Georgia's new ambassador to Israel bears a heavy cross, Haaretz
  4. Precious Jerusalem fresco defaced
  5. Lily Galili, "Defaced Fresco of Georgian Hero Clouds Diplomatic Ties", HAARETZ - 05/07/2004.

Կոորդինատներ: 31°46′20″ հս․. լ. 35°12′29″ ավ. ե. / 31.7721° հս․. լ. 35.2080° ավ. ե. / 31.7721; 35.2080