ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիա
Տեսակգեղարվեստի ակադեմիա
Հիմնադրված1947

ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիա (ռուս.՝ Академия художеств СССР), Խորհրդային Միության կերպարվեստի գործիչներին միավորող բարձրագույն գիտական հաստատություն[1]:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ԽՍՀՄ Մինիստրների խորհրդի 1947 թվականի օգոստոսի 5-ի որոշմամբ լուծարված Համառուսաստանյան գեղարվեստի ակադեմիայի հիման վրա Մոսկվայում ստեղծվում է ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիան: Ռուսաստանի Դաշնության տարածքում ԽՍՀՄ Գեղարվեստի ակադեմիայի իրավահաջորդը հանդիսանում է Ռուսաստանի գեղարվեստի ակադեմիան:

Գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ակադեմիան համարվում է Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի դասական տրադիցիաների շարունակողն ու իրավահաջորդը, միաժամանակ գոյության խորհրդային ժամանակահատվածում կոչված է եղել «աջակցություն ցուցաբերելու սոցիալիստական ռեալիզմի սկզբունքների ստեղծագործական զարգացմանը»: Դասական և կուսակցական ավանդույթների միջև հակասությունը լուծվել է այն փաստով, որ սոցիալիստական ռեալիզմի հիմքում ընկած ռեալիզմը ներդրվել է Կայսերական Ակադեմիայի վարպետների կողմից, որոնք խորհրդային ժամանակաշրջանում մեծարում էին որպես դասականներ[2]:

Գեղարվեստի ակադեմիայի խնդիրների մեջ են մտնում ԽՍՀՄ-ում գեղարվեստական կրթության մեթոդական կառավարումը, երիտասարդ նկարիչների հետ աշխատանքը, ԽՍՀՄ-ում գեղարվեստական ցուցահանդեսների կազմակերպումը: Գեղարվեստի Ակադեմիայի հրատարակչությունը հրապարակում է դասագրքեր և ուսումնական ձեռնարկներ: Ակադեմիան ընդգրկված է նաև զբոսայգիների և հրապարակների գեղարվեստական ձևավորման համակարգի ստեղծման աշխատանքներում: ԽՍՀՄ Գեղարվեստի ակադեմիայի Սուրիկովյան և Ռեպինյան ինստիտուտները հանդիսանում են գեղարվեստական ուսուցման բարձրագույն աստիճանի հետևողական դրսևորումներից (Պիոներական պալատների գեղարվեստական խմբակներ, երեկոյան մանկական գեղարվեստական դպրոց, միջնակարգ գեղարվեստական ուսումնարան):

Կարևոր հարցեր է լուծում Ակադեմիայի իսկական անդամների և թղթակից անդամների ընդհանուր ժողովը, որը հանդիսանում է կառավարման բարձրագույն օրգանը: Սովորաբար կառավարումն իրականացնում է Ակադեմիայի նախագահությունը, նախագահի գլխավորությամբ: 1976 թվականին Ակադեմիային կից ստեղծվեց երիտասարդական հանձնաժողովը Եվգենի Կիբրիկի գլխավորությամբ[3]:

Նախագահներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կազմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ակադեմիայում ընտրվում են խորհրդային արվեստի գործիչները: Արտասահմանցի արվեստի գործիչները կարող էին ընտրվել ակադեմիայի պատվավոր անդամներ: 1969 թվականի հուլիսի 1-ի դրությամբ ակադեմիայում հաշվառված էին 39 իսկական անդամներ, 61 թղթակից-անդամներ, 10 պատվավոր անդամներ[1], հետագայում դրանց թիվը աճեց: 1970-ականների վերջերին Ակադեմիայում հաշվառված էին 61 իսկական անդամներ և 95 թղթակից-անդամներ[4]:

Ակադեմիայի կազմի մեջ էին մտնում գեղարվեստի, ճարտարապետության և մոնումենտալ արվեստի, քանդակագործության, գրաֆիկայի, դեկորատիվ- կիրառական արվեստի բաժինները:

Ակադեմիայի համակարգի մեջ են մտնում`

  • Կերպարվեստի տեսության և պատմության գիտահետազոտական ինստիտուտը Մոսկվայում
  • Մոսկվայի Վ. Ի. Սուրիկովի անվան պետական ակադեմիական գեղարվեստական ինստիտուտը՝ միջնակարգ գեղարվեստական դպրոցով
  • Լենինգրադի Ի. Ե. Ռեպինի անվան գեղարվեստի, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտը, միջնակարգ գեղարվեստական դպրոցով
  • Կրասնոյարսկ քաղաքում գտնվող Սիբիրյան-Հեռավորարևելյան բաժանմունքը, ներկայումս «Ուրալ, Սիբիր, Հեռավոր Արևելք» բաժանմունք
  • Գիտահետազոտական թանգարան Լենինգրադում՝ իր մասնաճյուղերով՝
    • Ի. Ի. Բրոդսկու տուն- թանգարան Լենինգրադում
    • Ի. Ե. Ռեպինի «Պենտի» դաստակերտ-թանգարանը Լենինգրադի մարզի Ռեպինո ավանում
  • Ս. Տ. Կոնյոնկովի արվեստանոց-թանգարան Մոսկվայում
  • Գիտական գրադարան, Գիտա-մատենագիտական արխիվ Լենինգրադում
  • Ստեղծագործական արվեստանոցներ Մոսկվայում, Լենինգրադում, Կիևում, Թբիլիսիում, Բաքվում, Մինսկում, Կազանում, Ռիգայում, Ֆրունզեում, Տաշքենդում
  • Արտադրական արվեստանոցներ և լաբորատորիաներ Լենինգրադում

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Լենինի շքանշան (1975) - «Խորհրդային կերպարվեստի զարգացման գործում ունեցած մեծ վաստակի և բարձր որակավորման կադրերի ու նկարիչների պատրաստման համար»:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Академия художеств СССР, Большая Советская Энциклопедия. Гл. ред. А. М. Прохоров, 3-е изд. Т. 1. А — Ангоб. 1969. 608 стр., илл.; 47 л. илл. и карт, 1 отд. л. табл.
  2. «О преемственности Российской и Императорской Академий художеств.»
  3. А. Ф. Полозов «Перестройка и изобразительное искусство»
  4. Академия художеств СССР, словарь «Терминология изобразительного искусства»