Լևոն Մանվելյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Լևոն Մանվելյան (այլ կիրառումներ)
Լևոն Մանվելյան
Լևոն Մանվելյան.jpg
Ծնվել էդեկտեմբերի 15, 1864(1864-12-15)
ԾննդավայրԱգուլիս
Վախճանվել էփետրվարի 21, 1919(1919-02-21) (54 տարեկանում)
Վախճանի վայրԹիֆլիս, Վրաստանի Դեմոկրատական Հանրապետություն
Մասնագիտությունգրող, բանաստեղծ, դրամատուրգ, պատմաբան և բանասեր
Լեզուհայերեն
Ազգությունհայ
ՔաղաքացիությունՌուսական կայսրություն
ԿրթությունԹիֆլիսի գիմնազիա և Մոսկվայի պետական համալսարան
ԱշխատավայրԳևորգյան հոգևոր ճեմարան, Ներսիսեան դպրոց և Բաքվի Հայոց մարդասիրական ընկերություն
Լևոն Մանվելյան Վիքիդարանում

Լևոն Գևորգի Մանվելյան (3 դեկտեմբերի, 1864, Ներքին Ագուլիս-21 փետրվարի, 1919, Թիֆլիս[1]), հայ գրող։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լևոն Գևորգի Մանվելյանը ծնվել է 1864 թ. դեկտեմբերի 3-ին Ներքին Ագուլիսում, հարուստ վաճառականի ընտանիքում։ Սկզբնական կրթությունը ստացել է հայրենի գյուղում, որտեղ աշակերտել է Րաֆֆուն։ Այնուհետև սովորել և ավարտել է Թիֆլիսի գիմնազիան։ Բարձրագույն կրթությունը ստացել է Մոսկվայի համալսարանի պատմալեզվագրական ֆակուլտետում, ավարտելով այն 1889 թվականին։ Դասավանդել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում, Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցում, պաշտոնավարել Բաքվի Հայոց մարդասիրական ընկերությունում։ Մանվելյանի ստեղծագործությունը, որ ամփոփված է «Բանաստեղծություններ և պոեմներ» խորագրով ժողովածուներում (գիրք 1-2, 1899-1907 թթ.), կապված է անցյալի առաջավոր-դեմոկրատական գրականության ավանդույթների հետ։ Մանվելյանը հայ գրականության մեջ դրամատիկական պոեմի սկզբնավորողն է («Գալիլե և Միլտոն», «Փոթորիկ», «Դեպի վեր», «Սասունցի Դավիթ և Մսրա Մելիք», հրատարակված 1940 թվականին)։ Նրա պիեսները նկատելի դեր են կատարել հայ ռեալիստական-հոգեբանական դրամայի զարգացման գործում («Նկարիչ Թաշճյան», «Դոկտոր Երվանդ Բոշայան», «Վերածնվածը», «Մագդա»)։ 1892 թվականին լույս է տեսել «Տիգրանուհի» պատմա-դիցաբանական ողբերգությունը։ «Խորտակված կյանք» վեպում ներկայացված է կապիտալիստական իրականության հետ անհատի բախումն ու կործանումը։ Մանվելյանն զբաղվել է թատերական և գրականագիտական հարցերով, գրել է «Ռուսահայ գրականության պատմություն» (1909-1912 թթ.) աշխատությունը։

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Միակ ճանապարհ» - բանաստեղծություն
  • «Ասում են» - բանաստեղծություն
  • «Մեր բանաստեղծներին» - բանաստեղծություն
  • «Հելլադայի երգիչներին» - բանաստեղծություն
  • «Մուսան և պոետը» - բանաստեղծություն
  • «Իմ թշնամիներին» - բանաստեղծություն
  • «Ցանկալի երգ» - բանաստեղծություն
  • «Փոթորիկը» - դրամատիկական պոեմ
  • «Գալիլե և Միլտոն» - դրամատիկական պոեմ
  • «Սողոմոնի աղբյուրը» - դրամատիկական պոեմ
  • «Դեպի վեր» - դրամատիկական պոեմ - 1902 թ.
  • «Սասունցի Դավիթ և Մսրամելիք» - դրամատիկական պոեմ
  • «Խորտակված կյանք» - վեպ - 1897 թ.
  • «Չալաբինների արշավանքը» - պատմվածք
  • «Օտարության մեջ» - պատմվածք
  • «Տիգրանուհի» - պատմական դրամա
  • «Նկարիչ Թաշճյան» - դրամա - 1903 թ.
  • «Վերածնվածը» - դրամա - 1906 թ.
  • «Մագդա» - դրամա - 1913 թ.
  • «Դոկտոր Երվանդ Բոշայան» - դրամա - 1900 թ.
  • «Ռուսահայ գրականության պատմություն» - պատմագիտական աշխատություն - 1909-1912 թթ.
  • Ընտիր երկեր, Երևան, 1955 թ.

Երկերի մատենագիտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Խորտակուած կեանք, Թիֆլիս, 1899, 396 էջ:
  • Դօկտօր Երուանդ Բօշայեան (կոմեդիա), Բագու, 1900, 84 էջ:
  • Նկարիչ Թաշճեան, Թիֆլիս, 1903, 60 էջ:
  • Սասունցի Դավիթ եւ Մսրա Մելիք (դրամատիկական պոեմ), Թիֆլիս, 1905:
  • Բանաստեղծութիւններ եւ պոէմներ, Ալէքսանդրապօլ, 1907, 109 էջ:
  • Ռուսահայ գրականութեան պատմութիւն, գիրք Ա, Ալէքսանդրապօլ, 1909, 96 էջ:
  • Ռուսահայ գրականութեան պատմութիւն, գիրք Բ, Ալէքսանդրապօլ, 1910, 126 էջ:
  • Ռուսահայ գրականութեան պատմութիւն, գիրք Գ, Ալէքսանդրապօլ, 1910, 192 էջ:
  • Ռուսահայ գրականութեան պատմութիւն, գիրք Դ, Թիֆլիս, 1911, 140 էջ:
  • Գրական նմուշներ, Թիֆլիս, 1912, 382 էջ:
  • Սասունցի Դավիթ և Մսրա Մելիք, Երևան, 1940, 88 էջ:
  • Ընտիր երկեր, Երևան, 1955, 612 էջ:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Ա․ Ա․ Այվազյան, ՆԱԽԻՋԵՎԱՆ․ պատկերազարդ բնաշխարհիկ հանրագիտակ, Երևան, «Հուշարձան», 1995, էջ 291 — 368 էջ. — 2700 հատ, ISBN 5-8079-0911-9։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հայ գրականության պատմություն, երկրորդ գիրք, Երևան, 1950 թ., էջ 318-320:
  • Հայ նոր գրականության պատմություն, հատ. 4, Երևան, 1972, էջ 651-667:
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 241 CC-BY-SA-icon-80x15.png