Խանասորի արշավանք

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Խանասորի արշավանք
Նիկոլ Դումանի խումբը
'
Թվական 1897
Վայր Արևմտյան Հայաստան, Խանասորյան դաշտավայր
Արդյունք Հայերի հաղթանակ, Մազրիկ ցեղի ոչնչացում
Հակառակորդներ
Մազրիկ ցեղ Դաշնակցական ֆիդայիներ
Հրամանատարներ
Շարիֆ-բեկ Վարդան Խանասորի, Հովսեփ Արղության /Իշխան/, Նիկոլ Դուման
Կորուստներ
ցեղի համարյա բոլոր տղամարդիկ 20 ֆիդայի


Խանասորի Արշավանքը հարձակում էր քրդական մազրիկ ցեղախմբի վրա հայ ազատամարտիկների կողմից հուլիս 25, 1897 թվին։ Այն կազմակերպվել ու կատարել էր Հայ Հեղափոխական Դաշնակցությունը։ Հասնելով հաղթանակի, հայ ֆիդայիները վերացրեցին մազրիկ ցեղախմբի ազդեցությունը Վանի շրջանում։

Արշավանքը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1896-ի հունիսին, քուրդ մազրիկ ցեղախումբը, սուլթան Աբդուլ Համիդի («Արյունոտ սուլթան»-ի) հրամանով, Վանի հայոց ինքնապաշտպանությունից հետո հարձակվել էր դեպի Պարսկաստան նահանջող անզեն մարտիկների վրա և կոտորել գրեթե բոլորին։ Հետագայում, Նիկոլ Դումանը առաջարկեց ՀՅԴ-ի զորախմբին վրեժխնդրություն կատարել և կազմակերպել արշավանք դեպի Խանասոր, որտեղ վրաններում ապրում էր քրդական մազրիկ ցեղը։ 1897 թ. Հուլիսին ՀՅԴ կուսակցության բյուրոյի հանձնարարությամբ Հարություն Շահրիկյանը մեկնում է Սալմաստ, համաձայնեցնելու Խանասորի արշավանքի կազմակերպումը։[1]

1897 թ. հուլիսի 25-ի արշալույսին 253 ֆիդայիներ Նիկոլ Դումանի, Խանասորա Վարդանի և Իշխան Արղությանի գլխավորությամբ անակնկալորեն հարձավեցին մազրիկ ցեղի վրա։ Հայ մարտիկներին հաջողվեց կոտորել մազրիկ զինյալների մեծամասնությունը, սակայն հայերը խնայեցին կանանց ու երեխաներին։ Մազրիկ ցեղի հրամանատարը՝ Շարաֆ Բեկը՝ կանացի հագուստ հագած փախավ մարտից։ Խուսափելով մազրիկ ցեղին օգնության հասած մեծաթիվ քրդական այլ ցեղերի հետ լայնածավալ բախումներից՝ ՀՅԴ արշավախումբը նահանջում է Պարսկաստան։ Արշավանքը ավարտվեց 1897-ի հուլիսի 27-ին։

Հետևանքները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խանասորի Արշավանքը հաղթական ավարտ ունեցավ հայերի համար։ Արշավանքն ինքնավստահություն ներշնչեց հայ ֆիդայիններին, որոնք երկար ժամանակ հարձակումներին էին ենթարկվում «Արյունոտ սուլթան»-ի զորքերի և քուրդ քոչվոր ավազակախմբերի կողմից։ Արշավանքից հետո քրդերը սկսեցին զգուշանալ հայ ֆիդայիների հետ բախումներից, իսկ առանձին դեպքերում եղան նաև համագործակցության դեպքեր։ Արշավանքի ընթացքին, 25 հայեր զոհվել են, որոնց շարքերում էր նաև ՀՀԴ հիմնադիր՝ Ռոստոմ-ի եղբայրը՝ Կարոն /Արիստակես Զորյան/։ ՀՀԴ-ն մինչ օրս տոնում է Խանասորի Արշավանքի տարելիցը։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]