Լուիս Քերոլ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox auteur.png
Լուիս Քերոլ
անգլ.՝ Lewis Carroll
Lewis Carroll 1863.jpg
Ծննդյան անուն անգլ.՝ Charles Lutwidge Dodgson
Ծնվել է հունվարի 27, 1832({{padleft:1832|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:27|2|0}})[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11][12]
Ծննդավայր Դարսբերի, Halton, Չեշիր, Հյուսիսարևելյան Անգլիա, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն[13]
Վախճանվել է հունվարի 14, 1898({{padleft:1898|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:14|2|0}})[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][12] (65 տարեկանում)
Վախճանի վայր Գիլֆորդ, Guildford, Սյուրեյ, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն[13]
Գրական անուն Lewis Carroll
Մասնագիտություն մաթեմատիկոս, տրամաբան, լուսանկարիչ, բանաստեղծ, սարկավագ, մանկագիր, օրագրի հեղինակ, վիպասան, գրող, ինքնակենսագիր և փիլիսոփա
Լեզու Canadian English[14]
Ազգություն Անգլիացիներ
Քաղաքացիություն Flag of the United Kingdom.svg Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն[11]
Կրթություն Քրայսթ Չյորչ և Ռագբի դպրոց
Գիտական աստիճան արվեստների մագիստրոս[15] (1857)
Ժանրեր մանկական գրականություն
Ուշագրավ աշխատանքներ Ալիսը Հրաշքների աշխարհում, Ալիսը Հայելու աշխարհում, Սնարկի որսը և Jabberwocky
Աշխատավայր Օքսֆորդի համալսարան
Կայք archive.org/wayback/available?url=http://[11]
Lewis Carroll Վիքիպահեստում

Լուիս Քերոլ (անգլ.՝ Lewis Carroll, իսկական անունը՝ Չարլզ Լութվիջ Դոջսոն, Charles Lutwidge Dodgson, հունվարի 27, 1832({{padleft:1832|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:27|2|0}})[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11][12], Դարսբերի, Halton, Չեշիր, Հյուսիսարևելյան Անգլիա, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն[13] - հունվարի 14, 1898({{padleft:1898|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:14|2|0}})[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][12], Գիլֆորդ, Guildford, Սյուրեյ, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն[13]), անգլիացի գրող, մաթեմատիկոս, անգլիկան եկեղեցու սարկավագ, փիլիսոփա և լուսանկարիչ։
Մի առիթով Լուիս Քերոլը իր մասին ասել է. «Ես որոշել էի մաթեմատիկոս դառնալ, սակայն իմ երևակայութունը չբավականացրեց, և ես դարձա ֆանտաստ գրող»։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1832 թվականի հունվարի 27-ին Անգլիայի Չեշիր կոմսության Դարսբերի գյուղում, հոգևորականի ընտանիքում։ Ունեցել է 7 քույր և 3 եղբայր։ Ուսման մեջ առաջին քայլերը արել է դեռ տանը, դրսևորելով իր խելացիությունն ու հմտությունը։ Նա ձախլիկ էր։ Չհաստատված փաստեր կան, ըստ որոնց՝ նրան արգելում էին գրել ձախ ձեռքով, ինչի հետևանքով նրա հոգեբանությունը խախտվել է, ու նա սկսել է կակազել։

12 տարեկան հասակում ընդունվել է Ռիչմոնդից ոչ հեռու գտնվող մի մասնավոր դպրոց։ Սակայն 1845 թվականին իր կամքին հակառակ ստիպված է լինում տեղափոխվել ուրիշ դպրոց։ 1851 թվականին տեղափոխվում է Օքսֆորդ և ընդունվում այնտեղի ամենաարիստոկրատ համալսարաններից մեկը։ Թեև ընդհանուր առմամբ լավ չէր սովորում, բայց մաթեմատիկական բարձր ունակությունների շնորհիվ ի վերջո ստանում է բակալավրի կոչում և նույնիսկ հաղթում համալսարանում կազմակերպված մաթեմատիկական թելադրության (լեկցիա) մրցույթում։ Իր կյանքի հետագա 26 տարիներին նա մաթեմատիկա էր դասավանդում ու չնայած դրանով էր նաև ապրուստի միջոցներ վաստակում, այնուամենայնիվ դա համարում էր ձանձրալի զբաղմունք։

Մահացել է 1898 թվականի հունվարի 14-ին Սուրեյ կոմսության Գիլֆորդ քաղաքում։

Գրական գործունեությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրել սկսել է քոլեջում սովորելու տարիներին։ Այդ ժամանակ հիմնականում գրում էր բանաստեղծություններ և կարճ պատմվածքներ, որոնք տպագրվում էին արդեն Լուիս Քերոլ կեղծանվամբ։ Սկսած 1854 թվականից՝ նրա ստեղծագործությունները լույս էին տեսնում անգլիական հեղինակավոր «Կոմիկ թայմս» (անգլերեն The Comic Times) և «Թրեյն» (անգլերեն The Train) հանդեսներում։ Առավել հայտնի ստեղծագործություններն են՝ «Ալիսը Հրաշքների աշխարհում» (1865, անգլ.՝ Alice's Adventures in Wonderland), «Ալիսը Հայելու աշխարհում» (1871, անգլ.՝ Through the Looking-Glass, and What Alice Found There) հեքիաթ-վիպակները, «Սնարկի որսը» հումորիստական պոեմը։

