Խաղաղօվկիանոսյան կամպանիաներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ուշադրություն․ հոդվածը կամ հոդվածի բաժինը փոխադրված է Հայկական սովետական հանրագիտարան-ից և կարող է շարադրված լինել խորհրդային գաղափարախոսության տեսանկյունից

Խաղաղօվկիանոսյան կամպանիաներ 1941 - 1945, ռազմական գործողություններ Ճապոնիայի և ԱՄՆ-ի ու նրա դաշնակիցների զինված ուժերի միջև 1939 - 1945 թվականի երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, Խաղաղ օվկիանոսում, ինչպես և Հնդկաչինում, Բիրմայում, Չինաստանում։

Տեղի են ունեցել 3 փուլով. 1941 - 1942 թվականի կամպանիան սկսվել է 1941 թվականի դեկտեմբերի 7-ին ճապոնական ավիացիայի հանկարծակի հարձակմամբ Փյոռլ-Հարբորում (Հավայան կղզիներ) և ճապոնական զորքերի ներխուժմամբ Թաիլանդ և Մալայա, որի հետևանքով ԱՄՆ-ի խաղաղօվկիանոսյան նավատորմը փաստորեն շարքից դուրս եկավ, և ճապոնացիները ռազմական գերակշռություն ստացան։ Թաիլանդը դաշինք կնքեց Ճապոնիայի հետ և պատերազմ հայտարարեց ԱՄՆ-ին ու Մեծ Բրիտանիային։ Մի քանի հաջող օպերացիաներից հետո ճապոնական զինված ուժերը գրավեցին Սինգապուրը, Մանիլան, Դանգունը, Ճավա, Բոռնեո, Ցելեբես, Բալի, Սումատրա, Նոր Գվինեա (արևմտյան և կենտրոնական մասերը), Ջիլբերտի կղզիները, Սողոմոնյան կղզիների մեծ մասը և այլն։ Բայց պարտվեցին Միդուեյ ատոլի մոտ և անցան պաշտպանության։

1942 - 1943 թվականի կամպանիայի ընթացքում տեղի ունեցան մի քանի մասնակի օպերացիաներ (Նոր Գվինեա, Սողոմոնյան կղզիներ)։ 1943 թվականի ամռանը ԱՄՆ ու դաշնակիցներն անցան հարձակման և համառ մարտերից հետո գրավեցին Ջիլբերտի և Սողոմոնյան կղզիները, Նոր Բրիտանիա կղզու արևմտյան մասը, Նոր Գվինեայի հարավարևմտյան մասը։ Հյուսիսում ամերիկյան զորքերը վերադարձրին Ալեության կղզիները։ 1943 թվականին Խաղաղ օվկիանոսում բեկում մտավ պատերազմի մեջ։ ԱՄՆ և Մեծ Բրիտանիան հօգուտ իրենց փոխեցին ուժերի հարաբերակցությունն ու իրենց ձեռքը վերցրին ստրատեգիական նախաձեռնությունը։

1944 - 1945 թվականի կամպանիայի ընթացքում ամերիկյան զորքերը գրավեցին Մարշալյան և Մարիանյան կղզիները, Հյուսիսային Բիրմայի մեծ մասը։ Ճապոնական զորքերը որոշ հաջողության հասան Չինաստանում, բայց ստրատեգիական իրադրությունը 1944 թվականի վերջում փոխվեց հօգուտ դաշնակիցների։ Ֆիլիպինյան ափհանման օպերացիան ավարտվեց հաջողությամբ, և 1945 թվականի մարտին ամերիկյան զորքերը գրավեցին Մանիլան։ Մեծ գերակշռություն ունենալով (հատկապես նավերի և ավիացիայի)՝ ամերիկյան զինված ուժերը 1945 թվականի ծանր մարտերից հետո կոտրեցին ճապոնական զորքերի դիմադրությունը և գրավեցին Իվոձիմա և Օկինավա կղզիները։ Դաշնակից զորքերը պատրաստվում էին ներխուժելու բուն ճապոնական կղզիները։ Բայց ՍՍՀՄ-ի՝ պատերազմի մեջ մտնելը (1945 թվականի օգոստոսի 9) անիմաստ դարձրեց պատերազմի շարունակումը ճապոնացիների համար։ 1945 թվականի օգոստոստոսի 6-ին և 9-ին, առանց ռազմական անհրաժեշտության, ԱՄՆ ատոմային ռումբեր նետեց Հիրոսիմա և Նագասակի քաղաքների վրա։ Մանջուրական օպերացիայի ընթացքում սովետական զորքերը ջախջախեցին ճապոնական Կվանտունյան բանակը, ճապոնիան հարկադրված գենքը վայր դրեց (1945 թվականի սեպտեմբերի 2

Խաղաղօվկիանոսյան կամպանիաների ընթացքում ճապոնական զինված ուժերը կորցրին 893 000 սպանված, 11 գծանավ, 21 ավիակիր, 39 հածանավ, 130 ականակիր և 130 սուզանավ, ԱՄՆ համապատասխանաբար՝ 160 000 զինվոր, այդ թվում՝ 29 000 սպանված, 2 գծանավ, 11 ավիակիր, 10 հածանավ, 70 ականակիր, 56 սուզանավ։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png