Խալիբյան վարժարան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Խալիբյան վարժարան
Տեսակդպրոց
Հիմնադրված է1858
Լուծարված է1871
Աշակերտներ62
ԵրկիրFlag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն
ՏեղագրությունԹեոդոսիա

Խալիբյան վարժարան, Խալիբյան ուսումնարան, հիմնվել է 1858 թվականին, Թեոդոսիայում (Ղրիմ), Հարություն Խալիբյանի հատկացրած միջոցներով, Գ. Այվազովսկու (Այվազյան) նախաձեռնությամբ։ Պահվել է Նոր Նախիջևանի մեծահարուստ վաճառական Հարություն Խալիբյանի նվիրատվությունների, եկեղեցական գումարների և սովորողների կատարած մուծումների հաշվին։ Համարվելն մասնավոր հաստատություն, որտեղ սովորել են հայ երեխաներ՝ անկախ բնակության վայրից և դավանանքից։

Ուսումնարանի վարչության իրավասությանն են պատկանել ուսուցիչների նշանակումը, դասագրքերի և դասավանդման մեթոդի ընտրությունը։ Դասավանդվել են հայերեն, ռուսերեն, ֆրանսերեն և թուրքերեն, հավասարապես նաև բոլոր այն առարկաները, որոնք Ռուսաստանում և Եվրոպայում կազմել են գիմնազիական միջնա- Խալիբյսւն վարժարանը կարգ կրթության հիմունքները (մաթեմատիկա, երկրաչափության, պատմություն, աշխարհագրություն, քիմիա, ֆիզիկա, կրոն, նկարչություն, գեղագրություն, մարմնամարզություն են)։ Թուրքերենը դասավանդվել է արևմտահայ, իսկ ռուսերենը՝ արևելահայ երեխաների համար։ Ուսումնարանի ընդհանուր կառավարումն իրականացրել է նրա վերատեսուչ Գ. Այվազովսկին։

Խալիբյան վարժարանը գիշերօթիկ էր, տեղավորված էր մասնավոր շենքում։ Ուներ ձրիավարժ, թոշակավոր և կիսաթոշակավոր սաներ։ Պահվում էր եկեղեցու գումարներով, խալիբյան մուծումներով և սաների վճարումներով։ Չէր ենթարկվում լուսավորության մինիստրությանը։ Առաջին ուսումնական տարում ուներ 39 աշակերտ, 1860 - 1861 թվականներին՝ 139, 1862 - 1864 թվականներին՝ 92, 1866 - 1867 թվականներին՝ 62։ Դասընթացը բաժանվում էր 6 դասարանի։ Խալիբյան վարժարանի սաները ստանում էին գիմնազիական կրթություն։ Դասավանդվում էին հայերեն, ռուսերեն, ֆրանսերեն, թուրքերեն, թվաբանություն, երկրաչափություն, պատմություն, աշխարհագրություն, կրոն, նկարչություն, գեղագրություն, մարմնամարզություն, ֆիզիկա, քիմիա։

Վերատեսուչներ են եղել Գ. Այվագովսկին, Ս. Տիգրանյանը (1865 թվականից)։ 1860 - 1861 թվականներին Խալիբյան վարժարանում գործում էր մեծահասակ կանանց և տղամարդկանց գիտելիքներ հաղորդելու լսարան։ 1862 թվականին Խալիբյան վարժարանի համար շենք է կառուցվել։ Խալիբյան վարժարանն ուներ հիվանդանոց, տպարան (հրատարակվել են դասագրքեր, գեղ., պատմական, թարգմանական և եկեղեցական գրականություն)։ 1865 թվականից նվազել է վարժարանի սաների թիվը։ Փակվել է 1871 թվականին։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Այվազյան Գ., Պատմութիւն Խալիպյան ուսումնարանի ազգիս հայոց (1858 - 1871), Տփխիս, 1880։
  • Միքայելյան Վ. Ա., Ղրիմի հայկական գաղութի պատմություն 0801 - 1917), Ն., 1970, էջ 287 - 303;
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է «Հայ Սփյուռք» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png