Քերոլի հեքիաթ-վիպակները աչքի են ընկնում դրվագների պատկերավորությամբ, արտառոց տրամաբանական-լեզվաբանական բառախաղերով. ուսումնասիրողները դրանց մեջ գտնում են բազմաթիվ բնագիտական ու տրամաբանական հայտնագործությունների կանխագուշակումներ։ Դրանք թարգմանված են աշխարհի բազմաթիվ լեզուներով և անգլախոս երկրներում ամենից շատ մեջբերվող գրքերն են Աստվածաշնչից և Շեքսպիրից հետո [16]։

Ալիսայի մասին երկու հեքիաթ-վիպակները թարգմանվել են հայերեն Սոնա Սեֆերյանի կողմից՝ հրատարակվելով 1971 թ.։

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ստեղծագործությունների էկրանացում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայտնագործություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Charles Lutwidge Dodgson — 2000.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Charles Lutwidge Dodgson
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Lewis Carroll — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7, 978-0-19-989991-3
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Encyclopædia Britannica
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 SNAC
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 Itaú Cultural Enciclopédia Itaú CulturalSão Paulo: Itaú Cultural, 1987. — ISBN 978-85-7979-060-7
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 International Music Score Library Project — 2006.
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 http://web.archive.org/web/20170324033915/http://jeugdliteratuur.org/auteurs/lewis-carroll
  12. 12,0 12,1 12,2 12,3 12,4 Luminous-Lint
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 13,4 13,5 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #11851928X // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  14. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb118859183
  15. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  16. Ալիսը հրաշքների աշխարհում։ Ալիսը հայելու աշխարհում / Լ. Քերոլ; Անգլ. թարգմ.՝ Ս. Սեֆերյան; Չափածո թարգմ.՝ Գ. Բանդուրյան; Նկ.՝ Հ.Հ. Ղարագյոզյան, Ե. Շուկաև; Խմբ.՝ Ա. Ղուկասյան. - Երևան։ Հայաստան, 1971. - 224 էջ։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Clark, Ann (1979)։ Lewis Carroll: A Biography։ London: J. M. Dent։ ISBN 0-460-04302-1 
  • Cohen Morton (1996)։ Lewis Carroll: A Biography։ Vintage Books։ էջեր 30–35։ ISBN 978-0-679-74562-4 
  • Collingwood, Stuart Dodgson (1898)։ The Life and Letters of Lewis Carroll։ London: T. Fisher Unwin 
  • Leach, Karoline (1999)։ In the Shadow of the Dreamchild: A New Understanding of Lewis Carroll։ London: Peter Owen 
  • Reed, Langford, The Life of Lewis Carroll (1932. London: W. and G. Foyle)
  • Taylor, Alexander L., Knight, The White Knight (1952. Edinburgh: Oliver and Boyd)
  • Taylor, Roger & Wakeling, Edward, Lewis Carroll, Photographer (2002. Princeton University Press) (ISBN 0691074437). Catalogues nearly every Carroll photograph known to be still in existence.
  • Thomas Donald (1996)։ Lewis Carroll / A Biography։ Barnes and Noble, Inc։ ISBN 978-0-7607-1232-0 
  • Wilson Robin (2008)։ Lewis Carroll in Numberland: His Fantastical Mathematical Logical Life։ London: Allen Lane։ ISBN 978-0-7139-9757-6 
  • Woolf, Jenny, The Mystery of Lewis Carroll. (2010. New York: St Martin's Press.ISBN 9780312612986)
  • Кэрролл Льюис // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907. (ռուս.)
  • Демурова Н. М. Льюис Кэрролл. — М. : Молодая гвардия, 2013. — 412, [2] с., [16] л. ил. — (Жизнь замечательных людей; Вып. 1590 (1390)). — ISBN 978-5-235-03568-3. — 5000 экз. (ռուս.)
  • Демурова Н. М. Картинки и разговоры. Беседы о Льюисе Кэрролле. — СПб.: «Вита Нова», 2008. — с. 576. — ISBN 978-5-93898-173-7 — Серия: Жизнеописание (ռուս.)
  • Падни Д. Льюис Кэрролл и его мир. — М., 1982. (ռուս.)
  • Галинская И. Л. Льюис Кэрролл и загадки его текстов. — М.: ИНИОН РАН, 1995. — 76 с. (ռուս.)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են
Լուիս Քերոլ հոդվածին